Gió đêm từ hẻm núi Lạc Nhạn thổi qua rặng dâu xanh ngắt, mang theo hơi sương lành lạnh phả vào khung cửa sổ gỗ của nhà nuôi tằm khép kín. Khắp gian nhà rộng thênh thang, ngoài tiếng than củi khẽ tí tách phát ra từ hầm lò bên ngoài vách đất, chỉ còn lại âm thanh rì rào nhè nhẹ — thứ thanh âm êm ả, đều đặn như mưa xuân rơi trên tàu lá chuối, chính là tiếng đàn tằm Hoàng Kim đang miệt mài gặm những phiến lá dâu non cuối cùng trước khi bước vào giờ khắc quan trọng nhất của đời mình.
Khương Nhược Lam quỳ một gối trên tấm đệm cói, mái tóc đen nhánh được búi lỏng bằng một chiếc trâm gỗ đào mộc mạc, hai ống tay áo vải thô xắn cao để lộ đôi cẳng tay trắng ngần, thon thả nhưng hữu lực. Nàng cẩn thận bốc một vốc lá dâu đã ráo sương, rải đều lên tầng nia thứ ba của giàn tre. Dưới ánh sáng vàng dịu của ngọn đèn dầu lạc, đàn tằm béo múp míp, thân mình căng mọng đang ngọ nguậy không ngừng.
Khác hẳn với giống tằm trắng bản địa mình mẩy nhợt nhạt, những chú tằm Hoàng Kim tộc Di sau khi ăn rỗi đẫy đà đã bắt đầu chuyển dần từ sắc trắng đục sang màu vàng mơ trong suốt như ngọc hổ phách. Đầu chúng khẽ ngẩng cao, hai chân trước chới với hướng lên khoảng không, lắc lư nhịp nhàng theo hình số tám.
“Lam nha đầu, con nhìn xem! Chúng nó bắt đầu ngóc đầu tìm chỗ rồi này!” Tam Thẩm Lý thị khẽ reo lên, giọng nói vừa hồi hộp vừa nén lại vì sợ kinh động đến đàn tằm. Đôi mắt thâm quầng vì hai đêm thức trắng của bà sáng rực lên: “Từ thuở cha sinh mẹ đẻ đến giờ, thẩm mới thấy giống tằm lạ lùng thế này. Toàn thân óng ánh như phát sáng, lại ăn khỏe đến mức ba mươi mẫu dâu hái mỏi cả tay!”
Nhược Lam mỉm cười, vươn ngón tay nhẹ nhàng chạm vào lưng một chú tằm đang ngo ngoe. Lớp da tằm mát lạnh, đàn hồi, bên trong bụng đã đầy ắp tơ lỏng:
“Tam Thẩm, đây là tằm chín rộ rồi. Khi ruột tằm trong suốt, phân thải ra có màu xanh nhạt và nhỏ giọt nước vàng là lúc chúng chuẩn bị nhả tơ đóng kén. Đêm nay và ngày mai là thời khắc then chốt, ngàn vạn lần không được để nhiệt độ trong phòng hạ xuống. Chỉ cần một cơn gió lạnh lọt vào làm tằm bị cảm hàn, tơ nhả ra sẽ đứt quãng, kén đóng mỏng và màu sắc xỉn đi ngay.”
Vừa nói, Nhược Lam vừa bước tới góc phòng, cúi người áp lòng bàn tay xuống nền gạch nung. Hơi ấm dịu nhẹ từ dưới sàn truyền qua lớp gạch đỏ thấu tận gan bàn tay nàng, ấm áp mà không hề khô khốc.
Đó chính là sự kỳ diệu của hệ thống sưởi ngầm “địa long” mà nàng đã dày công thiết kế. Hầm đốt lửa được đặt hoàn toàn bên ngoài gian nhà, khói độc và muội than theo ống khói cao vút thoát thẳng lên trời; chỉ có luồng khí nóng thuần khiết là được dẫn qua mạng lưới rãnh ngầm chằng chịt dưới nền đất, sưởi ấm đều khắp từng ngóc ngách. Trên trần nhà bằng tre nứa, nàng bố trí bốn cửa chớp thông gió bọc vải màn mỏng, vừa giữ được hơi ấm ổn định ở mức hai mươi lăm đến hai mươi bảy độ, vừa giúp không khí lưu thông liên tục, hơi ẩm từ phân tằm và lá dâu thừa nhanh chóng bay biến, phòng trừ triệt để bệnh nấm trắng quái ác.
“Cọt kẹt.”
Cánh cửa gỗ dày bọc nỉ khẽ mở hé ra một khe nhỏ. Một bóng hình cao lớn, vững chãi nghiêng mình bước vào, động tác vô cùng nhẹ nhàng, nhanh chóng khép chặt cửa lại để ngăn gió lạnh tràn vào.
Tiêu Lập xuất hiện trong bộ y phục ngắn bằng vải thô sẫm màu, bờ vai rộng mang theo chút sương đêm lành lạnh. Trên tay chàng là một bó củi tùng khô nỏ đã được chẻ nhỏ đều tăm tắp, không hề vương một nhánh lá tươi để tránh tạo khói. Bên tay kia, chàng xách theo một chiếc giỏ mây tỏa ra mùi thơm ngào ngạt của đồ ăn nóng hổi.
“Bên ngoài bắt đầu có sương muối, nhiệt độ đang hạ.” Tiêu Lập đặt bó củi xuống cạnh cửa, giọng trầm thấp ấm áp vang lên trong gian phòng tĩnh mịch: “Ta đã cho thêm than hầm vào lò chính ngoài hiên, kiểm tra lại rãnh thoát khói rồi. Cửa thông gió hướng Bắc cũng được che thêm một lớp phên rơm.”
Nhược Lam ngẩng đầu nhìn chàng, đáy mắt dâng lên một tia dịu dàng khó giấu. Mấy ngày nay, khi nàng và các phụ nữ trong xưởng bận rộn ngày đêm bên nong tằm, Tiêu Lập chưa từng một lời than vãn. Chàng phụ trách phần việc nặng nhọc nhất: đốn củi, kiểm tra hệ thống ống ngầm, tuần tra quanh đồi dâu bảo vệ xưởng tằm khỏi thú dữ và kẻ gian rình rập, lại còn lo từng bữa ăn giấc ngủ cho nàng.
Tiêu Lập bước tới gần, tự nhiên ngồi xuống chiếc ghế đẩu đối diện với Nhược Lam. Chàng mở nắp chiếc giỏ mây, lấy ra một chiếc bát gốm tráng men thô còn bốc khói nghi ngút:
“Cháo hạt sen nấu với ngô non và nấm hương rừng. Tam Thúc vừa ninh xong bảo ta mang sang. Nàng từ trưa đến giờ chỉ mới uống hai ngụm trà, ăn chút đi cho ấm bụng.”
Bát cháo sánh mịn, những hạt ngô vàng tươi xen lẫn hạt sen trắng bùi và nấm hương thơm lừng, bên trên rắc một nhúm hành hoa thái nhỏ li ti. Mùi thơm mộc mạc xộc thẳng vào cánh mũi khiến bụng Nhược Lam khẽ reo lên một tiếng nho nhỏ. Nàng hơi ngượng ngùng đỏ mặt, đón lấy chiếc thìa tre từ tay chàng:
“Huynh lúc nào cũng chu đáo thế. Đã bảo huynh về nhà chợp mắt một lát đi mà, vết sẹo ở vai mới lành hẳn mấy ngày, cấm có được thức đêm nhiều.”
Tiêu Lập khẽ cong khóe môi, trong đôi mắt phượng vốn sắc bén như chim ưng giờ chỉ còn lại sự dung túng vô bờ bến:
“Ta không mệt. Thấy nàng thức, ta ngủ không yên.”
Chàng vươn bàn tay thô ráp với những vết chai sạn vì cầm cung kiếm, cẩn thận chấm ngón tay gạt đi một vệt bụi tro vương trên gò má trắng mịn của nàng. Đầu ngón tay ấm nóng lướt qua da thịt mềm mại khiến tim Nhược Lam khẽ lỡ một nhịp, gò má càng thêm ửng hồng dưới ánh đèn. Chàng thu tay lại, ánh mắt dừng trên những nong tằm vàng óng:
“Đêm nay bọn chúng bắt đầu nhả tơ sao?”
Nhược Lam húp một thìa cháo ngọt lịm, ấm nóng lan tỏa khắp tứ chi, gật đầu nói:
“Đúng vậy. Bây giờ phải chuyển toàn bộ tằm chín lên né ngay. Nếu chậm trễ, tằm sẽ nhả tơ bừa bãi xuống mặt nong, vừa bẩn vừa làm hỏng sợi tơ. Tam Thẩm, thúc giục các tỷ muội mang né tre vào thôi!”
Tam Thẩm nghe vậy liền mừng rỡ đứng bật dậy, chạy ra gian ngoài vẫy tay gọi mười mấy nữ công của thôn Lạc Diệp đang túc trực sẵn sàng. Những người phụ nữ này đều là những người khéo tay, chịu thương chịu khó được Nhược Lam chọn lựa kỹ càng từ Tổ hợp tác.
Họ nhanh chóng khiêng vào hàng chục chiếc né tằm đặc biệt. Thay vì dùng né bằng cành cây bện rối rắm theo lối cũ của làng khiến kén bị méo mó và dính bết vào nhau, né tằm của Nhược Lam được đan bằng những nan tre chuốt nhẵn bóng, uốn thành từng ô gợn sóng hình mắt cáo đều tăm tắp. Mỗi ô chỉ vừa vặn cho một chú tằm nằm cuộn tròn, thông thoáng cả bốn phía.
“Nào, mọi người nhẹ tay thôi nhé! Bắt những con tằm ngực trong veo, lắc đầu mạnh để lên né trước. Mỗi ô một con, không để chúng tranh giành chỗ của nhau!” Nhược Lam cất cao giọng hướng dẫn, đôi tay thoăn thoắt bắt từng chú tằm mập mạp đặt vào các nan tre.
Tiêu Lập cũng xắn tay áo bước lại gần. Bàn tay vốn quen cầm đại đao chém tướng trên chiến trường ngàn quân vạn mã giờ đây lại vô cùng cẩn trọng, khéo léo gắp từng chú tằm mềm nhũn đặt vào ô né mà không làm tổn thương một sợi tơ nào. Nhìn bộ dạng đường đường là một chiến thần oai phong lẫm liệt lại nghiêm túc chăm chút từng con tằm nhỏ xíu, Nhược Lam không kìm được bật cười khúc khích. Tiêu Lập liếc nhìn nàng, ánh mắt tràn đầy nhu tình, khóe môi khẽ nhếch lên thành một nụ cười ấm áp.
Thời gian trôi qua êm đềm trong gian nhà tằm ấm áp. Khi tiếng gà gáy đầu tiên xé toang màn sương đêm lạnh giá nơi đầu thôn Lạc Diệp, con tằm cuối cùng cũng đã yên vị trên chiếc né tre thứ một trăm.
Và rồi, một cảnh tượng kỳ diệu đã diễn ra trước mắt tất cả mọi người.
Được hơi ấm của lò địa long vỗ về, đàn tằm Hoàng Kim đồng loạt vươn mình. Từ miệng của chúng, những sợi tơ vàng óng ánh li ti bắt đầu phun ra, thoạt tiên mỏng manh như sợi khói lam chiều, rồi đan cài vào nhau tạo thành một mạng lưới nâng đỡ vững chắc. Chú tằm uốn lượn thân mình không ngừng nghỉ, đầu lắc lư theo đường số tám chuẩn xác, từng lớp, từng lớp tơ vàng ròng bao bọc lấy cơ thể, dệt nên chiếc kén hình bầu dục tuyệt mỹ.
Dưới ánh bình minh le lói rọi qua khe cửa, hàng trăm chiếc né tre như bừng sáng. Không phải là màu trắng nhờ nhợt thông thường, mà là một màu vàng kim lộng lẫy, rực rỡ và kiêu sa, hệt như có ai đó vừa rải hàng vạn thỏi vàng ròng nguyên chất lên khắp các vách tường!
“Trời Phật ơi… Vàng! Toàn là vàng ròng!” Thím Vương, một phụ nữ lớn tuổi trong thôn run rẩy chắp tay trước ngực, đôi mắt trợn tròn kinh ngạc không thốt nên lời.
Tam Thẩm Lý thị tiến lại gần một chiếc né tre, bàn tay run rẩy chạm khẽ vào lớp kén đang dần thành hình, khóe mắt ngân ngấn nước: “Tơ này… sợi tơ này bóng bẩy quá, lại dày dặn đến thế! Cả đời ta chưa từng thấy thứ tơ nào đẹp đến nhường này!”
Các nữ công trong xưởng vỡ òa trong niềm vui sướng tột cùng. Họ ôm chùm lấy nhau, ríu rít bàn tán, tiếng cười nói rộn rã xua tan đi toàn bộ mệt mỏi của những đêm thức trắng.
Nhược Lam đứng giữa biển vàng rực rỡ ấy, hít một hơi thật sâu. Mùi hương ngai ngái ngọt ngào của kén tằm mới nhả quyện cùng mùi củi tùng ấm áp tạo nên một phong vị điền viên trọn vẹn. Nàng nhìn sang Tiêu Lập, khẽ mấp máy môi: “Chúng ta thành công bước đầu rồi.”
Tiêu Lập nhìn sâu vào đôi mắt lấp lánh như ngàn ánh sao của nàng, trầm giọng đáp: “Nàng làm được rồi. Nhược Lam, nàng là kỳ tích của mảnh đất này.”
*
Ba ngày sau, toàn bộ đàn tằm đã hoàn tất quá trình nhả tơ và hóa nhộng bên trong chiếc kén vàng. Những chiếc kén Hoàng Kim cứng cáp, vỏ dày dặn, trơn bóng và đều chằn chặn như những quả trứng chim bằng vàng được gỡ xuống khỏi né, chất đầy trong những chiếc sọt tre lớn.
Tuy nhiên, gặt hái được kén tốt mới chỉ là một nửa chặng đường. Để biến những chiếc kén này thành những cuộn tơ tằm thượng hạng có thể dệt nên gấm vóc quý giá, công đoạn ươm tơ (kéo tơ) đóng vai trò quyết định sống còn.
Tại góc sân lớn của xưởng dệt, Nhược Lam đang chỉ đạo Tam Thúc Khương Vĩnh Cửu lắp ráp một cỗ máy kỳ lạ bằng gỗ sồi và tre già mà nàng đã tự tay phác thảo bản vẽ mấy ngày trước.
“Lam nha đầu, cái guồng này nhìn lạ mắt quá!” Tam Thúc dùng búa gỗ gõ nhẹ vào chốt hãm, lau mồ hôi trán tấm tắc khen: “Khác hẳn cái guồng quay tơ tay mà mấy bà trong làng hay dùng. Lại còn có cả bàn đạp chân và mấy cái rãnh sứ tròn xoe này nữa, để làm gì thế con?”
Bảo Nha đứng bên cạnh, hai bím tóc lắc lư, đôi mắt tròn xoe chớp chớp tò mò: “Đúng đó tỷ tỷ! Cái bồn đồng này lại còn đặt trên một cái lò than nhỏ xíu nữa, bộ tỷ định luộc trứng tằm ăn hả?”
Mọi người xung quanh nghe cô bé nói vậy thì bật cười rộ lên. Nhược Lam xoa đầu cô bé, cười giải thích:
“Bảo Nha thèm ăn thì lát nữa tỷ bảo Tam Thẩm rang nhộng tằm với lá chanh cho muội ăn giòn rụm nhé! Còn cỗ máy này là ‘guồng quay tơ nước ấm cải tiến’ của chúng ta đấy.”
Nàng đứng dậy, chỉ vào chiếc bồn đồng hai đáy được thiết kế vô cùng tinh xảo:
“Mọi người đều biết, cách ươm tơ truyền thống xưa nay của huyện ta là thả kén vào một nồi nước sôi sùng sục trên bếp lửa lớn, vừa khuấy vừa dùng tay kéo sợi tơ lên chiếc xa quay thô sơ. Làm như vậy có ba nhược điểm chí mạng: thứ nhất, nước quá sôi sẽ làm chín nhừ lớp keo sericin bảo vệ tơ, khiến sợi tơ bị giòn, xơ xác và mất đi độ bóng tự nhiên; thứ hai, nhiệt độ bếp củi bấp bênh, lúc nóng lúc nguội làm tơ đang rút ra bị đứt đoạn liên tục; và thứ ba, tay vừa quay xa vừa chỉnh sợi tơ sẽ không đều tay, sợi tơ kéo ra chỗ dày chỗ mỏng, khi dệt thành vải sẽ bị sọc gồ ghề.”
Các nữ công trong thôn vốn từng làm nghề ươm tơ thuê cho các xưởng nhỏ trên huyện đều gật đầu lia lịa. Thím Trương thở dài tiếp lời: “Đúng đấy cô nương! Mỗi lần ươm tơ là hai bàn tay bỏng rát vì nước sôi, sợi tơ đứt lia chia phải ngồi nối lại đến toét cả mắt, mà bán cho phường dệt vẫn bị chê là tơ loại ba, bị ép giá thảm hại!”
“Thế nên cỗ máy này sinh ra là để khắc phục toàn bộ những điểm đó!” Nhược Lam tự tin mỉm cười, bắt đầu thị phạm cho mọi người xem.
Nàng đổ nước suối trong vắt vào bồn đồng. Bên dưới bồn là một khoang chứa than củi âm ỉ, có cửa gió điều tiết nhiệt độ để giữ cho nước luôn ở mức ấm nóng vừa phải — khoảng sáu mươi lăm đến bảy mươi độ, tuyệt đối không để sôi bùng lên.
Nhược Lam thả vào bồn một nắm kén vàng Hoàng Kim. Sau vài phút ngâm nước ấm, lớp keo tơ bên ngoài mềm ra. Nàng cầm một chiếc chổi rơm nhỏ chuốt nhẵn, khẽ khuấy tròn trên mặt nước theo một chiều nhất định. Kỳ diệu thay, chỉ sau vài vòng khuấy, những đầu mối tơ vàng óng ánh đã tự động bám vào sợi rơm, ngoan ngoãn tách ra khỏi chiếc kén.
Nhược Lam nhanh thoăn thoắt gom đầu tơ của tám chiếc kén lại với nhau, luồn qua một chiếc khuyên nhỏ bằng sứ trắng mịn gắn trên giá đỡ, rồi móc vào trục lăn của guồng quay.
“Nào, nhìn kỹ nhé!”
Nhược Lam ngồi xuống chiếc ghế gỗ, một chân nhẹ nhàng đạp lên bàn đạp phía dưới.
“Két… lách cách… lách cách!”
Bàn đạp truyền lực qua hệ thống ròng rọc và bánh răng gỗ, làm cho chiếc guồng quay tơ hình bát giác bắt đầu quay tròn đều đặn. Hai tay Nhược Lam hoàn toàn được giải phóng! Nàng chỉ cần dùng hai ngón tay khẽ nắn, hướng dẫn sợi tơ chạy mượt mà qua các rãnh sứ. Sứ trắng láng mịn không hề có gờ xước, giúp tơ lướt êm ru mà không bao giờ bị tưa sợi.
Tám chiếc kén vàng nổi bồng bềnh trong bồn nước ấm khẽ xoay tròn tít mù, đồng loạt nhả ra những sợi tơ mỏng như cánh ve. Tám sợi tơ mảnh mai ấy khi đi qua khuyên sứ liền tự động se chặt lại thành một sợi tơ sống duy nhất — dẻo dai, tròn trịa, óng ánh sắc vàng kim rực rỡ dưới ánh nắng ban trưa!
Sợi tơ vàng chạy vun vút từ mặt nước lên guồng quay, cuộn thành từng lớp dày dặn, bóng mượt không một vết gãy gập, không một nút thắt, phát ra tiếng reo vui êm tai vô cùng.
“Trời đất ơi! Chạy nhanh quá mà không hề đứt sợi nào!”
“Sợi tơ đều tăm tắp, óng ánh như sợi chỉ vàng ròng vậy!”
“Tuyệt diệu quá! Dùng chân đạp thế này thì một người có thể trông được hai, thậm chí ba guồng quay một lúc!”
Tiếng trầm trồ thán phục vang lên không ngớt. Tam Thẩm và các nữ công nhìn cỗ máy mà hai mắt sáng rực lên, ai nấy đều nóng lòng muốn được tự tay ngồi vào thử sức.
Nhược Lam đứng dậy nhường chỗ cho Tam Thẩm, ân cần chỉ dẫn: “Tam Thẩm, thẩm thử đi. Chân đạp đều nhịp, mắt nhìn mặt nước, hễ thấy chiếc kén nào nhả hết tơ chỉ còn lại con nhộng chìm xuống đáy bồn thì lập tức thả thêm một chiếc kén mới vào để nối sợi. Rất đơn giản, làm quen tay là sẽ nhanh như gió.”
Tam Thẩm run rẩy ngồi vào ghế, bắt chước động tác của Nhược Lam. Ban đầu bà còn hơi ngập ngừng, nhưng chỉ sau vài nhịp đạp, cỗ máy vận hành trơn tru đến mức bà không giấu nổi nụ cười rạng rỡ: “Dễ làm quá! Nhẹ nhàng hơn cách cũ gấp trăm lần, mà tay chân không bị ngâm nước sôi bỏng rát nữa!”
Tiêu Lập đứng bên cạnh bờ rào, nhìn Nhược Lam đang nhiệt tình hướng dẫn bà con, khóe môi chàng khẽ cong lên một nụ cười tự hào. Nàng không chỉ là một nữ tử thông tuệ với những tri thức nông học kinh người, mà còn mang một tấm lòng bồ tát, luôn nghĩ cách giải phóng sức lao động, mang lại ấm no và nụ cười cho những người khốn khó xung quanh mình. Một viên ngọc quý sáng ngời như vậy, đám người mắt mù ở Thượng thư phủ kinh thành làm sao có thể xứng đáng chạm tới?
Cứ như thế, cả sân xưởng rộn rã tiếng cười nói và tiếng guồng quay tơ lách cách suốt cả buổi chiều. Từng cuộn, từng cuộn tơ tằm Hoàng Kim vàng óng ả, mềm mịn như lụa tiên sa, tỏa sáng rực rỡ dưới nắng chiều thu, xếp ngay ngắn thành từng hàng dài trên bàn gỗ lớn.Khi đem thử nghiệm độ bền, Nhược Lam lấy một sợi tơ đơn móc vào một quả cân sắt nửa cân. Sợi tơ căng phồng lên nhưng tuyệt đối không hề đứt đoạn, độ dẻo dai và đàn hồi gấp ba lần tơ trắng bản địa! Ai nấy nhìn thấy đều kinh ngạc đến chết lặng. Thứ tơ này mà dệt thành áo choàng hay cẩm bào, vừa nhẹ như mây, vừa bền bỉ qua năm tháng, lại mang sắc vàng hoàng gia tự nhiên không cần nhuộm phẩm độc hại, chắc chắn sẽ là báu vật khiến cả thiên hạ phải điên đảo!
*
Sáng ngày hôm sau, khi mười mấy cỗ guồng quay tơ nước ấm đang vận hành hết công suất, tiếng lách cách rộn ràng vang vọng khắp triền đồi thì bất ngờ từ con đường đất dẫn vào thôn Lạc Diệp vang lên tiếng vó ngựa lộc cộc cùng tiếng người huyên náo.
“Huyện lệnh đại nhân tới! Tri huyện Trịnh Khang đại nhân đích thân vi hành tới thôn Lạc Diệp ta rồi!”
Tiếng hô hoán của Lý chính từ đầu làng vọng lại khiến dân chúng đang làm việc ngoài ruộng ngô và đồi dâu xôn xao, vội vã buông cuốc xẻng chạy ùa ra nghênh đón.
Khương Nhược Lam nghe thấy vậy liền cùng Tiêu Lập và Tam Thúc chỉnh đốn lại y phục, bước ra trước cổng xưởng dệt đón khách.
Từ xa, một cỗ xe ngựa mộc mạc không hề phô trương của quan phủ từ từ dừng lại dưới bóng râm của rặng tre già. Rèm xe vén lên, Tri huyện Trịnh Khang bước xuống. Vị quan phụ mẫu ba mươi mấy tuổi, xuất thân hàn môn, vận một bộ quan phục bằng vải thô giản dị, gương mặt cương nghị, thanh liêm toát lên vẻ nho nhã, sau lưng chỉ có hai nha dịch và một viên thư lại tùy tùng mang theo sổ sách.
“Thảo dân Khương Nhược Lam / Tiêu Lập bái kiến Huyện lệnh đại nhân!” Nhược Lam và Tiêu Lập cùng mọi người đồng thanh hành lễ.
Trịnh Huyện lệnh vội vàng xua tay, bước nhanh tới đỡ lời, ánh mắt đầy vẻ hòa nhã và tôn trọng:
“Khương cô nương, Tiêu tráng sĩ, chư vị hương thân không cần đa lễ! Bản quan hôm nay thừa hành Khuyến Nông Chiếu của triều đình, nhân tiện đi tuần tra các xã thôn chuẩn bị cho vụ thu đông, nghe danh Tổ hợp tác Lạc Diệp các ngươi trồng dâu nuôi tằm rầm rộ nên đặc biệt ghé qua thị sát. Không có nghi trượng quan lại rườm rà, mọi người cứ tự nhiên!”
Nói đoạn, ánh mắt sắc sảo của Trịnh Khang lập tức bị thu hút bởi những âm thanh rộn rã phát ra từ trong sân xưởng dệt. Ông ta cất bước đi vào, tò mò nhìn quanh:
“Bản quan từ xa đã nghe thấy tiếng guồng quay tơ, nhưng âm thanh lại nhịp nhàng, êm ái lạ thường, không hề có tiếng cọt kẹt nặng nề của máy dệt cũ. Đây là...”
Lời nói của vị Tri huyện bỗng khựng lại giữa chừng. Bước chân ông ta như bị đóng đinh tại chỗ, đôi mắt mở to hết cỡ nhìn chằm chằm vào những chiếc bàn dài đặt giữa sân xưởng.
Dưới ánh nắng ban mai rực rỡ, hàng chục cuộn tơ tằm vàng óng ả đang tỏa ra ánh hào quang mềm mại, lấp lánh như dát vàng ròng. Màu vàng ấy không phải màu vàng nhuộm lòe loẹt của phẩm màu tạp nham, mà là sắc vàng hổ phách thuần khiết, quý phái, sáng trong đến nao lòng!
“Đây... đây là tơ tằm ư?!” Trịnh Huyện lệnh hít sâu một hơi, giọng nói run run vì chấn động. Ông ta bước nhanh tới bên chiếc bàn gỗ, như không tin vào mắt mình, ngập ngừng đưa bàn tay run rẩy chạm khẽ vào một cuộn tơ: “Mềm mịn như da em bé, mát lạnh nơi đầu ngón tay... Sắc vàng kim tự nhiên không tỳ vết! Đây... đây chẳng lẽ là tơ Hoàng Kim trong truyền thuyết từng xuất hiện ở tiền triều?!”
Khương Nhược Lam mỉm cười tiến lên một bước, từ tốn giải thích:
“Bẩm Huyện lệnh đại nhân anh minh. Đây chính là tơ của giống tằm Hoàng Kim tộc Di mà thảo dân hữu duyên tìm được trứng giống. Kết hợp với việc trồng dâu cao sản, xây dựng nhà tằm sưởi ngầm địa long để kiểm soát độ ẩm và nhiệt độ, thảo dân đã ươm nuôi thành công mẻ tằm này. Toàn bộ số tơ này đều được kéo bằng ‘guồng quay tơ nước ấm cải tiến’ do xưởng tự nghiên cứu, giúp sợi tơ giữ nguyên lớp keo tự nhiên, dai bền gấp ba lần tơ thường và không hề có một mối nối.”
Để chứng minh lời mình nói, Nhược Lam cầm lấy một sợi tơ, đưa cho Trịnh Huyện lệnh: “Đại nhân có thể tự tay thử độ bền của sợi tơ.”
Trịnh Khang đón lấy sợi tơ vàng mỏng manh, dùng hai tay kéo thử. Ban đầu ông ta chỉ dùng ba phần lực, sợi tơ căng ra nhưng không hề biến dạng. Ông ta kinh ngạc tăng lên năm phần, rồi bảy phần lực, sợi tơ vàng vẫn dẻo dai lạ thường, siết chặt vào ngón tay ông ta lún sâu thành vệt đỏ mà tuyệt đối không chịu đứt!
“Kỳ tích! Quả đúng là kỳ tích của trời đất ban cho huyện Vân Khê ta!” Trịnh Huyện lệnh vỗ mạnh tay lên đùi, ngửa mặt lên trời cười lớn một tràng sảng khoái: “Bản quan nhậm chức ở huyện Vân Khê ba năm nay, luôn đau đáu nỗi niềm vùng đất này đồi sỏi bạc màu, dân chúng cơ hàn, sản vật địa phương nghèo nàn không có gì cống nộp lên triều đình. Không ngờ... không ngờ một thôn Lạc Diệp nhỏ bé, dưới bàn tay tài hoa của Khương cô nương, lại có thể tạo ra báu vật cái thế bực này!”
Viên thư lại đi sau cũng há hốc mồm kinh ngạc, vội vàng chấm bút lông vào nghiên mực, ghi chép lia lịa vào cuốn sổ địa bạ nông trang.
Trịnh Huyện lệnh đi vòng quanh chiếc guồng quay tơ nước ấm, chăm chú quan sát từng chi tiết của bánh răng gỗ, khuyên sứ và bồn than ủ nhiệt, liên tục gật đầu tấm tắc:
“Sáng tạo phi phàm! Không chỉ tạo ra giống tơ quý, mà còn cải tiến nông cụ giúp tăng năng suất lao động, giảm thiểu gian khổ cho người dân. Khương cô nương, ngươi không chỉ là một kỳ tài nông học, mà còn có công lớn với muôn dân Lạc Diệp!”
Nhược Lam khiêm nhường khom mình đáp: “Đại nhân quá khen. Thảo dân chỉ mong bà con chòm xóm có thêm công ăn việc làm, không còn phải chịu cảnh đói nghèo mỗi khi mùa đông tới mà thôi.”
Trịnh Huyện lệnh nhìn quanh, thấy hàng chục phụ nữ trong thôn ai nấy đều hăng say làm việc, nét mặt rạng rỡ niềm hy vọng và ấm no, trong lòng ông ta dâng lên niềm cảm phục sâu sắc. Vị quan thanh liêm lập tức quay sang viên thư lại, dõng dạc hạ lệnh:
“Trần thư lại, mau lấy công văn của huyện nha ra đây!”
“Dạ, có thuộc hạ!” Viên thư lại vội vàng trải tờ giấy hoa tiên có đóng dấu mộc đỏ lên chiếc bàn nhỏ.
Trịnh Huyện lệnh cầm lấy chiếc bút lông, chấm đậm mực son, cất giọng sang sảng tuyên bố trước sự chứng kiến của toàn thể bà con thôn Lạc Diệp:
“Khương thị Nhược Lam có công lớn khai khẩn đồi hoang, cải tạo đất đai, thuần dưỡng thành công giống ngô ngọt siêu năng suất và sáng chế kỹ thuật nuôi tằm Hoàng Kim, cải tiến guồng quay tơ mang lại mối lợi to lớn cho nông nghiệp địa phương. Chiểu theo Khuyến Nông Chiếu của Thánh thượng, bản quan nhân danh Huyện lệnh Vân Khê, đặc cách phê chuẩn: Miễn toàn bộ thuế thủ công nghiệp và thuế dâu tằm cho Tổ hợp tác Lạc Diệp cùng toàn bộ thôn Lạc Diệp trong vòng ba năm liên tiếp!”
Lời tuyên bố vừa dứt, không gian như ngưng đọng lại trong một giây lát.
Rồi ngay sau đó, một tiếng reo hò dậy đất bùng nổ xé toang bầu trời thôn dã!
“Miễn thuế ba năm! Đại nhân vạn tuế! Khương cô nương vạn tuế!”
“Trời ơi, miễn thuế ba năm! Từ nay chúng ta có thể giữ lại toàn bộ hạt lúa củ khoai và tiền bán tơ rồi!”
Tam Thẩm Lý thị và các phụ nữ nghèo ôm chầm lấy nhau khóc nức nở vì vui sướng. Ở thời đại này, sưu cao thuế nặng luôn là tảng đá ngàn cân đè nặng lên vai người nông dân. Được miễn thuế ba năm đồng nghĩa với việc mỗi gia đình trong thôn sẽ có đủ cơm ăn áo ấm, con cái được học hành, người già có thuốc men khi đau ốm. Đây là một ân huệ to lớn như trời biển!
Trịnh Huyện lệnh tươi cười ký tên, đóng dấu son đỏ chói lên tờ công văn rồi đích thân trao tận tay cho Khương Nhược Lam. Ông ta ghé sát lại, hạ thấp giọng chân thành nói:
“Khương cô nương, tháng sau tại Phủ thành sẽ diễn ra Hội thi Dệt may thường niên quy tụ hàng trăm phường dệt lớn khắp các châu huyện, lại có cả Khâm sai đại thần của triều đình về giám sát chọn lựa cống phẩm dâng lên Hoàng thất. Bản quan hy vọng ngươi sẽ đem loại lụa tơ Hoàng Kim này tham gia. Nếu đoạt được cống phẩm thượng hạng, không chỉ có huyện Vân Khê ta được vẻ vang, mà vị thế và sự an toàn của ngươi cũng sẽ được triều đình bảo hộ tuyệt đối, không một thế lực hắc ám nào dám động tới!”
Nhược Lam trong lòng rúng động. Nàng hiểu rất rõ ý tứ sâu xa trong lời nói của Trịnh Khang. Nàng nhận lấy tờ công văn miễn thuế, khom mình hành lễ thật sâu: “Tấm lòng ưu ái của đại nhân, Nhược Lam xin ghi khắc trong tâm. Thảo dân nhất định sẽ dệt nên tấm lụa hoàn mỹ nhất, không phụ sự kỳ vọng của ngài!”
Tiễn Trịnh Huyện lệnh cùng nha dịch rời đi trong sự hân hoan rợp trời của dân làng, xưởng tằm Lạc Diệp như biến thành một ngày hội lớn. Tam Thúc lập tức cho mổ hai con lợn béo nuôi bằng ngô vụ trước, Tam Thẩm cùng các thím nhóm bếp nổi lửa, làm tiệc ăn mừng lớn nhất từ trước tới nay. Những đĩa nhộng tằm béo ngậy rang lá chanh thơm phức, những mâm xôi ngô ngọt dẻo quánh, nồi canh gà hầm măng rừng bốc khói nghi ngút được dọn ra giữa sân.
Tiếng cười giòn giã, tiếng chúc tụng va chén rộn ràng vang vọng khắp thung lũng. Bảo Nha vừa nhai nhộng tằm giòn rụm vừa chạy lăng xăng quanh các né tằm vàng, nụ cười rạng rỡ như đóa hoa rừng nở rộ.
Nhược Lam đứng tựa lưng vào lan can gỗ bên bờ đồi dâu, tay cầm chén trà thảo mộc thơm dịu, ngắm nhìn khung cảnh ấm no trù phú mà mình đã dốc bao tâm huyết gầy dựng. Một bàn tay ấm áp khẽ chạm vào vai nàng. Tiêu Lập bước tới, đứng sóng vai bên nàng, ánh mắt hướng về phía hoàng hôn đang nhuộm đỏ rực rặng núi Lạc Nhạn:
“Nàng đã làm được điều phi thường nhất.”
Nhược Lam khẽ nghiêng đầu nhìn chàng, khóe môi cong lên nụ cười thanh thản: “Đây mới chỉ là khởi đầu thôi. Ta muốn cả ngọn đồi này, cả thung lũng này sẽ phủ kín sắc xanh của ngô và dâu tằm. Mọi người đều có nhà ngói để ở, có áo ấm để mặc qua mùa đông.”
Tiêu Lập nhìn sườn mặt thanh tú của nàng dưới ánh hoàng hôn, lồng ngực chàng dâng lên một cỗ nhiệt huyết chưa từng có: “Bất luận nàng muốn đi bao xa, xây dựng bao nhiêu điền trang, ta đều sẽ dùng sinh mệnh này chắn trước gió bão cho nàng.”
Nhược Lam ngẩn ngơ nhìn sâu vào ánh mắt kiên định, thâm tình của chàng. Trái tim nàng đập rộn ràng, những ngọt ngào dịu êm len lỏi khắp tâm can.
Thế nhưng, niềm vui bình yên chốn điền viên chưa kéo dài được bao lâu thì bỗng nhiên, một âm thanh chát chúa phá vỡ bầu không khí náo nhiệt nơi đầu làng.
“Keng! Keng! Keng!”
Tiếng lục lạc đồng kêu vang inh ỏi, dồn dập và trịch thượng. Kèm theo đó là tiếng roi ngựa vun vút quất mạnh vào không trung xé toang màn chiều tĩnh mịch:
“Tránh ra! Toàn bộ lũ tiện dân bẩn thỉu kia mau cút hết sang hai bên đường! Đui mù hết cả rồi sao mà dám cản đường xe của quý nhân phủ Thượng thư kinh thành?!”
“Quang quác! Ụt ịt!”
Đàn gà vịt của dân làng đang kiếm ăn ven đường bị tiếng roi ngựa và tiếng quát tháo làm cho kinh hoảng bay tán loạn, lông vũ rơi lả tả. Một vài đứa trẻ con đang chơi đùa sợ hãi òa khóc nấp sau lưng mẹ.
Toàn bộ tiếng cười nói trong sân xưởng dệt lập tức im bặt.
Dân làng kinh ngạc và hoảng hốt dồn dạt nhìn ra cổng làng.
Từ khúc quanh của con đường đất lớn, một cỗ xe ngựa hai ngựa kéo vô cùng hoa lệ, lộng lẫy đang nghễu nghện tiến vào. Thân xe làm bằng gỗ đàn hương bóng loáng, phủ gấm thêu hoa văn mây tía lộng lẫy, bốn góc mái che treo những chùm tua rua đỏ và lục lạc bằng đồng thau sáng choang.
Đi kèm phía trước và hai bên xe là tám tên gia đinh mặc áo giáp da màu xám tro, thắt lưng đeo đao, mặt mày vênh váo hất ngược lên trời, ánh mắt tràn đầy vẻ khinh bỉ tột cùng nhìn những ngôi nhà tranh vách đất của thôn dã. Đi đầu đoàn người là một gã trung niên mặc cẩm bào xanh lục, đầu đội mũ chóp nhọn, tay cầm chiếc roi ngựa bọc da hổ, bộ ria mép tỉa tót kỹ càng giật giật từng cơn ngạo mạn.
Đó chính là đoàn người của Khương phủ Thượng thư từ kinh thành Thạnh An xa xôi ngàn dặm!
Cỗ xe ngựa ngang nhiên phi thẳng tới trước cổng xưởng dệt của Nhược Lam rồi thô bạo dừng phắt lại. Bụi đất mù mịt bốc lên cuốn thẳng vào bàn tiệc mừng của dân làng.
Gã trung niên cầm roi da nhảy phắt xuống ngựa, đưa mắt đảo quanh một lượt đồi dâu xanh ngút ngàn và những cuộn tơ vàng óng ánh đang phơi giữa sân, nơi đáy mắt gã lóe lên một tia tham lam tột độ. Gã hắng giọng một tiếng thật to, chiếc roi da trong tay gõ côm cốp vào lòng bàn tay, ngửa mặt lên trời cất giọng the thé, trịch thượng và đầy uy h**p:
“Người đâu! Tiện nhân Khương Nhược Lam đang trốn chui trốn nhủi ở xó nào, còn không mau quỳ xuống tiếp chỉ của Lão gia Thượng thư phủ?!”
Bầu không khí trong sân lập tức đông cứng lại như rơi vào hầm băng.
Tam Thẩm và Tam Thúc tái mét mặt mày, run rẩy nắm chặt lấy góc áo. Các thôn dân nhìn đám gia nhân hung hãn mang theo binh khí thì sợ hãi lùi lại phía sau.
Duy chỉ có Khương Nhược Lam là đứng yên bất động giữa sân.
Nàng khẽ nâng mí mắt, ánh mắt trong veo như làn nước mùa thu bỗng chốc trở nên sắc bén và lạnh lẽo thấu xương. Nhìn cỗ xe ngựa phủ gấm xa hoa cùng bộ mặt trơ trẽn của đám gia nô Thượng thư phủ, khóe môi nàng khẽ nhếch lên thành một nụ cười mỉa mai, u ám:
Rốt cuộc, đám ruồi muỗi kinh thành thèm khát lợi ích cũng đã ngửi thấy mùi mật ngọt mà mò tới rồi sao?
Bên cạnh nàng, Tiêu Lập không nói một lời. Ánh mắt đại bàng của chàng khẽ híp lại, sát khí lạnh thấu xương từ từ lan tỏa khắp quanh thân. Bàn tay giấu sau vạt áo thô của chàng đã âm thầm đặt lên chuôi đoản đao sắc lẹm, cơ bắp toàn thân siết chặt lại như một con mãnh thú chuẩn bị vồ mồi.