Bà Quế không ngủ.
Hắn biết vì bếp sau còn sáng. Đêm ngày sáu mươi hai, canh ba đã qua, phố Đông Hạnh im như một cái giếng cạn, chỉ còn tiếng ếch ngoài rãnh nước và tiếng gió lùa qua tấm rèm cũ. Hắn nằm trên gác xép nghe tiếng dầu cháy trong đèn dưới nhà, tiếng củi lép bép, và một tiếng khác, thấp, đều, quen thuộc đến mức hắn nhận ra trước khi hiểu: tiếng ngón tay gõ lên nắp gỗ.
Tách. Tách.
Hắn xuống thang.
Bà ngồi trên chiếc ghế đẩu thấp cạnh bếp, lưng còng, tóc bạc xõa nửa vai, áo khoác bên ngoài. Cái hộp gỗ đen đặt trên đầu gối, hai tay bà đặt lên nắp, ngón trỏ gõ nhẹ, mỗi lần một tiếng. Ngọn lửa trong bếp đã nhỏ, hắt lên mặt bà thứ ánh đỏ mờ, in từng nếp nhăn như vết cày trên đất khô.
“Bà không ngủ,” hắn nói.
“Mày cũng không.”
Hắn kéo một cái ghế, ngồi cạnh bà.
Một lúc lâu họ không nói. Trong nồi đất nhỏ trên bếp, nước đang sôi lăn tăn, hơi ấm bay lên. Bà không nhìn hắn. Bà nhìn lửa.
“Mày sắp đi,” bà nói.
“Dạ.”
“Bà không giữ.”
“Cháu biết.”
“Bà không nói đừng đi.” Giọng bà đều, khô. “Bà chỉ muốn nói một chuyện trước khi mày đi. Bà nói từng mẩu, mỗi lần một ít, vì bà sợ.” Bà nuốt khan. “Bà sợ nói hết thì hết.”
Hắn không đáp.
“Đêm mày sinh,” bà nói, “bà kể cho mày chưa?”
“Một phần.”
“Hôm nay bà kể hết.”
* * *
Bà kể bằng cái giọng của người đã nói thầm câu chuyện này hàng nghìn lần trong đầu, đến mức từng chữ nhẵn như đá cuội lăn trong suối.
Đêm mồng tám tháng chín, năm Vĩnh Ninh hai mươi lăm, trời mưa.
Không phải mưa lớn. Một thứ mưa dai, mịn, lạnh, từ chiều đã rơi, thấm ướt mái rạ căn nhà dưới chân Thanh Lĩnh. Bà Quế khi ấy năm mươi hai tuổi, đã đỡ đẻ ba mươi năm, đã nghe đủ thứ tiếng người ta kêu trong cơn đau. Nhưng bà chưa từng nghe tiếng kêu nào như tiếng của cô chủ.
Không phải vì đau.
“Vì cô ấy cố không kêu,” bà nói. “Cô ấy cắn khăn. Cô ấy cắn đến chảy máu môi. Từ giờ Dậu đến giờ Tý, cô ấy chỉ thở, và thỉnh thoảng nói một câu. Câu nào cũng là số.”
“Số?”
“Hai nghìn bảy trăm. Một nghìn chín trăm tám mươi. Cô ấy tính. Trong cơn đau.” Bà lắc đầu, chậm. “Bà hỏi cô ấy tính gì. Cô ấy bảo: tính xem còn đủ không.”
Hắn nhìn ngọn lửa.
“Hai người áo xám đứng ngoài cửa,” bà nói. “Cả đêm. Bà không biết là ai. Cô ấy dặn: đừng cho họ vào, Quế. Họ không vào. Họ đứng trong mưa như hai cái cột.” Bà ngừng. “Họ không hỏi gì. Họ không đi.”
“Họ là ai?”
“Bà không biết.” Giọng bà nhỏ lại. “Bà chỉ biết khi mày ra, họ cũng không vào.”
Hắn hít vào.
“Mày ra lúc giờ Tý,” bà nói. “Bà đỡ. Bà đỡ ba mươi năm, bà biết khi nào đứa nhỏ sẽ khóc. Mày không khóc.”
Bàn tay bà đặt trên nắp hộp, siết nhẹ.
“Mày nằm trong tay bà, tím, mềm, không thở. Bà vỗ. Bà thổi vào miệng. Bà đảo, bà vỗ, bà thổi, một nén hương.” Giọng bà đứt. “Bà đã nghĩ: thế là hết. Bà đã nghĩ: đứa trẻ này không có số.”
「Chủ sổ,」 Chủ Bạ nói, rất khẽ. 「Tại hạ ghi nhận: Thọ Số lúc sinh bằng không. Tại hạ không bình luận.」
Hắn không nhắc lại. Hắn chỉ nắm chặt hai bàn tay trên đầu gối.
“Cô ấy cầm tay bà,” bà nói. “Cô ấy kéo mày về phía cô ấy. Cô ấy đặt bàn tay lên ngực mày.” Bà đưa tay lên, đặt lòng bàn tay trái lên ngực mình, minh họa. “Lòng bàn tay trái. Bà thấy một thứ gì đó sáng lên, đỏ, nhỏ, như hạt than. Rồi cô ấy nói một câu mà bà không hiểu. Một chữ. Chữ ấy bà chưa bao giờ nghe.”
“Chữ gì?”
“Bà không nhớ. Nó ngắn.” Bà nhắm mắt. “Nghe như tiếng một hạt bàn tính rơi.”
Tách.
Hắn nghe tiếng ấy, và nhận ra nó phát ra không phải từ lời bà. Từ cái hộp.
Bà mở mắt. Bàn tay bà trượt khỏi nắp, run.
* * *
Hắn nhìn xuống.
Chín thanh. Bảy hạt mỗi thanh. Hạt thứ nhất ở thanh thứ năm lệch trái từ ngày nào hắn không nhớ. Hạt thứ hai lệch từ hoàng hôn ngày hai mươi tám.
Bây giờ có hạt thứ ba.
Nó nằm bên cạnh hai hạt kia, trên cùng thanh, lệch trái, sáng như vừa được mài. Ba hạt gỗ đen xếp thành hàng, nghiêng cùng một hướng, như ba người đứng ngoài mưa.
“Nó kêu,” bà nói, nhỏ. “Từ hôm mày đi hái lá về. Nó kêu mỗi lần bà nói đến đêm ấy.”
“Bà…”
“Bà không biết nó đếm gì.” Bà nhìn hộp. “Cô ấy bảo: giữ nó. Cô ấy bảo: đừng mở. Bà giữ mười sáu năm. Bà chưa từng hỏi.”
Hắn đưa tay, rồi dừng.
“Cháu không mở.”
“Mày không mở,” bà nhắc. “Chưa phải lúc.”
Ngọn lửa trong bếp nhún nhảy. Hắn nghe ngoài kia, ở xa, một tiếng gà gáy sớm nhầm giờ.
* * *
“Sau khi mày thở,” bà nói, “cô ấy ngồi dậy.”
“Sau khi sinh?”
“Sau khi sinh. Bà bảo cô ấy nằm. Cô ấy không nằm.” Bà nhếch môi, một nụ cười hiếm hoi. “Cô ấy gọi bà: Quế. Mang cho tôi mực, giấy. Bà bảo: cô chủ đang chảy máu. Cô ấy bảo: mực, giấy.”
“Cô ấy viết?”
“Cô ấy viết.” Bà gật. “Hai tờ. Một tờ cô ấy gấp lại, nhét vào hộp. Một tờ…” Bà ngừng. “Bà không biết chữ. Bà chỉ biết nó dài. Cô ấy đưa cho bà, bảo: Quế, ấn tay vào đây.”
Hắn nín thở.
“Bà ấn.” Giọng bà vỡ. “Bà không hỏi. Cô ấy bảo: giấy nhận con nuôi, để nó có người thân. Bà tin. Bà ấn. Bà hạnh phúc, bà nghĩ: cô ấy muốn mình làm mẹ nuôi nó.” Bà cười, một tiếng khô, rách. “Mười sáu năm sau, lão Đoàn đọc ra là bảo lãnh nhân.”
“Bà không biết.”
“Bà không biết.” Bà nhìn hắn, và hắn thấy mắt bà đỏ, nhưng không có nước. “Bà không giận cô ấy. Bà chưa bao giờ giận. Bà chỉ… bà muốn hỏi cô ấy một câu. Nếu gặp.”
“Câu gì?”
“Bà muốn hỏi,” bà nói, và giọng bà nhỏ đến mức hắn phải nghiêng người, “nếu cô ấy nói thật, bà có ấn không.”
Hắn không hiểu.
“Bà nghĩ bà vẫn ấn.” Bà nhìn lửa. “Bà nghĩ bà sẽ ấn, dù biết. Bà nghĩ bà đã ấn từ lúc nhìn cô ấy cắn khăn. Chỉ là bà muốn được hỏi.”
Hắn nghe cổ họng mình nghẹn.
「Chủ sổ,」 Chủ Bạ nói, thật khẽ. 「Tại hạ muốn ghi nhận một điều. Tại hạ không biết nó thuộc nhóm nào. Tại hạ ghi nhận rằng khế đẹp nhất mà tại hạ từng nghe là khế mà một bên ký khi biết mình có thể từ chối.」 Một nhịp. 「Tại hạ ước tính đây là loại khế hiếm.」
Hắn không nhắc lại.
* * *
“Cô ấy đặt tên cho mày,” bà nói.
Hắn ngẩng lên.
“Sáng hôm sau. Trời hửng. Mưa tạnh. Cô ấy bế mày, tựa vào vách, mặt trắng như sáp. Bà nấu cháo, cô ấy không ăn. Cô ấy nhìn mày suốt.” Bà ngừng. “Bà hỏi: cô chủ định đặt tên gì? Cô ấy mỉm cười.”
“Niên,” hắn nói.
“Niên.” Bà gật. “Năm. Bà hỏi: sao lại là năm? Cô ấy nhìn mày, nói: vì mẹ mua cho con mười chín niên.” Bà dừng, hít một hơi. “Mỗi niên một lần sinh nhật. Mỗi sinh nhật, một bát mì. Con phải ăn hết mười chín bát.”
Hắn không động.
Trong lồng ngực hắn có một thứ gì đó nặng như đá mà không rơi.
Mười chín niên.
Mười chín bát mì.
“Nên bà nấu,” bà nói. “Mỗi Trùng Cửu. Một sợi. Bà nấu mười sáu bát. Còn ba bát…” Bà ngừng. “Còn ba bát bà chưa nấu. Hôm nay bà nấu trước một bát, vì mày sắp đi.”
Bà đứng dậy.
Hắn mở miệng. Bà đưa tay chặn.
“Nước sôi rồi.”
Bà bước lại bếp, thọc tay vào thố bột đã nhào sẵn mà hắn không nhìn thấy từ lúc xuống nhà. Hắn mới nhận ra: bà đã chuẩn bị từ chiều. Ngón tay già, nhăn, chai sạn, ấn xuống, kéo ra, gập lại, từng cử động thuần thục như thở. Hắn nhìn bàn tay bà, nhìn từng nếp, nhìn mười sáu năm trong đó.
Sợi mì dài ra từ tay bà như một sợi chỉ.
Bà thả nó vào nồi.
* * *
Bát mì có một sợi, một quả trứng lòng đào, và một nhúm hành thái nhỏ.
Hắn ăn.
Chậm, từ đầu này đến đầu kia, không cắn đứt. Hơi nóng phả lên mặt, mùi hành, mùi nước dùng xương, mùi một thứ gì đó rất cũ mà hắn không gọi được tên. Bà ngồi đối diện, tay đặt trên đầu gối, nhìn hắn ăn. Bà không ăn. Bà không bao giờ ăn khi hắn ăn.
Sợi mì đến đoạn cuối.
Hắn nuốt. Đặt đũa xuống.
“Mặn,” hắn nói.
“Mặn?”
“Mặn một chút.”
Bà nhìn hắn một lúc.
Rồi bà bật cười. Không phải tiếng cười khô thường lệ, mà một tiếng cười thật, ngắn, rạn, như cái chén sứ nứt, và nước mắt chảy xuống rãnh nhăn trên má bà, lần đầu hắn thấy. Bà đưa tay lau mặt bằng mu bàn tay, vụng, vội.
“Nhưng sợi không đứt,” bà nói.
“Không đứt.”
“Được.” Bà thở ra. “Được.”
Hắn đứng dậy. Hắn bước quanh bếp, đến bên bà, và làm một việc hắn chưa làm từ khi lên mười: hắn ôm bà. Vụng, cứng, như người học ôm lần đầu. Vai bà nhỏ, xương, ấm. Mùi cam thảo, mùi khói, mùi áo cũ.
Bà đứng yên một nhịp. Rồi bàn tay ráp của bà đặt lên lưng hắn, nặng, vỗ nhẹ, hai cái.
“Đi ngủ,” bà nói. “Mai mày tập.”
“Dạ.”
“Và Niên.”
“Dạ?”
“Bà vẫn nợ mày ba bát,” bà nói. “Bà nấu đủ khi mày về.”
Hắn không đáp. Hắn gật vào vai bà.
Ngoài cửa sổ nhỏ của bếp, trời vẫn tối, nhưng ở phía đông, rất mờ, rất xa, đã có một vệt xám như đáy chén sắp được rửa. Trên đầu bà, con số đứng đều, bình thường, đang nhích từng nấc, rất chậm, theo nhịp thuốc:
【Thọ Số: 438 ngày】
Hắn nhìn nó một lần cuối, rồi quay đi, và để nó ở lại trong ánh lửa.