Hồ Nhị nói “mai tính tiếp”, và gã là loại người giữ lời với những thứ có lợi.
Quá trưa, cái bàn phủ vải đỏ lại xuất hiện dưới gốc hòe cổ, kèm theo cái cân đồng, cuốn sổ dày và con dấu. Chỉ có một khác biệt: lần này gã mang theo hai thằng thanh niên vạm vỡ đứng sau lưng, khoanh tay, nhìn đám người xếp hàng như nhìn bầy vịt.
Tạ Niên đứng ở rìa sân, tay đút trong tay áo, và Quan Số chạy qua đám đông như người phát thẻ.
【Thọ Số: 14.612 ngày】, đó là chú Bốn, ba mươi chín tuổi, đứng đầu hàng, mặt hốc hác, bàn tay nắm chặt một tờ giấy đã nhàu. 【Thọ Số: 6.021 ngày】, thôn trưởng Mạc Lão Tứ, đứng cạnh bàn với vẻ khó chịu của người bị kéo vào chuyện không muốn. 【Thọ Số: 11.880 ngày】, Hồ Nhị.
Hắn nhìn Hồ Nhị lâu hơn một chút. Một người có hơn ba mươi năm để sống, ngồi mua ngày của người khác với giá ba mươi ba văn một ngày.
Mỗi con số là một người, hắn nghĩ. Hồi sáng mình còn chưa biết điều đó.
“Chú Bốn!” Hồ Nhị gọi, nhiệt tình như người bán thịt gọi khách quen. “Lại đây lại đây! Hôm qua mình dang dở. Hôm nay làm cho xong, chú còn về gieo mạ.”
Chú Bốn bước lên, đôi chân lê như kéo xích. Vợ chú đứng phía sau đám đông, ôm đứa con nhỏ, mắt đỏ hoe, môi mím chặt.
Tạ Niên biết chuyện nhà chú. Cả thôn đều biết: mùa gặt vừa rồi mất một nửa, nợ tiền thuê ruộng, và nếu không có hạt giống trước khi trời trở lạnh thì năm sau cả nhà chú không có gì để ăn. Chú cần hai lượng bạc. Chỉ hai lượng.
“Sáu mươi ngày,” Hồ Nhị nói, ngón tay trỏ vào tờ khế đặt trên bàn. “Đúng hai lượng bạc, trả ngay. Rất sòng phẳng. Chú ấn tay ở đây là xong.”
“Sáu mươi ngày thôi nhé,” chú Bốn nói, giọng như hỏi chính mình. “Hai lượng.”
“Sáu mươi, hai lượng. Giá chợ hôm nay.” Hồ Nhị mỉm cười, và chấm bút vào con dấu mực. “Tôi lúc nào cũng nói thật.”
Tạ Niên bước tới.
Không phải quyết định gì lớn. Hắn chỉ thấy tờ khế trên bàn, một tờ giấy dày, chữ nhỏ chi chít như kiến bò, và thấy Hồ Nhị đang đặt cây bút vào tay chú Bốn mà không chờ ai đọc. Hắn thấy cái cách gã không để cho cái nhìn của ai ở lại trên tờ giấy quá hai hơi thở.
“Chú Bốn,” hắn nói. “Chú biết đọc không?”
Chú Bốn ngẩng lên, ngơ ngác. “Chú? Không. Chú biết đếm thôi.”
“Để cháu đọc giùm chú.”
“Ơ kìa tiểu Niên,” Hồ Nhị cười, nụ cười của gã không có chút biến dạng nào, trừ việc gã đã đặt một bàn tay lên tờ khế như đặt lên cổ con gà. “Chuyện người lớn mà. Chú cậu có tôi lo. Ký đi chú Bốn, trời trở rồi.”
“Cháu đọc to,” Tạ Niên nói. “Giữa sân, trước mặt cả thôn. Nếu khế sòng phẳng như ông nói thì ông không có gì mất.”
Có một khoảng im lặng. Mạc Lão Tứ ho nhẹ, nhìn Hồ Nhị, rồi nhìn Tạ Niên, rồi rất chậm, nói: “Ừ. Để thằng bé đọc. Dân đọc cho dân nghe, không sao cả.”
Hồ Nhị nhìn thôn trưởng. Rồi nhìn hai thằng thanh niên sau lưng. Rồi nhìn đám đông, hơn ba chục con mắt đang dồn vào gã. Gã rút tay khỏi tờ khế. Chậm, như bỏ một món hàng đã mua nhầm.
“Tôi không có gì phải giấu,” gã nói. “Cứ đọc.”
Tạ Niên cầm tờ giấy lên.
Chữ trên đó nhỏ, đặc, nén vào nhau như một bầy ong. Hắn đọc được. Hắn đã học chữ từ năm mười tuổi, dưới mái hiên nhà ông thầy lang già ở thị trấn, đổi bằng hai bó củi mỗi tháng, và chưa bao giờ nghĩ nó sẽ có ngày làm vũ khí.
“Điều một: Bên A, Tiêu Bốn, đồng ý chuyển nhượng sáu mươi ngày thọ nguyên cho Bên B, Thông Bảo Thọ Hành.” Hắn đọc chậm rãi, to rõ. “Điều hai: Giá chuyển nhượng, hai lượng bạc, trả một lần.”
Chú Bốn gật gù, dễ chịu, như nghe đúng điều mình muốn nghe.
“Điều ba, điều bốn, điều năm là chuyện đóng dấu ở Trướng Phòng,” hắn nói, lướt qua. “Điều sáu: miễn trừ trách nhiệm khi người chuyển nhượng bị bệnh.”
Có tiếng xì xào. Hắn nghe rõ một giọng đàn bà nói: bệnh gì?
「Chủ sổ,」 Chủ Bạ nói nhỏ trong đầu hắn, lần đầu tiên nghe như đang thật sự hứng thú. 「Điều bảy. Dòng cuối. Chữ nhỏ hơn các dòng khác bốn phần mười.」
Hắn đã thấy rồi. Mắt hắn đã đọc nó trước khi hắn đọc đến.
“Điều bảy,” hắn nói, và giọng hắn chậm lại, “gia hạn tự động.”
“Đó là điều khoản chuẩn,” Hồ Nhị nói rất nhanh.
“‘Mỗi kỳ chuyển nhượng được tính là sáu mươi ngày. Việc chuyển nhượng được gia hạn tự động mười hai kỳ liên tiếp, trừ khi Bên A thanh toán hoàn trả toàn bộ số thọ đã chuyển nhượng cộng phí chấm dứt khế.’” Hắn nhìn lên, nhìn thẳng vào mắt Hồ Nhị. “Sáu mươi ngày mỗi kỳ. Mười hai kỳ.”
Không ai nói gì.
“Sáu mươi nhân mười hai,” Tạ Niên nói, thật chậm, để ai không biết tính cũng nghe thấy, “là bảy trăm hai mươi ngày. Hai năm. Hai lượng bạc đổi hai năm sống.”
Một người đàn ông nào đó, đứng ở phía sau, hít vào một hơi lớn.
“Ba mươi ba văn một ngày là giá chợ,” hắn nói tiếp, nhìn đám người. “Sáu mươi ngày thì hai lượng, đúng. Nhưng bảy trăm hai mươi ngày thì phải là hai mươi bốn lượng. Ông ta trả chú Bốn hai lượng.”
Vợ chú Bốn lao ra từ đám đông như một con thú. Chị giật tờ giấy từ tay Tạ Niên, đập xuống bàn, cái tay đàn bà nhỏ bé ấy đập mạnh đến nỗi hai thằng thanh niên sau lưng Hồ Nhị giật mình lùi lại.
“Hai năm?!” chị rít lên. “Cái đồ trời đánh! Hai năm của ông ấy! Hai lượng! Mày tính nuôi cả nhà tao bằng cái giá một bát mì?!”
“Đây là… đây là điều khoản chuẩn!” Hồ Nhị lùi nửa bước, cái nụ cười cuối cùng rạn đi. “Ai cũng biết. Người ta ký nó hằng ngày ở Lục Khê! Chưa ký thì chưa có gì! Tôi đâu có ép!”
“Chưa ký thì chưa có gì,” Tạ Niên đồng ý, rất nhẹ. “Vậy nên tối nay chú Bốn không ký.”
Hồ Nhị nhìn hắn. Mắt gã nhỏ, và lần đầu tiên trong ngày, chúng không cười.
“Tạ Niên, đúng không?” gã nói, chậm rãi. “Cái thằng sáng nay làm cân kêu.”
“Cái cân hỏng.”
“Cái cân của Thông Bảo Thọ Hành chưa bao giờ hỏng.” Gã đóng cuốn sổ lại, dứt khoát, và đứng dậy. Hai thằng sau lưng bước lên nửa bước như hai con chó được nhả xích, rồi bị chính tay gã giữ lại. “Cậu còn ba năm, tiểu Niên. Ba năm. Không ai mua, không ai bán, không ai đụng tới cậu. Cậu muốn làm anh hùng với thời gian đó thì cứ làm.” Gã cười lại, cái cười đã đóng cửa. “Nhưng tôi sẽ nhớ cậu. Thông Bảo Thọ Hành cũng sẽ nhớ cậu. Chúng tôi nhớ lâu.”
“Ta cũng nhớ kỹ,” Tạ Niên nói. “Hai lượng mua hai năm, ta nhớ kỹ giá ấy.”
Hồ Nhị dọn bàn không chào ai, rồi đi, hai thằng thanh niên theo sau. Gã đi qua đám đông, người ta tách ra nhường đường, không ai nói gì, nhưng cũng không ai cúi chào. Đó có lẽ là điều tồi tệ nhất mà một người như gã từng gặp ở Hòe Hạ Thôn.
* * *
Hắn không đợi ai cảm ơn.
Chú Bốn đứng giữa sân, ngẩn ngơ, mặt xám lại, không phải vì sợ mà vì thứ đã đến rất gần rồi lui đi. Hắn đi tới, mở túi vải bà đưa, lấy ra một thỏi bạc nhỏ, đúng một lượng, và nhét vào tay chú.
“Cháu không biết nhiều,” hắn nói. “Nhưng một lượng này mua được nửa hạt giống. Phần còn lại, chú tìm cách khác. Chú vay cháu. Không lãi. Mùa sau trả.”
“Tiểu Niên, chú không…”
“Cầm đi.”
“Cháu còn phải đi Lục Khê, cháu cần…”
“Chú cầm đi,” hắn nhắc, nhìn xuống đất. “Cháu biết ba nghìn hai trăm mười ba năm là bao nhiêu, nhưng cháu không biết hai lượng bạc là gì khi nhà mình hết gạo. Đó là phần cháu không tính được.”
Chú Bốn cầm thỏi bạc bằng cả hai tay, như cầm một con chim bị thương. Đứng sau chú, vợ chú không nói gì nữa, chỉ cúi xuống một cái, rất sâu.
Tạ Niên quay đi, đi một mạch qua sân.
「Chủ sổ,」 Chủ Bạ nói, khi hắn đã đi khuất. 「Tại hạ xin nhận xét. Khoản cho vay bạc không thuộc phạm vi Ghi Sổ. Tại hạ không ghi được. Bản sổ chỉ có thể ghi nhận rằng chủ sổ vừa tặng đi một phần ba tài sản lưu động, không lãi, không kỳ hạn rõ ràng, không bảo đảm.」
“Ta biết.”
「Tại hạ xin không bình luận về năng lực tài chính của chủ sổ.」
“Ngươi vừa bình luận rồi.”
「Tại hạ đã nói là xin không. Không có nghĩa là tại hạ không nghĩ.」
Hắn suýt nữa bật cười.
Rồi hắn nghe thấy một âm thanh: lách cách, nhẹ, đều, đến từ phía gốc hòe.
Người áo đen đang đứng trong bóng cây, cách chỗ hắn chừng mười lăm bước. Y xách đèn bàn tính, và không có nén hương nào cháy. Y không bước vào nhà ai, không đứng nơi nào có người ngoài khế, và dường như chính y cũng không chắc mình đang làm gì ở đây.
“Tạ công tử.” Y cúi đầu. “Xin lỗi đã làm phiền. Tôi để quên bản sao hồ sơ. Quy củ yêu cầu con nợ giữ một bản.” Y rút từ tay áo một cuộn giấy nhỏ, đưa ra, và Tạ Niên nhận lấy, cũng không biết vì sao mình lại nhận. “Tôi đứng ngoài. Nơi công cộng, không vi phạm.”
“Ngài đứng ngoài từ bao giờ?”
“Từ đoạn cậu đọc điều bảy.” Y nói một cách trung thực đến mức khó chịu. “Cậu đọc rất hay. Tôi từng làm ở Trướng Phòng mười năm. Chưa thấy ai bắt được cái bẫy ấy trong hai hơi thở.”
“Ngài làm Thu Thọ Sứ cho Trời mà lại khen người phá khế?”
“Tôi chỉ khen cách đọc.” Y cười, một nụ cười mệt mỏi, rất thật. “Công tử vừa làm hỏng một vụ làm ăn hợp pháp. Tôi nhắc, hợp pháp không có nghĩa là đúng. Nhưng nó có nghĩa là họ sẽ quay lại bằng cách hợp pháp.”
“Nghĩa là gì?”
“Nghĩa là họ không dùng dao. Họ dùng giấy.” Y ngập ngừng. “Tôi không được phép khuyên. Tôi bị nợ lương ba năm rồi. Nên đôi khi tôi nói những điều mình không được phép, vì chẳng còn gì để mất.”
Tạ Niên nhìn y. Cái sự thành thật vụng về đó khiến hắn không biết nên ghét y hay thương hại y.
“Ba năm của ta,” hắn nói. “Ngài còn nhớ chứ?”
“Tôi nhớ.”
“Ta tiêu thế nào là việc của ta.”
“Vâng,” Đoàn Hữu Tín nói, và lần này y không thở dài. “Tôi chỉ mong công tử tiêu ở những chỗ đáng.”
Y nhấc đèn, cúi chào, và đi dọc Xích Sa Lộ, các hạt bàn tính lại bắt đầu lách cách.
Tạ Niên đứng đó một lúc, nắm cuộn giấy nhỏ trong tay trái, lòng bàn tay nơi vừa có dấu ấn đỏ.
「Tại hạ ghi nhận,」 Chủ Bạ nói, khô khan, 「chủ sổ vừa có kẻ thù đầu tiên. Thọ Số còn lại: một nghìn không trăm chín mươi tư ngày.」
“Cảm ơn.”
「Tại hạ chỉ nhắc cho chính xác.」