“Ba điều,” Lâm Bá Dung nói.
Ông ta đặt bức thư lên mặt bàn gỗ sồi, vuốt phẳng bằng cạnh bàn tay, và hắn thấy ngón tay út của ông ta vẫn chưa hết run. Phòng làm việc nhỏ sau phòng xử, bốn người ngồi quanh bàn: ông ta, Mã Phúc, Tri Hạ và hắn. Ngoài cửa sổ, quảng trường vẫn ồn ào, tiếng người, tiếng bước chân, tiếng rao hàng của những kẻ buôn bán nhân lúc đông, nhưng qua bức tường dày hai gang tay, mọi thứ chỉ còn là tiếng sóng xa.
“Một,” ông ta đọc. “Việc kiểm kho Thông Bảo Thọ Hành ngày ba mươi bảy thực hiện không có phê chuẩn của Trướng Sứ Ty, vi phạm thông tư Vĩnh Ninh ba mươi lăm điều hai, theo đó thương hành xếp hạng Đại Thương Hành chỉ được kiểm kho khi có văn bản phê chuẩn.”
“Thông tư ba mươi lăm,” Tri Hạ lẩm bẩm. “Tôi chưa nghe.”
“Không ai nghe.” Lâm Bá Dung nói khô. “Nó không được gửi xuống. Ta chỉ biết nó tồn tại vì ta nhận bản sao hôm nay.” Ông ta liếc hắn. “Cùng với bức thư.”
「Chủ sổ,」 Chủ Bạ nói, thấp. 「Tại hạ ghi nhận: một thông tư chỉ tồn tại khi có người cần nó. Tại hạ không nói rằng thông tư ấy giả. Tại hạ nói rằng thời điểm xuất hiện của nó quá trùng khớp.」
Hắn nhắc lại. Lâm Bá Dung gật.
“Hai.” Ông ta đọc tiếp. “Tại Trướng Phòng Lục Khê tồn tại một Trướng Lại hưởng lương ngoài định biên mười bảy năm, thuộc hạng nhất, không có nhiệm vụ tương ứng.”
Mã Phúc ngồi thẳng, hai tay đặt trên nắp cái cân đồng, mặt lờ đờ như thường. Hắn không thấy ông ta nao núng.
“Là ta,” Mã Phúc nói.
“Là ông,” Lâm Bá Dung nói. “Là ta giữ ông.”
“Ta chưa bao giờ xin.”
“Ta chưa bao giờ hỏi.” Lâm Bá Dung nhìn ông ta. “Mười bảy năm trước, lúc Vu Phó Trướng Chủ gạch tên ông ra khỏi quầy thứ nhất, ta đã có thể để ông đi. Thu hồi chức, thu hồi lương. Ông sẽ sống như một thợ bình thường. Nhưng ta không cho, vì ta biết lệnh chuyển ông xuống quầy đề tồn là một cách để xóa ông khỏi sổ mà không phải gạch.” Ông ta ngừng. “Ta đã làm điều ngược lại. Ta giữ tên ông ở đó. Mỗi tháng ta ký một tờ giấy phát lương cho một người ngồi ở một cái quầy không ai tới. Ta ký mười bảy năm. Hai trăm lẻ bốn lần.”
Hắn nhìn ông ta. Gương mặt gầy, mắt xám mệt, bàn tay đang đặt trên bức thư. Hắn nhớ lúc ở phòng xử đầu tiên, ông ta nói với hắn: Ta làm Trướng Chủ hai mươi hai năm. Hắn đã nghĩ đó là một câu khoe.
Nó không phải. Nó là một bản kê.
“Ba,” Lâm Bá Dung nói. “Có nghi vấn Trướng Chủ Lục Khê thi hành, bằng hình thức bán đấu giá, một phần phán quyết ngày hai mươi chín trong lúc phán quyết ấy đang bị đình chỉ.”
“Đấu giá là điều một trăm bốn mươi,” Tri Hạ nói nhanh. “Không liên quan phán quyết đề tồn.”
“Ta biết. Ngươi biết. Trướng Sứ Ty biết.” Lâm Bá Dung gấp thư. “Họ không cần điều ba đúng. Họ cần nó tồn tại.”
* * *
Chủ Bạ phát hiện điều ấy trước hắn.
Hắn đang ngồi nhìn Lâm Bá Dung gấp bức thư lại, từng nếp một, chậm như người gấp một tờ di chúc, thì Chủ Bạ nói, rất khẽ:
「Chủ sổ. Tại hạ hỏi một câu. Hãy hỏi ông Lâm: thanh tra viên đến mang theo gì?」
“Thanh tra viên mang theo gì?” hắn hỏi.
Lâm Bá Dung ngẩng đầu. “Một Đốc Soát của Trướng Sứ Ty. Tên: Ngụy Hành. Ngưng Hải, hơn sáu mươi tuổi, nổi tiếng không cười.” Ông ta mỉm cười một cái rất mỏng. “Ông ấy mang theo ấn của Phó Sứ và ba thư lại. Ông ấy ngồi ở phòng này, lật mọi sổ, hỏi mọi người. Đến cuối, ông ấy viết biên bản.”
“Và biên bản ấy…”
“Là bản án.” Ông ta khép mắt. “Gỡ chức Trướng Chủ. Chuyển Mã Phúc về kinh để điều tra.” Ông ta ngừng. “Và mọi thứ ta đã ký trong hai mươi hai năm sẽ bị xét lại. Từng tờ.”
Tri Hạ nắm chặt hai tay trên đầu gối.
「Chủ sổ,」 Chủ Bạ nói. 「Hãy hỏi tiếp: thanh tra có công khai không?」
“Cuộc thanh tra có công khai không?” hắn hỏi.
“Không.”
“Luôn luôn không?”
Lâm Bá Dung nhìn hắn, và hắn thấy trong con mắt xám ấy, lần đầu tiên, một ngọn lửa rất nhỏ, như ánh đèn đặt sau một tấm giấy.
“Ngươi đã biết điều ấy,” ông ta nói chậm. “Ai nói?”
“Không ai.” Hắn nghe Chủ Bạ im lặng, và hiểu rằng nó đã gợi mà không chỉ. “Tôi đoán. Luật nào cũng có đường ra. Nếu thanh tra có thể bí mật, thì phải có một cách buộc nó công khai. Nếu không, Trướng Chủ nào cũng chỉ là con tốt.”
Lâm Bá Dung ngồi im.
Rồi ông ta kéo một ngăn tủ nhỏ dưới bàn, lấy ra một quyển sổ nhỏ bọc vải xanh, lật nhanh, và hắn thấy ngón tay ông ta dừng ở một trang đã sờn đến mức giấy mỏng như cánh ve.
“Điều ba trăm bảy mươi hai,” ông ta đọc. “Thỉnh nguyện công khai. Khi Trướng Sứ Ty mở thanh tra đặc biệt nhằm vào một Trướng Chủ, nếu từ một nghìn hộ dân trong quận ký thỉnh nguyện yêu cầu công khai, cuộc thanh tra phải tiến hành tại quảng trường, trước mặt dân, và mọi hồ sơ mở cho dân xem.”
“Một nghìn hộ,” Mã Phúc nói chậm.
“Một nghìn hộ.” Lâm Bá Dung gấp quyển sổ. “Trong chín ngày.”
“Lục Khê có bao nhiêu hộ?” hắn hỏi.
“Hai mươi nghìn.”
“Một phần hai mươi.”
“Một phần hai mươi.” Giọng ông ta khô. “Điều ba trăm bảy mươi hai tồn tại từ khi ta còn là Trướng Lại tập sự. Ta chưa thấy ai dùng. Dân sợ. Ai dám ký tên chống lại Phó Sứ?” Ông ta nhìn xuống bức thư. “Không phải chống Phó Sứ. Chỉ là ký rằng mình muốn xem. Nhưng dân không phân biệt.”
Hắn nghĩ.
Chỉ nghĩ chừng ba hơi thở. Rồi hắn nhìn sang Tri Hạ, và thấy nàng đang nhìn hắn, cũng với đôi mắt đã tính xong.
“Chúng ta có chừng bao nhiêu người đang mang ơn Hạnh Lâm Đường?” hắn hỏi.
“Mười hai bệnh nhân trong sổ ông tôi. Năm mươi tám hộ Hòe Hạ Thôn, nhưng họ ở xa, ký được thì tính, chưa chắc về kịp.” Tri Hạ đếm, đầu ngón tay gõ lên đầu gối. “Bảy gia đình có người chết trên vách. Mười ba lô bốn lá mua ở đấu giá, mỗi lô một người mua, thân nhân của họ. Những người xếp hàng trước tiệm từ hôm thuốc loãng.” Nàng ngừng. “Hai trăm. Ba trăm.”
“Thiếu.”
“Thiếu.”
“Bà ấy,” hắn nói.
Tri Hạ nhìn hắn, rồi hiểu.
* * *
Bà Quế đang ngồi dưới gốc hạnh sân sau khi họ về.
Hoàng hôn, nhưng chưa tối. Bà ngồi trên một cái ghế đẩu thấp, hai tay đặt trên đầu gối, cái hộp gỗ đen nằm trong lòng, và bà đang nhìn lên cành hạnh trơ lá, nơi một con sẻ nâu đứng ngó xuống. Bà không quay lại khi họ vào.
“Mày về,” bà nói.
“Dạ.”
“Mặt mày như người vừa thua bạc.”
“Thanh tra,” hắn nói, ngồi xuống cạnh bà. “Ông Lâm bị thanh tra. Họ muốn gỡ ông ấy.”
“Ừ.”
“Bà biết?”
“Không.” Bà lắc đầu. “Bà đoán. Hôm nay thằng béo cười hiền quá.” Bà thở ra. “Mày định làm gì?”
Hắn nói. Từng điều, chậm, giữa không khí chiều lạnh, mùi khói bếp và tiếng muôi lách cách vọng ra từ gian trước, nơi Tri Hạ đang cãi nhau với ông Liễu về cách chia lá. Bà Quế nghe, không ngắt. Khi hắn nói đến điều ba trăm bảy mươi hai, đến một nghìn hộ, đến hai trăm, ba trăm, bà bật cười một tiếng nhỏ, khô, không chút vui.
“Hai trăm,” bà nói. “Ba trăm.”
“Dạ.”
“Mày tính thiếu.”
Hắn nhìn bà.
“Bà đỡ ở cái vùng Xích Sa Lộ này bốn mươi năm.” Bà không nhìn hắn. “Hòe Hạ, Thanh Thủy, mấy làng dọc đường cát, cả ngoại thành. Bà đỡ không đều, vì bà chỉ đỡ khi người ta mời, và người ta mời bà khi người ta không có tiền mời bà đỡ thật.” Bà lắc đầu. “Một năm, ba chục đứa. Bốn mươi năm.”
Hắn tính.
“Một nghìn hai trăm,” Chủ Bạ nói, thật khẽ.
“Một nghìn hai trăm đứa,” hắn nhắc.
“Một nửa còn sống.” Bà vuốt cái hộp. “Nửa ấy, bây giờ lớn rồi. Dân quê lên thành làm thợ, làm vợ người ta, đứa nào cũng thế. Có đứa đã có con.” Bà ngừng. “Chúng nó không biết tên bà. Chúng nó biết bà đỡ đường cát. Và mẹ chúng nó biết.”
Hắn không nói gì.
“Bà không bắt chúng nó ký giấy,” bà nói. “Bà không đi nói chuyện luật. Bà chưa từng nói chuyện luật với ai.” Bà quay đầu, nhìn thẳng vào hắn, đôi mắt đục mà rắn như đá. “Nhưng bà có thể đi gõ cửa. Bà đi từng nhà. Bà nói: bà là bà Quế, ông Lâm cứu được ngày của lão Liễu, ông ấy cần mày ký tên. Đứa nào nợ bà một lần sinh, nó ký.”
“Bà…”
“Đừng cãi.” Bà cau mày. “Bà không nhờ mày. Bà nói bà sẽ đi.”
Hắn mở miệng. Không nói được gì. Hắn nhìn bà, lưng còng, mái tóc bạc, đôi tay gầy nổi gân, và con số trên đầu bà đứng im như một tảng đá được đặt xuống nền:
【Thọ Số: 421 ngày】
Chỉ bốn trăm hai mươi mốt. Không phải cuối cùng, mà là ngày hôm nay. Bốn trăm hai mươi mốt ngày, vẫn đang tăng, rất chậm, theo nhịp thuốc.
Càng cứu bà, ngày bà bị thu càng dài.
Hắn nuốt khan.
“Bà đi bộ được bao xa?”
“Mày hỏi như bà là bà già.”
“Bà là bà già.”
“Bà là bà đỡ.” Bà đứng dậy, chống gậy, thẳng lưng. “Bà đi hết thành này bốn mươi năm bằng hai cái chân này. Bà chưa bao giờ thấy chân bà hết đường.”
Phía sau, ở bậc cửa bếp, Tri Hạ đang đứng, khăn lau tay còn trong tay. Nàng đã nghe, hắn biết. Nàng bước ra, mắt đỏ, và nói bằng cái giọng của nàng khi thương lượng:
“Bà. Cháu in giấy thỉnh nguyện. Cháu viết, đọc to cho từng người, không giấu điều nào. Mỗi người ký bằng tên hoặc điểm chỉ. Cháu cần ba mươi bản.”
“Ba mươi bản.”
“Và ba mươi người đi cùng bà.” Tri Hạ nuốt khan. “Những người đã được thuốc loãng, những người bệnh. Họ có thể đi, đọc giùm, làm chứng.”
Bà Quế nhìn nàng một lúc lâu.
“Con bé cắn bút,” bà nói.
“Dạ.”
“Mày làm việc nhà như người ta dựng thành.” Bà gật. “Được.”
* * *
Đêm ấy hắn không ngủ.
Hắn ngồi một mình ở bậc cửa sau, nhìn khoảng sân nhỏ, nghe tiếng Tri Hạ cạch cạch gảy bàn tính trong gian trước và tiếng cọt kẹt của bút lông. Chủ Bạ đã im từ lúc về. Hắn không biết nó đang làm gì. Có lẽ nó đang đếm.
Hắn lấy từ túi áo ra ba thứ.
Một con dấu đồng khắc chữ Tín. Một mảnh vải thô thêu ba chữ nguệch ngoạc: Cám ơn anh. Một tờ giấy gấp tư ghi ba con số: 198, 211, 304.
Hắn đặt chúng lên bậc đá, cạnh nhau, và nhìn.
Con dấu của một Thu Thọ Sứ. Mảnh vải của một đứa trẻ mười lăm tuổi. Tờ giấy của một người đàn ông biết nói đến đâu thì dừng. Và dưới tất cả, trong túi vải nhỏ cất ở đáy giỏ, mảnh giấy của người đàn bà tóc đen.
Đừng đọc dòng ấy khi chưa đủ hai người.
Hắn nhìn rất lâu.
「Chủ sổ,」 Chủ Bạ nói, thật khẽ.
“Gì?”
「Tại hạ đã tính xong.」
“Tính gì?”
「Xác suất để thỉnh nguyện đủ một nghìn hộ trong chín ngày.」
Hắn nín thở.
「Tại hạ không thích đưa số khi chưa chắc.」 Một nhịp. 「Nhưng tại hạ ước tính: ba mươi chín phần trăm.」
“Ba mươi chín.”
「Nếu bà Quế đi. Nếu cô Liễu viết đủ bản. Nếu Thông Bảo không phản ứng.」 Giọng nó điềm đạm. 「Trong ba điều kiện ấy, chỉ điều thứ ba tại hạ chắc không xảy ra.」
“Thông Bảo sẽ phản ứng.”
「Chắc chắn.」
Hắn nhìn bóng cây hạnh lùn trên vách, đung đưa dưới đèn lồng.
Chín ngày.
Một nghìn hộ.
Ba mươi chín phần trăm.
Hắn gói ba thứ đồ nhỏ vào mảnh vải thêu, thắt chặt, nhét lại vào ngực áo.
“Vậy ta cần hơn ba mươi chín,” hắn nói.