Bốn người áo đen không bước tới. Họ chỉ nhìn Mã Phúc đi xuống dốc, và hắn thấy rõ ràng khoảnh khắc người đàn ông cao nhất, kẻ đứng sau, tay khoanh trước ngực, đổi tư thế.
Y có khuôn mặt vuông, râu cạo nhẵn, mắt nhỏ, mặc áo đen thêu một con sư tử ngậm bi ở ngực trái, và trên đầu y, con số 【Thọ Số: 54.800 ngày】 hiện rõ như bản khắc trên bia. Khi Mã Phúc đến cách y chừng mười bước, y buông tay, đứng thẳng, bước lên một bước, chắn giữa con đường đất và ba người kia.
“Trướng Lại?” y hỏi. Giọng trầm, khàn, của người ít nói mà nói thì nặng.
“Trướng Lại Trướng Phòng Lục Khê.” Mã Phúc dừng, đặt cái cân đồng xuống đất, rút từ ống tay áo một tấm thẻ bài bằng đồng nhỏ, giơ lên. “Mã Phúc. Thi hành công vụ theo yêu cầu của người yêu cầu. Điều một: Trướng Lại vào làng không ai được cản.”
“Thông Bảo Thọ Hành có giấy phép canh đầu ngõ này.”
“Ta không hỏi giấy phép canh. Ta nói điều một.” Mã Phúc cất thẻ, giọng không đổi, lờ đờ như đang đọc giá chợ. “Cản Trướng Lại trong công vụ là phạm điều ba mươi sáu. Mức phạt: một trăm ngày thọ nguyên, trừ vào người cản và chủ của người cản.”
Y nhìn ông ta, một nhịp, hai nhịp.
Hắn thấy mắt y thay đổi. Không phải sợ. Nó giống ánh mắt một con chó dữ ngửi thấy mùi một con chó lớn hơn qua hàng rào: y đã nhận ra điều gì đó, một thứ không nằm trong con số.
“Ngưng Hải,” y nói, thật khẽ.
Mã Phúc không đáp. Ông ta nhấc cái cân đồng lên, ôm vào lòng, và nhìn y bằng khuôn mặt lờ đờ của một người đã gọt móng tay cả đời.
Cả bốn người áo đen im lặng đủ lâu để một con ruồi bay qua giữa họ và vo ve ra phía sau.
Rồi người đàn ông vuông mặt lùi sang một bên.
“Khuất Phi,” y nói. “Quản đội canh thôn của Thông Bảo Thọ Hành. Nếu ông muốn vào, tôi không cản. Nhưng tôi phải báo Hồ Nhị.”
“Báo đi.” Mã Phúc bước qua y như bước qua một cái cột. “Ta cũng sẽ báo ông Lâm.”
Hắn xuống dốc, cùng Chung Đại Hà và tám hộ vệ, qua mặt bốn người áo đen. Khi đi ngang Khuất Phi, hắn nghe y nói rất khẽ, không nhìn ai:
“Cậu là Tạ Niên.”
Hắn không dừng.
“Ba nghìn hai trăm mười ba niên.” Giọng y không có ác ý, gần như tò mò. “Nghe nói cậu đọc khế hay lắm. Đọc cho khéo. Hồ Nhị không phải loại đọc khế.”
「Chủ sổ,」 Chủ Bạ nói, thấp. 「Tại hạ ghi nhận: người này không đe dọa. Người này cảnh báo. Tại hạ không biết nên đánh giá thế nào.」
* * *
Hòe Hạ Thôn không giống nó cách đây ba mươi hai ngày.
Hắn nhận ra ngay từ chỗ rẽ vào con đường đất chính. Mùi khói vẫn thế, tiếng gà vẫn thế, mái rạ vẫn rũ xuống như người ngủ gật. Nhưng cửa nhà nào cũng đóng. Không con trẻ nào chạy ngoài ngõ. Hai bà già ngồi trước hiên thấy hắn thì đứng dậy, định chào, rồi chợt nhớ ra điều gì, quay vào nhà, kéo cửa.
Hắn đi giữa thôn như đi giữa nghĩa địa của những người còn sống.
Cây hòe cổ đứng ở giữa, tán lá đã chuyển sang màu đỏ úa, rụng từng chiếc xuống nền đất đã dày một lớp. Bóng nó đổ dài trên sân đất nện, nơi hắn từng đứng hôm Trùng Cửu, cầm tờ khế Hồ Nhị và đọc to điều bảy cho cả thôn nghe. Dưới gốc, chiếc bàn đá cũ của hội đồng làng vẫn nằm, trơ trọi, phủ lá.
Và Mạc Lão Tứ ngồi bệt dưới gốc hòe, lưng dựa vào rễ, hai tay buông xuôi trên đầu gối.
Lão già đi đến mức hắn không nhận ra. Mới ba mươi hai ngày. Hai gò má lõm, râu bạc xơ, đôi mắt vàng đục nhìn vào khoảng không như thể không thấy gì. Con số trên đầu lão vẫn thế, đều, bình thường:
【Thọ Số: 5.989 ngày】
Nhưng con số ấy không đo được cái đang mất đi.
“Lão Tứ,” hắn nói.
Mạc Lão Tứ ngẩng đầu. Phải mất một lúc lâu lão mới nhận ra hắn. Rồi môi lão run, không phải một nụ cười, cũng không phải khóc, mà là điều gì đó ở giữa.
“Tiểu Niên,” lão nói. “Cậu về.”
“Cháu về.”
“Tôi ký rồi.” Lão cúi mặt, và giọng lão khô như lá. “Điều bốn. Tôi đứng bảo lãnh cho cả thôn. Tôi… tôi sợ chết thằng Hồ Nhị. Tôi không phải người ta cần nữa.”
Hắn ngồi xuống bên lão, trên rễ hòe nổi lên khỏi mặt đất, sần sùi, ấm.
“Lão không ký thay ba mươi mốt hộ,” hắn nói. “Lão chỉ ký một chữ. Ba mươi mốt hộ còn đang chờ.”
“Chờ gì?”
“Chờ cháu.”
Lão ngẩng đầu lên.
* * *
Hắn không ở lâu dưới gốc hòe.
Nhưng trong chừng đó thời gian, khi ngồi trên rễ cây, hắn cảm nhận một điều lạ. Không phải âm thanh, không phải ánh sáng. Một cảm giác như đứng bên cạnh một người to lớn đang ngủ rất sâu, người mà chỉ cần thở thôi cũng khiến đất rung nhẹ.
Hắn nhìn lên tán lá. Một chiếc lá hòe đỏ rời cành, xoay vòng trong không khí lạnh, rồi rơi xuống đúng vào lòng bàn tay trái hắn, nơi ấn đỏ nằm dưới lớp băng.
Ấn đập một nhịp.
Chiếc lá không rơi khỏi tay hắn. Nó nằm đó, nhỏ, đỏ úa, gân lá nổi như ngón tay người già, và hắn thấy ở đầu lá có một giọt sương đọng, mặc dù trời đã khô.
「Chủ sổ,」 Chủ Bạ nói, và giọng nó thấp hơn bình thường. 「Tại hạ không có thông tin về hiện tượng này. Tại hạ ghi nhận: Quan Số hướng cây hòe vẫn là 【???】. Tại hạ ghi nhận thêm: cường độ nhiễu giảm so với ngày Trùng Cửu.」
“Giảm?”
「Như thể nó đã… dịu đi.」 Một nhịp. 「Tại hạ không biết dùng từ này có đúng không.」
Hắn khép tay lại, giữ chiếc lá, và đứng dậy.
* * *
Họ họp dưới gốc hòe vào buổi chiều, khi mặt trời nghiêng, ánh sáng xuyên qua tán đỏ úa thành những vệt vàng cam trên mặt đất.
Hắn không biết ai gọi họ. Có lẽ chú Bốn, người đã chạy dọc thôn từ lúc họ vào, gõ từng cánh cửa. Có lẽ cũng chẳng ai gọi: tin đã chạy qua thôn trước khi hắn tới sân, như nước chạy trong mạch ngầm. Khi mặt trời đã chạm ngọn núi, quanh bàn đá ngoài hắn, Mã Phúc, Chung Đại Hà, Mạc Lão Tứ và vợ chồng chú Bốn, đã có gần sáu chục người đứng quanh sân.
Đàn ông, đàn bà, vài đứa trẻ bị bế trên tay, vài người già dựa vào gậy. Không ai nói. Họ nhìn hắn bằng cái nhìn hắn đã nhớ từ hôm Trùng Cửu, cái nhìn của những người chờ ai đó nói câu mà họ không dám nói.
Hắn nhận ra khuôn mặt từng người. Ông Tư Tám bán ba mươi ngày hôm Trùng Cửu, lưng còng, môi mím. Bà Hai Gánh, hai tay đen nhẻm từ hái chè. Anh thợ rèn Lục, người vẫn sửa liềm cho cả thôn không lấy tiền công. Hắn biết tên, biết nhà, biết ai nợ ai một bát gạo.
Hắn không đứng lên bàn đá. Hắn đứng cạnh nó, thấp, ngang tầm mắt họ.
“Các bác,” hắn nói. “Các cô, các chú. Cháu về để nói chuyện giấy tờ.”
Có tiếng xì xào, nhỏ.
“Cháu không nói hay. Cháu sẽ nói thật.” Hắn rút từ trong áo tờ Phiếu Ứng Thọ Mùa Đông, giơ lên cho cả sân nhìn. “Đây là tờ phiếu Hồ Nhị đưa các bác. Hai mươi bảy hộ đã ký. Ba mươi mốt hộ chưa ký. Ai chưa ký, cháu muốn các bác nghe cháu trước khi ký. Ai đã ký, cháu muốn các bác nghe cháu để biết mình chưa mất.”
Im lặng. Hắn nghe một đứa trẻ khóc nhỏ rồi bị bịt miệng.
“Cháu nhờ chú Mã đọc giùm.” Hắn quay sang. “Chú Mã là Trướng Lại của Trướng Phòng Lục Khê. Chú đọc, các bác nghe. Đọc từng điều. Chỗ nào không rõ thì giơ tay, chú giải thích.”
Mã Phúc bước lên, đặt cái cân xuống bàn đá, mở túi giấy. Ông ta không nói lời mở đầu. Ông ta đọc điều một.
Ông ta đọc cả năm điều, rồi đọc lại điều ba, chậm hơn, với giọng lờ đờ đều đều mà hắn ngày càng thấy quen: giọng của người đã đọc cho hàng nghìn kẻ chẳng biết chữ, ở một quầy đề tồn bụi bặm. Khi ông ta nói đến cụm chín mươi ngày cuối cùng của thọ nguyên, hắn thấy cả sân đổi sắc. Có tiếng thở. Bà Hai Gánh bịt miệng, và ông Tư Tám nhắm mắt, nhìn xuống đất.
“Cháu tính,” hắn nói khi ông ta dừng. “Ba lượng, hạn sáu mươi ngày, lãi ba mươi sáu phần trăm kèm phí mười phần trăm. Đến hạn là ba nghìn bốn trăm bảy mươi bảy văn. Không có bạc, họ lấy chín mươi ngày cuối, và không đủ, họ lấy thêm mười lăm ngày nữa. Tổng một trăm lẻ năm ngày.” Hắn nhìn thẳng một người đàn bà đứng cạnh bàn đá, tay bế một đứa bé gái. “Cô có một đứa nhỏ. Ba lượng bạc cho cô mua gạo qua đông. Một trăm lẻ năm ngày của cô là ba mươi ba lượng sáu tiền nếu họ bán lại. Cô biết họ bán lại chứ?”
Người đàn bà không đáp. Nước mắt chảy xuống mà cô không lau.
“Cháu không trách ai đã ký,” hắn nói, nhanh. “Cháu chưa đói bằng các bác. Cháu chỉ muốn nói: tờ phiếu này có một điều mà Hồ Nhị không muốn các bác nghe.”
“Điều gì?” Anh thợ rèn Lục hỏi, lần đầu cất tiếng.
“Điều năm.” Hắn giơ tờ giấy. “Phiếu có hiệu lực kể từ ngày đăng ký tại Trướng Phòng. Chưa đăng ký, tờ phiếu này chưa có hiệu lực. Chưa đăng ký, chín mươi ngày cuối của các bác chưa phải là của họ.”
Một nhịp im lặng. Rồi tiếng xì xào bùng lên.
“Nghĩa là…” bà Hai Gánh bắt đầu.
“Nghĩa là các bác còn một khoảng thời gian,” hắn nói. “Rất ngắn. Nhưng còn.”
* * *
Hắn nói về Khế Bao Tiêu trong gần một canh.
Không dễ. Ông Tư Tám hỏi ba lần. Anh thợ rèn Lục hỏi năm lần. Có người hỏi: tại sao Hạnh Lâm Đường lại muốn mua thảo dược của chúng tôi? và hắn trả lời thật: vì tiệm cần thảo dược, và các bác hái được thứ họ cần mà không ai khác hái. Có người hỏi: chín mươi ngày cuối cũng là thế chấp của khế này, vậy có khác gì khế kia? Hắn dừng lâu rồi đáp:
“Khác một điều. Khế kia chỉ trói các bác. Khế này trói cả hai bên.” Hắn nhìn Mã Phúc. “Chú Mã, mời chú đọc điều sáu.”
Ông ta lật tờ giấy.
“Điều sáu,” Mã Phúc đọc, “Nếu Hạnh Lâm Đường ngừng mua thảo dược giữa chừng, hoặc mua dưới giá đã định, Hạnh Lâm Đường phải trả mỗi hộ ba lượng bạc và hoàn lại chín mươi ngày cuối đã thế chấp.”
Có tiếng thở ra, hơi nặng nề, từ khắp sân. Hắn nghe thấy tiếng ai đó thì thầm hai bên.
“Còn muối?” một giọng đàn bà hỏi, thấp. “Thông Bảo nói ai không ký thì không cho muối vào thôn. Mùa đông không muối…”
“Muối,” Chung Đại Hà nói.
Cả sân quay lại.
Ông ta đứng cạnh xe bò đầu tiên, vai rộng như cánh cửa, hai tay khoanh trước ngực. Hắn chưa từng nghe giọng ông ta lớn như thế, không gắt, chỉ chắc, như một tảng đá được đặt xuống.
“Đoàn họ Chung đưa muối,” ông ta nói. “Giá gốc, cho tới tận mùa xuân. Xe thứ ba có hai trăm cân. Ai thiếu thì lấy.”
“Thông Bảo sẽ…”
“Thông Bảo ngưng đoàn tao một mùa thì tao ngưng Thông Bảo mười.” Ông ta nhún vai. “Tao đi buôn hai chục năm, chưa phải lệ thuộc ai.” Một nhịp. “Tao chỉ không thích ai bán ngày của người ta mà ghi là thương mại.”
Có tiếng cười khẽ, nhỏ, rồi lớn hơn, lan trong sân như hơi ấm. Bà Hai Gánh lau mặt bằng vạt áo. Ông Tư Tám mở mắt.
Mạc Lão Tứ đứng dậy.
Lão đứng chậm, hai tay chống rễ hòe, lưng còng. Lão nhìn quanh sân, nhìn từng khuôn mặt một, rồi lão nhìn hắn. Con số trên đầu lão vẫn đều, vẫn bình thường, nhưng hắn thấy một thứ gì đó trên mặt lão thay đổi: không phải nụ cười, mà là sự trở về của một cái gì lâu ngày vắng mặt.
“Tôi ký trước,” lão nói.
“Lão Tứ…”
“Lão thôn trưởng này ký trước.” Giọng lão khản, nhưng không run. “Hôm nọ tôi ký một cái mà không đọc. Hôm nay tôi ký một cái, sau khi nghe đọc. Hai cái khác nhau.” Lão nhìn Mã Phúc. “Ông Trướng Lại, cho tôi bút.”
* * *
Họ bắt đầu ký khi mặt trời tắt.
Từng hộ một, từng nhà một, trước mặt Mã Phúc, dưới ánh đuốc của đoàn họ Chung. Mã Phúc ngồi ở bàn đá, sổ mở, bút lông trong tay, hỏi từng người ba câu: Ông/bà có nghe đọc hết không? Ông/bà có hiểu không? Ông/bà có tự nguyện không? Rồi ghi, rồi mời điểm chỉ. Ai biết viết thì viết tên. Ai không, đóng dấu ngón tay cái bằng mực đỏ. Hắn đứng sau lưng ông ta, đọc thầm từng dòng, và ở bên tai hắn, Chủ Bạ đếm.
「Một. Hai. Ba. Tại hạ ghi nhận: Mạc Lão Tứ. Tiêu Bốn. Vợ Tiêu Bốn.」
Đến giờ Hợi, hai mươi bốn hộ đã ký.
Khi chú Bốn đưa dấu tay vào sổ, thím Bốn đứng cạnh, bế đứa trẻ năm tuổi mà hắn nhớ từ lúc nó còn ẵm ngửa, giờ mắt lớn, tóc xù, má hóp, nhìn hắn qua vai mẹ. Hắn nhìn lên đầu nó.
【Thọ Số: 25.790 ngày】
Tiểu Mạch. Đứa nhỏ năm tuổi. Hắn quay mặt đi trước khi ai thấy mắt mình.
Đến nửa đêm, ba mươi hộ.
Đến giờ Sửu, bốn mươi mốt.
Đến khi đuốc cháy gần hết, Mã Phúc ngẩng đầu, mắt đỏ và lờ đờ hơn bao giờ hết, và hắn nghe ông ta lẩm bẩm một câu mà hắn nhớ mãi: mười bảy năm không dùng, ngón tay mới biết đau.
Họ chưa xong. Còn mười bảy hộ.
Hắn vừa dợm bước ra khỏi vòng đuốc để hít một hơi thì một bóng người chạy dọc con đường đất, thở hổn hển, quần áo bê bết, đến sát chân bàn đá. Hắn nhận ra: một trong ba người áo đen ở đầu ngõ, người có Thọ Số 27.200. Y không còn dáng vẻ canh gác. Mặt y xám.
“Quản đội,” y thở dốc, nói không với hắn mà với Khuất Phi vừa đứng dậy từ chỗ ngồi xa, trong bóng tối. “Hồ Nhị. Hắn không đợi ngày ba mươi lăm.”
Khuất Phi không nhúc nhích.
“Tào quản sự gửi tin từ Lục Khê hôm qua,” y nói. “Hồ Nhị đang trên đường. Mang theo Trướng Lại huyện thành và ba xe người. Hắn nói hắn sẽ đến trước khi trời sáng.”
Cả sân ngừng thở.
Hắn nhìn bầu trời. Sao còn dày. Giờ Sửu, hai canh nữa là bình minh.
「Chủ sổ,」 Chủ Bạ nói, rất khẽ, rất nhanh. 「Tại hạ tính: mười bảy hộ còn lại, theo tốc độ từ lúc chiều, cần chừng một canh rưỡi nếu không ai dừng. Hồ Nhị, theo vận tốc xe ngựa, có thể đến trong chừng đó. Tại hạ khuyến nghị: không nghỉ.」
Hắn quay lại bàn đá. Mã Phúc đã cầm bút. Mười bảy hộ còn lại đã xếp thành hàng, không ai bảo, trong bóng tối.
“Tiếp,” hắn nói.