“Hai nghìn năm trăm bốn mươi,” Tri Hạ nói.
Cả phòng xử im phăng phắc. Nàng đứng giữa hai cái bàn, lưng thẳng, hai tay buông xuôi, và hắn thấy ngón trỏ tay phải của nàng khẽ cử động, rất khẽ, như đang gảy một bàn tính vô hình ở thắt lưng.
“Hai nghìn năm trăm bốn mươi lần,” nàng nói tiếp, “trong năm năm gần nhất, con nợ của Thông Bảo Thọ Hành xin hoàn trả trước hạn, và Thông Bảo chấp thuận. Sáu trăm ba mươi sáu lần Thông Bảo từ chối. Tổng cộng ba nghìn một trăm bảy mươi sáu lần. Tất cả đều nằm trong sổ của Trướng Phòng, mười hai quyển, từ quyển ba mươi mốt đến quyển bốn mươi hai.”
Phòng xử hôm nay chật. Lâm Bá Dung ngồi sau chiếc bàn gỗ sồi, áo xanh thẫm, bàn tính ngọc ở thắt lưng không phát ra một tiếng động. Bên trái ông ta, Mã Phúc ngồi ở chiếc bàn nhỏ của thư ký, bút lông đặt ngang giấy. Bên phải là bốn Trướng Lại đứng thành hàng. Dọc hai bên tường, những chiếc ghế dài kê sát nhau, ngồi kín người, đa phần mặc áo vải, là dân thường, chủ tiệm nhỏ, vài nông dân phong sương từ mấy làng quanh Lục Khê. Chung Đại Hà ngồi ở hàng cuối, to lớn như một tảng đá. Ở góc xa nhất, trong bóng tối của cánh cửa, Đoàn Hữu Tín đứng, ngọn đèn bàn tính cầm sát ngực.
Và ở hàng ghế đầu tiên, trên chiếc ghế gỗ không có tay vịn, người đàn bà áo đen ngồi thẳng, hai tay đặt trên đầu gối, nhìn một điểm nào đó trên bức tường trống.
Không ai nhìn bà. Cũng không ai không biết bà ở đó.
“Trong hai nghìn năm trăm bốn mươi lần chấp thuận,” Tri Hạ nói, “giá trị thế chấp trung bình bằng không phẩy chín lần số nợ. Nghĩa là thế chấp kém giá hơn nợ. Lúc ấy, Thông Bảo cho con nợ trả sớm, vì giữ khế cũng không lời.” Nàng ngừng. “Trong sáu trăm ba mươi sáu lần từ chối, giá trị thế chấp trung bình bằng một phẩy chín lần số nợ. Nghĩa là thế chấp đáng giá gần gấp đôi nợ.”
Nàng quay sang Tào Quản Sự.
“Thông Bảo không từ chối bất cứ ai vì lý do nào khác ngoài một lý do: thế chấp đáng giá hơn khoản nợ.”
Hắn đứng cạnh nàng, tay giữ mười hai tờ giấy, và nghe giọng Chủ Bạ rất thấp: 「Chủ sổ. Tại hạ xác nhận từng con số. Cô nương Liễu không sai một chữ số.」
Hắn đã quen nhắc lại. Lần này hắn không cần. Tri Hạ không cần ai nói cho nàng biết nàng đúng.
* * *
Phiên bắt đầu từ giờ Tỵ.
Mở đầu theo lệ: Mã Phúc đọc số khế, tên hai bên, ngày nộp đề tồn. Lâm Bá Dung hỏi hai bên có đủ không. Có đủ. Ông ta tuyên bố phiên xét ba điều: một, việc nộp đề tồn có đủ hình thức không; hai, khoản hai điều tám mươi tám có áp dụng không; ba, nếu có, điều chín mươi mốt khoản hai có đủ căn cứ loại trừ không.
Điều thứ nhất xong trong một nén hương: bốn mươi lượng, đủ số, nộp đúng nơi, có biên nhận. Tào Quản Sự không phản đối. Ông ta ngồi nghiêng, quạt lông gõ nhịp trên đầu gối, gần như thờ ơ.
Điều thứ hai cũng xong: khế có điều chín công chứng, khoản hai điều tám mươi tám áp dụng. Tào cúi đầu, nở nụ cười hài lòng. Cả phòng xử chùng xuống.
“Điều thứ ba,” Lâm Bá Dung nói. “Bên nộp đề tồn viện dẫn điều chín mươi mốt. Mời trình căn cứ.”
Tri Hạ bước lên. Hắn đứng sau nàng nửa bước.
Nàng nói trong hơn một canh.
Hắn chưa từng nghe nàng nói như thế. Không nhanh, không cao, không một chữ thừa. Nàng bắt đầu từ mười hai vụ, đọc từng số quyển, số dòng, tên con nợ, ngày xin, ngày từ chối, ngày thu hồi, ngày mua lại, giá mua, giá chợ. Mỗi vụ nàng nói đúng một câu và sang vụ khác. Lò rèn Quách Lão Nhị: ba mươi hai lượng, giá chợ một trăm. Bà góa bán gạo Đinh Thị: mười tám lượng, giá chợ năm mươi sáu. Cửa tiệm vải họ Triệu. Mảnh vườn dâu tằm của hai anh em họ Phó. Mười hai. Trong tất cả, thế chấp bị mua lại dưới một nửa giá chợ. Mười hai tên, mười hai ngày, mười hai nỗi mất mát.
Không ai ho trong lúc nàng nói. Hắn nghe thấy tiếng ngòi bút của Mã Phúc cào lên giấy, đều, khô, như tiếng chuột chạy.
Đến vụ thứ mười hai, nàng dừng. Nàng quay sang các hàng ghế, nhìn ra dân thường ngồi sát tường.
“Tôi không đứng đây để khóc cho họ,” nàng nói, giọng không thay đổi. “Tôi đứng đây để nói con số. Thế chấp trong mười hai vụ này là lò rèn, tiệm vải, vườn dâu. Thế chấp trong khế của tôi là cha tôi.” Nàng ngừng. “Nếu điều chín mươi mốt không dùng được cho cha tôi, tôi không hiểu nó viết ra để dùng cho ai.”
* * *
Tào Quản Sự trả lời bằng cách đứng dậy.
Ông ta chỉnh áo gấm tím, mỉm cười với dân thường, gật đầu với Lâm Bá Dung, rồi cúi người trước chiếc ghế không tay vịn, một cái cúi đầu vừa đủ, không hơn không kém. Người đàn bà áo đen không động đậy.
“Thưa Trướng Chủ,” ông ta nói. “Cô Liễu nói rất hay. Rất khéo. Nhà tôi thán phục.” Giọng ông ta mềm như dầu. “Nhưng điều chín mươi mốt không nói về số liệu. Nó nói về mục đích. Thông tư Vĩnh Ninh ba mươi ba cho phép dùng tiền lệ để chứng minh mục đích, vâng, nhưng chứng minh khác với gợi ý.”
Thanh niên gầy ôm hồ sơ bước lên bên cạnh ông ta, giọng the thé, nhanh, như đã thuộc lòng:
“Mười hai vụ ấy, thưa Trướng Chủ, mỗi vụ đều có lý do kinh doanh riêng. Lò rèn Quách Lão Nhị là con nợ thường xuyên chậm trả. Bà Đinh Thị có tiền sử vi phạm điều khoản phụ. Nhà tôi từ chối vì rủi ro tín dụng, không vì mong thu hồi thế chấp. Việc nhà tôi sau đó mua lại tài sản là một giao dịch độc lập, công khai, đúng giá thị trường tại thời điểm giao dịch.”
“Đúng giá thị trường,” Tri Hạ nói, “của một lò rèn ba mươi hai lượng.”
“Thị trường biến động.”
“Trong ba tháng? Từ một trăm xuống ba mươi hai?”
“Cô Liễu,” thanh niên nói, nụ cười hơi gượng, “cô không phải thẩm định viên.”
“Tôi bán thuốc,” nàng đáp. “Tôi phân biệt được giá cao và giá cướp.”
Phòng xì xào. Lâm Bá Dung gõ nhẹ ngón tay xuống bàn, một tiếng. Tiếng xì xào tắt.
「Chủ sổ,」 Chủ Bạ nói, rất nhanh. 「Tại hạ ghi nhận: thanh niên kia vừa đẩy cuộc tranh luận về chỗ có lợi nhất cho họ: rủi ro tín dụng. Tại hạ khuyến nghị chủ sổ hỏi một câu.」
“Câu gì?”
「Hỏi: nếu Thông Bảo từ chối vì rủi ro tín dụng của con nợ, thì lẽ ra thế chấp càng kém giá, họ càng phải từ chối. Nhưng số liệu cho thấy ngược lại.」
Hắn nghe xong, một nhịp, hai nhịp. Rồi hắn bước lên.
“Thưa Trướng Chủ, tôi xin hỏi một câu.”
Lâm Bá Dung nhìn hắn. “Mời.”
Hắn quay sang thanh niên gầy, nói chậm, từng chữ:
“Nếu nhà ông từ chối vì rủi ro tín dụng, thì rủi ro lớn nhất là khi thế chấp kém hơn nợ, vì khi ấy nếu con nợ không trả, chủ nợ lỗ. Đúng không?”
Thanh niên khựng lại. “Đúng… nhưng…”
“Vậy trong hai nghìn năm trăm bốn mươi lần chấp thuận, thế chấp trung bình bằng không phẩy chín lần nợ, tức là kém hơn nợ. Nhà ông chấp thuận hết.” Hắn ngừng một nhịp. “Trong sáu trăm ba mươi sáu lần từ chối, thế chấp trung bình bằng một phẩy chín lần nợ, tức là dư hơn nợ gần gấp đôi. Nhà ông từ chối hết.”
Phòng im bặt.
“Nhà ông chấp thuận nơi rủi ro cao và từ chối nơi rủi ro thấp,” hắn nói. “Nếu đó là quản lý rủi ro tín dụng, thì thưa Trướng Chủ, tôi chưa thấy ai quản lý rủi ro bằng cách đi ngược lại rủi ro.”
Có tiếng cười, nhỏ, nhanh, từ hàng ghế dân thường, rồi tắt ngay như bị bóp. Hắn thấy Chung Đại Hà ở hàng cuối khép mắt, gật đầu một cái rất nhẹ, như người thợ già nhìn học trò vừa đóng chốt cuối.
“Đó là số trung bình,” thanh niên gầy nói nhanh. “Trung bình có thể…”
“Tôi có thể đọc từng dòng,” Tri Hạ nói. “Sáu trăm ba mươi sáu dòng. Tôi thuộc.”
「Chủ sổ,」 Chủ Bạ nói, và giọng nó, hắn nghe rõ, có một thứ gì đó rất giống sự ngay thẳng đắc thắng. 「Tại hạ thuộc cả hai nghìn năm trăm bốn mươi dòng kia.」
Hắn suýt bật cười ngay giữa phòng xử.
* * *
Tào Quản Sự phản đối lần cuối bằng cách duy nhất còn lại: thủ tục.
“Thưa Trướng Chủ, hạn đệ trình chứng cứ là giờ Tỵ hôm nay. Mười hai vụ bên kia nộp đúng hạn, nhà tôi thừa nhận. Nhưng những số liệu trung bình, hai nghìn năm trăm bốn mươi, sáu trăm ba mươi sáu, một phẩy chín… không nằm trong hồ sơ đã nộp. Đó là chứng cứ mới. Xin Trướng Chủ không xét.”
Cả phòng quay về phía Lâm Bá Dung.
Ông ta ngồi bất động. Rồi ông ta mở ngăn kéo bàn, lấy ra một quyển sổ dày bọc da dê, đặt xuống, và hắn nhận ra gáy quyển ấy: Sổ đăng ký chấp thuận — Thông Bảo Thọ Hành — Quyển 38.
“Ông Tào,” Lâm Bá Dung nói, và giọng ông ta, hắn thấy, bình thản như mặt hồ, “sổ này là sổ của ta.”
“Thưa…”
“Ta không cần giấy của ai để đọc sổ của ta.” Ông ta lật một trang. “Ta đã cho bốn thư lại kiểm ba quyển ngẫu nhiên từ sáng nay, theo điều bốn mươi bảy, quyền chủ động của Trướng Chủ. Kết quả đã được ghi.” Ông ta đẩy một tờ giấy sang cho Mã Phúc. “Số liệu của cô Liễu sai lệch trong ba quyển ấy…”
Tào Quản Sự nở nụ cười.
“…không phẩy bốn phần trăm.” Lâm Bá Dung nhìn thẳng ông ta. “Sai ở chỗ đáng sai: cô ấy làm tròn có lợi cho ông.”
Nụ cười ngừng lại.
Hắn nghe thấy tiếng thở ra của cả phòng, một tiếng thở dài rất nhỏ, rất đồng thời, như một con thú lớn thả hơi.
Rồi, từ hàng ghế đầu tiên, trên chiếc ghế không tay vịn, vang lên một giọng nói.
“Ông Tào.”
Không cao. Không lớn. Nhưng mọi tiếng động trong phòng xử tắt như bị nhúng nước.
Vệ Ngọc Hành không đứng dậy. Bà không quay đầu. Bà vẫn nhìn bức tường trống, hai tay đặt trên đầu gối, lọn tóc bạc ở thái dương không động đậy.
“Khế Ất Sửu ba trăm mười tám,” bà nói, “điều mười hai. Ai đề nghị con số bốn trăm?”
Tào Quản Sự nuốt khan. “Thưa… hai bên thỏa thuận.”
“Thọ nguyên của Liễu Đức Văn lúc ký khế là bao nhiêu?”
“Bốn trăm… bốn trăm hai mươi.”
“Điều mười hai chọn bốn trăm. Hai mươi ngày.” Giọng bà đều như đọc sổ. “Người bệnh thọ khô mỗi ngày giảm một. Hai mươi ngày là đúng ngày hai mươi mốt.”
“Thưa… ngẫu nhiên…”
“Ta ghi,” bà nói.
Chỉ hai chữ ấy. Bà không nói thêm. Nhưng hắn thấy mặt Tào Quản Sự đổi sắc, rất nhanh, từ hồng sang tái, như một con cá bị kéo ra khỏi mặt nước. Quạt lông trên đầu gối ông ta dừng hẳn.
Hắn nhớ bà Quế đã nói: hễ tính sai là quạt dừng.
* * *
Lâm Bá Dung tuyên án sau một nén hương nghỉ.
Ông ta đứng, đọc từ một tờ giấy dài, giọng đều, rõ, không nhấn vào chữ nào. Hắn nghe mà tim đập như tiếng trống nhỏ.
“Một. Việc nộp đề tồn bốn mươi lượng theo điều tám mươi tám là hợp lệ về hình thức.”
“Hai. Khoản hai điều tám mươi tám nguyên tắc áp dụng cho khế Ất Sửu ba trăm mười tám, do điều chín đã công chứng.”
“Ba. Tuy nhiên, bên nộp đề tồn đã chứng minh, theo căn cứ (c) thông tư Vĩnh Ninh ba mươi ba, rằng Thông Bảo Thọ Hành có tiền lệ từ chối hoàn trả trước hạn với mục đích thu hồi thế chấp, trong ít nhất mười hai vụ trong vòng năm năm. Điều chín mươi mốt áp dụng. Khoản hai điều tám mươi tám không áp dụng.”
“Bốn. Việc đề tồn có hiệu lực. Khế Ất Sửu ba trăm mười tám coi như đã thanh toán đủ kể từ ngày hai mươi sáu. Điều mười hai không còn hiệu lực. Tài sản thế chấp, gồm cơ sở Hạnh Lâm Đường và toàn bộ thọ nguyên của Liễu Đức Văn, được giải trừ.”
Hắn nghe Tri Hạ thở ra một hơi, rất nhẹ, nghe như hơi thở của một người vừa đặt một gánh nặng xuống sau ba tuần, và nàng loạng choạng một chút, đưa tay vịn vào cạnh bàn.
“Năm,” Lâm Bá Dung nói tiếp, giọng không đổi. “Ta lưu ý rằng số liệu về sổ chấp thuận của Thông Bảo Thọ Hành có dấu hiệu bất thường đáng được Trướng Sứ Ty xem xét. Ta sẽ gửi báo cáo.” Ông ta gấp tờ giấy. “Phiên xét kết thúc.”
Có tiếng ồn bùng lên. Không phải tiếng reo hò, mà là tiếng thì thầm ập ra cùng lúc từ mọi hàng ghế, như thể cả phòng đã nín thở suốt hai canh. Một bà cụ ở hàng ghế dài ôm mặt khóc. Một nông dân to xác đấm nhẹ vào vai người bên cạnh mà không nhìn.
Tào Quản Sự đứng dậy.
“Thưa Trướng Chủ,” ông ta nói, và giọng ông ta vẫn mềm, vẫn ấm, nhưng lần đầu tiên hắn nghe nó khô. “Nhà tôi xin kháng cáo lên Trướng Sứ Ty, theo điều một trăm hai mươi.”
“Ghi nhận,” Lâm Bá Dung đáp. “Phán quyết có hiệu lực thi hành trong thời gian kháng cáo, trừ khi Trướng Sứ Ty ra lệnh đình chỉ.”
“Nhà tôi sẽ xin lệnh đình chỉ.”
“Đó là quyền của ông.”
Tào Quản Sự cúi đầu, rồi quay gót. Thanh niên gầy ôm hồ sơ chạy theo sau. Khi đi ngang qua hắn, ông ta chậm một nhịp, đủ để nói một câu rất khẽ, rất đều, không có chút âm điệu nào:
“Ông chủ gửi lời, công tử. Mùa đông năm nay, Hòe Hạ Thôn lạnh lắm.”
Hắn lạnh sống lưng.
「Chủ sổ,」 Chủ Bạ nói, rất thấp. 「Tại hạ nhận ra giọng này. Đây không phải lời đe dọa. Đây là lời báo cáo.」
* * *
Họ ra khỏi phòng xử khi mặt trời đã lên cao.
Tri Hạ đi trước, bước chân nhẹ như lần đầu tiên nàng đi mà không mang theo một tảng đá. Khi ra đến bậc thềm, nàng dừng, quay lại, và hắn thấy nàng lau mặt bằng mu bàn tay, vội, như sợ ai nhìn.
“Cậu thắng,” nàng nói.
“Cô thắng.”
“Chúng ta.” Nàng cười, mắt đỏ. “Chúng ta thắng một nửa.”
Hắn định đáp thì có người đứng chắn giữa họ và quảng trường.
Chung Đại Hà. Ông ta vừa bước ra khỏi cửa, mặt nghiêm, tay đặt hờ lên thắt lưng. “Tiểu Niên,” ông ta nói. “Có người tìm mày. Nó ngồi ngoài kia từ sáng.”
“Ai?”
Ông ta chỉ tay.
Ở chân bậc thềm, cạnh hàng cột đá, một người đàn ông ngồi bệt xuống đất, quần áo lấm bụi đỏ của Xích Sa Lộ, chân quấn vải bê bết, tóc rối như tổ chim. Anh ta ngẩng đầu lên. Hắn nhận ra khuôn mặt ấy: gầy, râu lởm chởm, mắt trũng sâu, nhưng vẫn là gương mặt đã cười với hắn trên đường đi đầu tiên, đã nhận một lượng bạc không lãi.
“Chú Bốn,” hắn thì thầm.
Tiêu Bốn đứng dậy, loạng choạng, và nói hai chữ khiến cả ngày thắng lợi của hắn đổ nhào như một bức tường cát:
“Tiểu Niên. Phiếu.”