Quyển thứ ba mươi tư dày hai trăm mười hai trang, và đến trang thứ một trăm, Tri Hạ bắt đầu nói chuyện với nó.
“Lại ngươi,” nàng thì thầm, ngón tay trỏ gõ lên một dòng. “Ngày mười hai tháng ba, Vĩnh Ninh ba mươi sáu, thợ rèn Quách Lão Nhị xin hoàn trả trước hạn. Thông Bảo ghi không chấp thuận. Đến hôm nay đã là lần thứ mười một ta gặp ngươi dưới cái tên khác. Ngươi không biết chán sao?”
“Cô đang nói chuyện với ai?” hắn hỏi.
“Với ông chủ nhà họ.” Nàng không ngẩng đầu. “Ông chủ ấy nhàm. Viết dòng nào cũng một khuôn.”
Phòng Sổ nằm ở tầng hai của tòa nhà đá xám, cuối một hành lang dài lát đá, và nó chẳng giống một nơi giam giữ bí mật nào. Một gian rộng, sáng, cửa sổ cao hướng nam, hai chục cái bàn dài kê thẳng hàng. Trên tường treo tấm bảng gỗ đen ghi sáu quy định bằng chữ bạc, trong đó có ba điều hắn đã học thuộc ngay lúc bước vào: Không mang bút mực. Không chép nguyên văn. Có thể trích dẫn bằng số quyển và số dòng.
Điều thứ ba là điều quan trọng.
Mỗi người được tra một ngày, một lượng bạc, không quá ba quyển cùng lúc. Họ đã trả bốn lượng cho hai người trong hai ngày, mượn lần lượt mười hai quyển sổ bọc da dê, và bây giờ, vào buổi chiều ngày hai mươi sáu, họ ngồi giữa một rừng giấy dày đặc, nơi từng hàng chữ nhỏ như hạt vừng nối nhau đến chóng mặt.
Sổ đăng ký chấp thuận của Thông Bảo Thọ Hành. Hai mươi năm, bốn mươi hai quyển. Họ chỉ cần năm năm gần nhất, tức mười hai quyển. Mười hai quyển, hơn ba nghìn dòng.
「Chủ sổ,」 Chủ Bạ nói. 「Tại hạ đã ghi nhận mười một trang đầu tiên của quyển thứ ba mươi tư. Xin chủ sổ lật trang kế tiếp với tốc độ không quá một trang mỗi mười hơi thở.」
“Mười hơi thở là chậm.”
「Tại hạ không cần chậm. Tại hạ cần chủ sổ đừng lật khi tại hạ chưa xong.」
Hắn lật chậm lại. Cái cách Chủ Bạ đọc hoàn toàn khác cách người ta đọc: nó không đọc từng chữ, mà nuốt cả trang một lượt, như một con cá nuốt mồi, rồi để nó chìm xuống đâu đó trong biển ý thức, nơi mọi thứ sau đó có thể được gọi lên nguyên vẹn. Hắn chỉ việc nhìn, và nhìn đúng.
Còn Tri Hạ làm phần khó hơn: đọc thật, đọc hiểu, và đánh dấu.
* * *
Cấu trúc của sổ không phức tạp. Mỗi dòng ghi một lần con nợ xin hoàn trả trước hạn: ngày xin, tên con nợ, số khế, số tiền, tài sản thế chấp, và ở cuối là một ô nhỏ đóng dấu đỏ hoặc đen. Đỏ là chấp thuận. Đen là không chấp thuận.
Phần lớn dòng là đỏ.
Điều đó làm hắn bất ngờ. Hắn đã tưởng Thông Bảo từ chối tất cả. Nhưng trong ba trăm dòng đầu hắn đếm được hai trăm bốn mươi dấu đỏ, và Chủ Bạ nhắc, giọng đều như đọc con số thị giá: 「Tám mươi phần trăm. Kẻ mạnh không từ chối tất cả. Kẻ mạnh từ chối đúng lúc.」
“Đúng lúc là lúc nào?” Tri Hạ hỏi. Nàng không nghe được Chủ Bạ, nhưng hắn đã quen nhắc lại cho nàng, mỗi câu một nhịp, như người thông ngôn trong một cuộc họp mà hai bên không cùng tiếng.
「Khi thế chấp có giá trị cao hơn số nợ.」
Hắn nhắc.
Tri Hạ im một lúc. Rồi nàng lật ngược trở lại, ngón tay lướt qua các dòng đen, và hắn thấy khuôn mặt nàng thay đổi chậm, từng chút một, như bầu trời đổi màu khi đám mây dày kéo tới.
“Quách Lão Nhị,” nàng nói. “Thợ rèn. Vay hai mươi lượng, thế chấp lò rèn, hạn một năm. Mới tám tháng thì có tiền, xin trả sớm. Thông Bảo từ chối. Điều chín: chỉ khi có văn bản chấp thuận. Sau đó…”
Nàng lật sang quyển khác, rồi quyển khác nữa. Ba quyển cùng mở. Hắn nhìn ngón tay nàng chạy trên giấy, nhanh đến mức hạt bàn tính cũng phải ghen.
“Ba tháng sau. Hết hạn khế. Quách Lão Nhị không trả đủ vì lò rèn mất khách, thuế phạt cộng dồn. Lò rèn bị thu hồi.” Nàng đọc tiếp, giọng nhỏ lại. “Lò rèn được mua lại bởi Thông Bảo Thọ Hành, giá ba mươi hai lượng. Giá chợ của một lò rèn ở phố Đông Thị là một trăm.”
Phòng vẫn im, chỉ có tiếng giấy lật.
“Một vụ,” hắn nói.
“Một vụ.” Nàng đã mở trang khác. “Tôi có một vụ nữa. Bà góa bán gạo Đinh Thị…”
* * *
Họ đóng cửa Phòng Sổ vào giờ Dậu, khi người gác phòng đi quanh, gõ chuông đồng, và đuổi từng người một ra như đuổi gà về chuồng.
Ngoài hành lang, nàng dựa lưng vào tường đá, nhắm mắt, và hắn nghe tiếng nàng thở ra một hơi dài. Ở thắt lưng nàng, bàn tính ngọc nhỏ đung đưa va vào đai da, tiếng lách cách khẽ.
“Mười lăm vụ,” nàng nói, mắt vẫn nhắm. “Tôi đánh dấu được mười lăm vụ trong ba quyển. Cứ năm dòng đen lại có một dòng thu hồi, và trong mười dòng thu hồi thì sáu dòng bị Thông Bảo mua lại ngay dưới giá nửa chợ.”
「Chủ sổ,」 Chủ Bạ nói. 「Tại hạ xác nhận. Tại hạ đã đối chiếu mười lăm vụ ấy với phần còn lại trong trí nhớ. Hai vụ đầu tiên trong ba quyển không đủ điều kiện, vì mua lại đúng giá chợ. Còn mười ba vụ là mẫu của điều chín mươi mốt.」
Hắn nhắc lại.
“Mười ba.” Nàng mở mắt. “Ba là ngưỡng.”
「Ba là ngưỡng. Mười ba là bằng chứng.」 Rồi Chủ Bạ thêm, với giọng khó nghe là đắc ý hay chỉ là ngay thẳng: 「Tại hạ khuyến nghị đệ trình mười hai vụ, không phải mười ba. Kế toán nói rằng con số tròn dễ nhớ hơn.」
“Nó nói mười hai,” hắn nói.
“Tôi nghe. Tôi tự đoán được.” Nàng cười, một tiếng cười ngắn, khô, mệt. “Nó nói chuyện y như cha tôi.”
Trong khoảnh khắc ấy, hắn cũng cười. Hắn không nhớ lần cuối hắn cười trong một hành lang đá.
* * *
Có người gọi hắn lại khi họ ra đến cổng.
Hắn nhận ra ông ta khi ông ta đến gần, dưới ánh đèn lồng đầu hành lang: ông già tóc trắng, kính dày, người gật gù trước quyển sổ ở thư khố sáng nay. Hóa ra ông ta cũng là người trông Phòng Sổ. Lưng ông cong như dấu hỏi, và tay run, nhưng mắt sau tròng kính vẫn sáng như hạt đậu đen.
“Hai cô cậu,” ông ta nói, “ngày mai còn đến chứ?”
“Còn, thưa ông.”
“Tốt.” Ông gật. “Ta trông ở đây ba mươi năm. Ta đếm được những người tra sổ của Thông Bảo.” Ông ngừng. “Ba.”
Tri Hạ ngẩng lên. “Ba người trong ba mươi năm?”
“Ba. Cô cậu là hai. Còn một người nữa, ngồi đúng cái bàn thứ tư, ba ngày liền, cách đây…” Ông già nheo mắt như nhìn vào một chỗ rất xa. “Mười bảy năm. Một người đàn bà. Tóc đen dài, búi gọn. Không nói chuyện với ai. Ở thắt lưng đeo thứ gì đó màu đen, ta không nhìn kỹ.”
Hắn không nhúc nhích.
「Chủ sổ,」 Chủ Bạ nói, rất thấp. 「Tại hạ ghi nhận nhịp tim của chủ sổ.」
“Ông còn nhớ gì nữa không?” hắn hỏi, và giọng hắn nghe như không phải của hắn.
Ông già lắc đầu. “Chỉ nhớ bà ta đến rồi đi. Bà ta để lại một thứ.” Ông thọc tay vào áo, lấy ra một mảnh giấy cũ gấp tư, mép đã ngả nâu. “Bà ta bảo, nếu một ngày có người tra sổ của Thông Bảo, hãy đưa cho họ. Ta nghĩ bà ta nói đùa. Ta giữ mười bảy năm rồi.”
Hắn nhận. Tờ giấy rất nhẹ.
Hắn mở ra dưới ánh đèn lồng.
Chỉ có một dòng chữ, nét sắc, thanh, quen thuộc một cách đau đớn dù hắn chưa từng thấy nó lần nào:
Quyển 8, dòng 117. Đừng đọc dòng ấy khi chưa đủ hai người.
Hắn đọc lại ba lần. Tri Hạ đứng cạnh, thở nhẹ, không hỏi.
“Quyển tám,” hắn nói. “Quyển tám của năm nào?”
“Quyển tám của sổ lưu, năm Vĩnh Ninh hai mươi bốn.” Ông già gõ nhẹ đầu ngón tay vào trán. “Nằm ở kệ cuối, sát tường. Ta có chìa.” Ông ngừng, nhìn hắn qua kính, và giọng ông trở nên rất khẽ. “Cậu có đôi mắt giống bà ấy.”
* * *
Dòng 117 quyển 8 nằm trong một cuốn sổ ố vàng đến mức mực đã chuyển sang màu gỉ sắt.
Họ đọc nó sáng hôm sau, tức ngày hai mươi bảy, ngay khi Phòng Sổ mở cửa, hai người ngồi cạnh nhau ở bàn thứ tư, với ông già đứng canh sau lưng như một tảng đá cong.
Tri Hạ đọc to.
“Ngày hai mươi hai tháng chín, Vĩnh Ninh hai mươi bốn. Phụ lục miễn trừ. Thông Bảo Thọ Hành, mã số ba. Miễn áp dụng trần lãi vay ba mươi phần trăm mỗi niên đối với khoản vay thọ nguyên có thế chấp là thọ nguyên của chính con nợ hoặc người thân. Hiệu lực: không thời hạn. Người chuẩn: Phó Trướng Chủ phụ trách đăng ký, Vu Văn Khải.”
Hắn nghe tên ấy và sống lưng lạnh đi.
「Chủ sổ,」 Chủ Bạ nói, rất đều, 「tại hạ đối chiếu. Vu Văn Khải đã xuất hiện hôm qua, trong thông tư Vĩnh Ninh ba mươi ba, với chức danh Phó Sứ Trướng Sứ Ty. Cùng một người. Mười bảy năm trước là Phó Trướng Chủ Lục Khê. Chín năm trước đã là Phó Sứ ở Đại Tề Kinh.」
“Cùng một người,” hắn thì thầm.
「Tại hạ không suy diễn.」
“Ta thì có,” hắn nói.
Tri Hạ nhìn hắn rồi nhìn ông già. Ông già đã quay đi, mắt nhìn chăm chăm ra cửa sổ, như người cố ý không nghe.
“Vu Văn Khải ký miễn trừ cho Thông Bảo không giới hạn thời gian,” nàng nói, “rồi lên kinh, ký thông tư buộc người dân phải chứng minh ý đồ xấu của chủ nợ nếu viện điều chín mươi mốt. Hai tờ giấy cách nhau tám năm.” Nàng nuốt khan. “Tôi không giỏi luật như cha tôi. Nhưng tôi giỏi so sánh giá. Một người đã bán rẻ một cánh cửa, rồi tám năm sau bán rẻ cái khóa của cánh cửa ấy.”
“Chúng ta không có bằng chứng ông ta nhận tiền.”
“Chúng ta không cần,” nàng nói. “Chúng ta chỉ cần mười hai vụ.”
Hắn nhìn tờ giấy trong tay mình, tờ giấy của người đàn bà tóc đen mười bảy năm trước. Đừng đọc dòng ấy khi chưa đủ hai người. Bà ấy đã ngồi ở đúng cái bàn này, tìm đúng dòng này, và cất nó vào đâu đó trong sổ. Bà ấy đã biết, từ mười bảy năm trước, rằng một ngày nào đó sẽ có hai người ngồi đây.
Hay bà ấy chỉ viết, như một người viết thư cho tương lai, mà không biết tương lai ấy có ai không.
「Chủ sổ,」 Chủ Bạ nói, và lần này giọng nó rất lạ. 「Tại hạ muốn ghi nhận một điều ngoài chức trách.」
“Nói.”
「Dòng chữ ấy. Nét bút ấy. Tại hạ không có thông tin về người viết. Nhưng khi chủ sổ cầm tờ giấy, tại hạ cảm thấy…」 Nó ngừng. 「Tại hạ không có từ chính xác. Tại hạ tạm gọi: đã từng thấy ở đâu đó.」
Hắn khép tờ giấy lại, cất vào túi áo, cạnh tờ giấy ghi ba con số một trăm chín mươi tám, hai trăm mười một, ba trăm lẻ bốn.
“Sau này,” hắn nói. “Chuyện đó để sau này.”
* * *
Họ ra khỏi tòa nhà đá khi mặt trời đã nghiêng sang tây.
Tri Hạ mang trong đầu mười hai số quyển và số dòng, thuộc lòng như thuộc kinh. Hắn mang một tờ giấy nhẹ trong túi và một cảm giác nặng trong ngực. Phố Đông Hạnh đã lên đèn, hàng quán đang dọn, mùi bánh bao hấp lan từ đầu ngõ. Cây hạnh đứng đó như một người bạn cũ.
Khi họ bước qua cửa tiệm, bà Quế đang nấu cơm ở bếp sau, tiếng muôi gõ vào nồi vang lên đều đều, và hắn nghe được tiếng ho khẽ từ gian trong cùng. Hắn bước thẳng vào.
Ông Liễu đã tỉnh, tựa lưng vào gối, mắt mở. Con số trên đầu ông, hiện ra trong ánh đèn dầu như một tờ giấy dán trên trán, hiện ra đúng như hắn sợ:
【Thọ Số: 400 ngày】
Hắn đứng im.
Ngoài kia, tiếng chuông chùa gần nhất gõ canh một. Nó chậm, trầm, rơi từng tiếng vào bóng tối. Mười hai vụ đã nằm trong đầu họ. Phiên xét còn hai ngày. Nhưng cái cân của Trướng Phòng sáng mai sẽ đến cửa tiệm này, mang theo một Trướng Lại, một thanh niên ôm hồ sơ, và một người đàn ông béo mặc gấm tím đang chờ đúng một con số.
【Thọ Số: 400 ngày】
Một ngày nữa là qua giờ Tý.
Hắn nhìn ông Liễu. Ông Liễu nhìn hắn. Cả hai đều biết số học.
“Ta nghĩ,” ông Liễu nói, giọng khàn nhưng điềm tĩnh, “con muốn nói chuyện với ta.”