Có những câu nói mà người ta nghe xong vẫn đứng nguyên, vì cơ thể chưa kịp hiểu rằng nó nên ngã xuống.
Tạ Niên đứng nguyên. Dây gầu nước vẫn quấn quanh tay hắn.
“Ngài nói nhầm rồi,” hắn nói, và nghe giọng mình cứ như giọng của ai khác. “Ta mười sáu tuổi. Ta khỏe mạnh. Sáng nay ta còn leo Thanh Lĩnh.”
“Tôi tin là vậy.” Đoàn Hữu Tín gật đầu, ra chiều thông cảm. “Hầu hết con nợ đều khỏe mạnh vào ngày nhận thông báo. Điều đó không liên quan.” Y liếc vào trong nhà, nơi cái bát vỡ vẫn nằm dưới đất. “Tôi có thể vào không? Quy củ không cho phép tôi bước qua ngưỡng cửa nhà con nợ khi chưa được mời. Nhưng một khi được mời, tôi chỉ có một nén hương.”
“Không mời,” Tạ Niên nói.
“Mời vào,” bà Quế nói cùng lúc.
Hai tiếng chồng lên nhau. Người áo đen cúi đầu, như thể cả hai câu đều là câu trả lời hợp lệ, và bước qua ngưỡng.
Y không ngồi. Y đứng cạnh cái bàn gỗ ọp ẹp, đặt chiếc đèn bàn tính lên mặt bàn, rút từ tay áo ra một nén hương đỏ nhỏ bằng ngón tay út, và cắm nó vào một cái lỗ ở khung đèn. Hạt bàn tính ở góc đèn sáng lên, chạm vào đầu hương, và nén hương bén cháy mà không có lửa. Mùi gỗ đàn tỏa ra, rất nhẹ.
“Bắt đầu,” y nói.
Tạ Niên nhìn nén hương, rồi nhìn bà. Bà Quế đã đứng dậy, hai tay nắm chặt tà áo, mặt trắng bệch như vôi. Bà không nhìn người áo đen. Bà nhìn Tạ Niên, nhìn như người ta nhìn một thứ sắp bị lấy đi.
Đoàn Hữu Tín mở cuộn giấy trong tay. Giấy dày, màu vàng nhạt, đóng một con dấu đỏ ở cuối. Y đọc bằng một giọng đều đều, không nhanh không chậm, thứ giọng của người đã đọc những dòng này cho rất nhiều người và đã học cách không để chúng chạm vào mình.
“Thông báo đáo hạn lần thứ nhất và duy nhất. Số khế: Giáp Tý, bảy trăm hai mươi chín. Bên vay: Cố Thanh Hòa. Người thụ hưởng: Tạ Niên, sinh mồng chín tháng chín năm Vĩnh Ninh hai mươi lăm, đồng thời là bên chịu trách nhiệm thanh toán. Vốn vay: mười chín niên thọ nguyên. Lãi suất: ba mươi mốt phần trăm mỗi niên, tính lãi kép. Kỳ hạn: mười chín niên. Ngày đáo hạn: giờ Tý, mồng chín tháng chín năm Vĩnh Ninh bốn mươi bốn.”
Y ngừng một nhịp.
“Tổng dư nợ tại ngày đáo hạn, đã gồm lãi kép: ba nghìn hai trăm mười ba niên.”
Có một con ruồi bay quanh ngọn đèn dầu trong góc. Cả hai người cùng nghe thấy tiếng vo ve của nó.
“Ba nghìn,” Tạ Niên nói, “hai trăm mười ba năm.”
“Niên thọ nguyên, vâng.”
Tạ Niên bật cười. Đó không phải tiếng cười vui, mà là tiếng của một cái ống thở bị chặn. “Mẹ ta vay mười chín năm, và bây giờ ta nợ ba nghìn năm? Ngài biết đời người dài nhất cũng chỉ có hơn một trăm năm không?”
“Tôi biết.” Người áo đen thở dài, khá chân thành. “Nhân tiện, đây là lý do chúng tôi luôn khuyên các bên nên đọc kỹ điều khoản lãi suất. Nhưng tôi hiểu, hầu hết người vay ký trong hoàn cảnh không có thời gian để đọc.”
“Ta không ký gì cả.”
“Cậu không ký. Mẹ cậu ký.”
“Mẹ ta…” Tạ Niên mở miệng, rồi nhận ra mình không biết nói tiếp bằng câu gì. Hắn chưa từng thấy mặt mẹ. Hắn chỉ biết bà đã mất. Đó là điều bà Quế nói từ khi hắn đủ lớn để hỏi, bằng một giọng không cho phép hỏi lần hai.
“Tôi không có thông tin về tình trạng hiện tại của bà Cố Thanh Hòa,” Đoàn Hữu Tín nói, và lần đầu tiên mắt y tránh đi. “Hồ sơ chỉ ghi bà là người vay. Khoản vay này được dùng để… cung cấp thọ nguyên cho người thụ hưởng, vào thời điểm người thụ hưởng ra đời.”
“Cung cấp?”
“Vâng. Nói theo cách mà các vị dễ hiểu: lúc cậu sinh ra, Thọ Số của cậu là không. Mười sáu niên cậu đã sống, và ba niên còn lại, tất cả đều là thọ nguyên đi vay.” Y nói rất nhẹ, như đặt một vật dễ vỡ xuống mặt bàn. “Mẹ cậu không giữ mạng cho cậu, thưa Tạ công tử. Bà đã mua nó.”
Hình như có điều gì đó trong căn nhà vừa chuyển động rất khẽ, như một tấm ván ở đâu đó vừa trượt khỏi chỗ cũ.
Tạ Niên không nói gì trong một lúc lâu. Hắn đứng nhìn cái đèn bàn tính. Hạt bàn tính nhỏ nhất đang nhích từng nấc, từng nấc. Hắn không biết nó đếm cái gì, và có lẽ hắn không muốn biết.
“Vậy,” hắn nói, cuối cùng, chậm rãi, bằng giọng của người đang xếp từng thứ vào hàng, “ta chết vào đêm mồng chín tháng chín, ba năm nữa.”
“Giờ Tý, vâng.”
“Và nợ còn lại?”
“Thiên Trướng chỉ thu thứ cậu có,” Đoàn Hữu Tín nói. Y nói câu ấy như đọc một điều luật đã thuộc lòng. “Thọ nguyên còn lại của cậu sẽ được ghi nhận là thanh toán vốn. Phần lãi chưa thanh toán… sẽ được chuyển cho bảo lãnh nhân.”
Người áo đen giở sang trang cuối của cuộn giấy, rồi xoay nó lại cho cả hai thấy. Ở góc dưới có một vệt đỏ nhỏ, bẹt, hình bầu dục. Dấu một đầu ngón tay.
“Bảo lãnh nhân thứ cấp: Tạ Thị Quế,” y đọc. “Ký bằng dấu tay.”
Bà Quế nhìn dấu tay trên tờ giấy.
Bà nhìn nó rất lâu, cái kiểu nhìn của người đang nhận ra mặt của chính mình trong một bức tranh khác. Môi bà mấp máy mà không phát ra tiếng. Rồi bà giơ bàn tay phải lên trước mặt, xoay qua xoay lại, nhìn ngón cái đã chai sần vì bóc vỏ đậu và vắt nước thuốc suốt sáu mươi tám năm.
“Tôi không biết chữ,” bà nói, nhỏ, như giải thích với một người nào đó không có mặt. “Cô ấy đưa tờ giấy bảo là giấy nhận con nuôi. Tôi… tôi ấn tay vào. Họ bảo nuôi thằng bé thì phải ấn.”
“Chữ ký bằng dấu tay có giá trị pháp lý tương đương,” Đoàn Hữu Tín nói. Y nói rất khẽ, và Tạ Niên có cảm giác y không thích câu ấy. “Tôi xin lỗi, bà Quế. Đó là điều khoản chuẩn.”
“Nếu đến hạn mà cháu ta không trả được,” Tạ Niên hỏi, và giọng hắn đã lạnh hẳn, “thì ai trả?”
“Bảo lãnh nhân thứ cấp.” Mắt người áo đen trượt về phía bà Quế, rồi trở lại. “Thiên Trướng sẽ thu toàn bộ thọ nguyên còn lại của bà ngay đêm đó.”
Hắn nghe thấy tiếng nén hương cháy, rất khẽ, tách, như tiếng một sợi dây vừa đứt.
“Tôi muốn nói rõ,” Đoàn Hữu Tín nói thêm, nhanh hơn, “rằng theo quy củ thu thọ, trước ngày đáo hạn tôi không có quyền dùng bất kỳ hình thức cưỡng chế nào với người không có tên trong khế. Không ai đụng tới bà. Không ai đụng tới cậu. Ba năm này hoàn toàn thuộc về cậu.” Y ngừng, rồi nói tiếp bằng giọng thấp hơn: “Tôi nghĩ nên nói điều đó trước.”
“Ba năm của ta,” Tạ Niên nhắc lại.
“Một nghìn không trăm chín mươi lăm ngày.”
“Ta sẽ tiêu thế nào là việc của ta.”
“Đó là câu rất nhiều con nợ đã nói với tôi,” y đáp, bằng một giọng không có ý mỉa mai, mà chỉ có sự mệt mỏi, như người đã nghe một câu quá nhiều lần để còn thấy buồn cười.
Nén hương cháy đến một nửa.
“Còn thủ tục cuối,” Đoàn Hữu Tín nói. “Tôi cần đóng ấn xác nhận đã giao thông báo. Xin cậu đưa tay trái.”
“Nếu ta không đưa?”
“Thông báo vẫn có hiệu lực. Nhưng tôi sẽ phải ghi ‘con nợ cự tuyệt’ vào hồ sơ, và hồ sơ bị cự tuyệt sẽ được chuyển sang bộ phận cưỡng chế sớm.” Y nói điều đó một cách trung tính, như đọc giá chợ. “Tôi khuyên cậu đưa tay.”
Tạ Niên nhìn bà Quế. Bà gật đầu, một cái gật rất nhỏ. Đưa đi, con.
Hắn đưa bàn tay trái ra.
Đoàn Hữu Tín rút từ tay áo một cái ấn nhỏ bằng ngọc đen, mặt ấn khắc hình một cái bàn tính. Y chấm nó vào hạt bàn tính sáng nhất trên chiếc đèn, và mặt ấn bừng lên màu đỏ như than. Rồi y ấn nó xuống lòng bàn tay Tạ Niên.
Lạnh. Không phải cái lạnh của kim loại hay nước, mà một thứ lạnh sạch sẽ, khô, như chạm vào mặt giấy của một cuốn sổ cũ trong căn phòng ít người vào. Khi y nhấc ấn lên, lòng bàn tay Tạ Niên chỉ còn một vết đỏ mờ, hình một bàn tính nhỏ xíu, mờ dần rồi biến mất vào da.
“Xong.” Người áo đen cất ấn, rút cuộn giấy lại, cúi chào cả hai, chuẩn xác như lúc bước vào. Nén hương trên khung đèn vừa cháy tới đầu. “Một nén hương đã hết. Cảm ơn hai vị đã hợp tác. Chúc hai vị một đêm ngon giấc.”
“Ngon giấc?” Tạ Niên nói.
“Đó là câu chúc chuẩn.” Y nhặt chiếc đèn lên, đi tới ngưỡng cửa, rồi dừng lại, không quay đầu. “Tạ công tử. Một lời nói ngoài quy củ. Không phải chuyện của tôi, nhưng…” Y đắn đo. “Đừng bán thọ. Dù ai ra giá bao nhiêu. Người mang khế của cậu mà đi bán thọ thì thường không sống qua mùa đông.”
Rồi y bước qua ngưỡng cửa, và các hạt bàn tính lại bắt đầu lách cách xa dần trên Xích Sa Lộ, cho tới khi chúng chìm hẳn vào tiếng ếch nhái đã quay lại với màn đêm.
* * *
Họ không nói chuyện thêm.
Bà Quế nhặt từng mảnh bát vỡ lên, đặt vào vạt áo, rồi ngồi xuống bậc cửa bếp. Tạ Niên ngồi đối diện, ở đầu kia của căn nhà nhỏ. Đèn dầu cháy, rồi tàn, rồi bà châm lại. Không ai nhắc đến chuyện ăn.
Gần canh hai, bà đứng dậy, bước vào buồng. Trước khi buông tấm màn vải, bà nói, không quay lại: “Mai bà nói. Mai nói hết.”
“Vâng.”
“Ngủ đi.”
“Vâng.”
Hắn không ngủ. Hắn nằm trên giường tre, nhìn mái tranh, và làm cái việc duy nhất hắn biết làm khi sợ: tính toán. Một nghìn không trăm chín mươi lăm ngày. Chia cho ba trăm sáu mươi lăm là ba. Chia cho bảy là một trăm năm mươi sáu tuần. Còn bà Quế thì sao? Bà còn sống được bao nhiêu ngày? Hắn chưa từng nghĩ đến chuyện ấy, và bây giờ nghĩ đến thì thấy lạnh gáy.
Hắn đưa bàn tay trái lên trước mặt, trong bóng tối. Lòng bàn tay ngứa ran.
Tiếng mõ canh ba vọng từ thôn bên, ba tiếng chậm, nặng.
Giờ Tý.
Lòng bàn tay trái hắn nóng lên.
Không phải cái nóng của lửa mà là một thứ nóng chạy dọc theo đường chỉ tay, từ ngón này sang ngón kia, giống như có ai đang dùng một ngón tay nhúng mực vẽ lên da hắn từng nét, từng nét. Hắn nghiến răng, không dám kêu vì sợ đánh thức bà. Mồ hôi rịn ra ở thái dương. Hắn nhắm mắt lại.
Và sau mí mắt, giữa một khoảng tối không biết sâu hay nông, có thứ gì đó mở ra.
Một trang giấy.
Nó hiện lên mờ mờ, ố vàng, nhẹ như một tờ giấy bị gió thổi tới, rồi lật, lật nữa, dừng lại ở một trang trống. Phía trên trang, một dòng chữ nhỏ, sắc, nét mực còn ướt, hiện ra:
【Thọ Số: 1.094 ngày】
Tạ Niên mở mắt ra. Căn buồng vẫn tối. Mái tranh vẫn ở trên đầu.
Rồi trong đầu hắn, rõ ràng như có người đang ngồi ngay đầu giường, một giọng nói vang lên: lịch sự, khô, trang trọng, giọng của một viên chức đang nhận hồ sơ.
「Kính chào chủ sổ. Bản sổ đã kích hoạt. Hiện còn một nghìn không trăm chín mươi bốn ngày.」 Giọng nói ngừng một nhịp, đúng như cách ai đó vừa kiểm tra lại phép tính. 「Xin hỏi chủ sổ có cần hướng dẫn sử dụng không?」