Những Ngày Dệt Gió Phổ Trăng Cùng Chopin
Chương 26: Cô tuyệt đối xứng đáng, nghệ sĩ dương cầm
· Prelude · Op.26: [Cô ấy · Nghệ sĩ dương cầm]
"Con người không thể bước xuống cùng một dòng sông hai lần" — đó là một vấn đề triết học, đã được Heraclitus nêu ra từ trước Công nguyên.
Nhưng con người lại hoàn toàn có thể hai lần vấp phải cùng một hòn đá — đó là một vấn đề thực tế. Và lúc này, "hòn đá" ấy đang lao thẳng về phía Aurora, không chút vòng vo.
Ngay cả khi đang nắm trong tay ba bức thư giới thiệu tuyệt đối không thành vấn đề, cô vẫn không sao giữ được bình tĩnh. Sự bất an này còn khiến cô hồi hộp hơn cả lần đầu tiên bước lên sân khấu biểu diễn.
Aurora khẽ kéo dài nhịp thở, ép cho trái tim mình chậm rãi trở về tiết tấu bình thường.
Người đàn ông trung niên trước mặt thật ra chẳng có gì đáng sợ. Ông ta không xấu xí, cũng không dữ tợn, chỉ đơn giản là đang mỉm cười, nhưng nụ cười ấy lại khiến cô gái trẻ lạnh sống lưng.
Đây không phải lần đầu gặp mặt.
Aurora nhớ giọng nói của người này. Ấn tượng đầu tiên chẳng mấy tốt đẹp của cô về Hiệp hội Âm nhạc Paris, tất cả đều liên quan đến ông ta.
"Chào ngài. Vâng, tôi đã đến." Cô gái cất giọng bình thản, trên gương mặt không lộ vui buồn, chỉ đáp lại lời chào bằng một câu ngắn gọn.
"Ồ? Lần này cô tới đây là vì cuối cùng cũng tìm lại được lá thư giới thiệu vô tình thất lạc nào đó trong khe ngăn kéo sao?" Người đàn ông cười giả lả, cố ý nghiêng người ra vẻ quan tâm. Khi thấy Aurora vô thức né tránh ánh nhìn của mình, trong nụ cười ấy lập tức xen thêm một tia âm u.
"Tiểu thư ngây thơ đáng yêu à, nếu lần này cô vẫn không mang theo những phong thư nhỏ lấp lánh ánh vàng ấy, thì tôi e rằng cô vẫn sẽ phải tiếc nuối ra về thôi."
"Không cần chúng phải lấp lánh đâu, thưa ngài. Tôi nghĩ mấy tờ giấy bình thường này là đủ rồi."
Người đàn ông liếc nhìn bàn tay cô gái đang nâng lên.
Trên đầu ngón tay cô là ba lá thư.
Nụ cười trên mặt ông ta lập tức biến mất. Ông khẽ nhíu mày, nhìn chằm chằm vào những tờ giấy nhỏ mà im lặng không nói.
"Cô chắc chứ?"
"Vâng, thưa ngài, tôi chắc chắn. Tôi biết thời gian của ngài rất quý giá, nên sẽ không đến để đùa cợt."
Ngay từ đầu cô đã biết, gặp lại người quen này nhất định sẽ bị làm khó. Nhưng sau cơn chấn động ban đầu, Aurora đã tìm lại được nhịp điệu của mình. Thậm chí, cô còn có thể giữ một tâm thế bình thản, mỉm cười đáp trả ông ta.
Có lẽ, sự tự tin ấy của cô... bắt nguồn từ một người nào đó.
Trước mắt Aurora hiện lên hình ảnh sáng sớm hôm nay, khi vị hôn phu của cô trao cho cô ba bức thư này dưới ánh bình minh vừa hé. Chiếc áo khoác dạ mỏng của anh còn đọng những giọt sương li ti, hẳn anh đã đứng đó từ lúc trời còn chưa sáng. Sương mai mùa thu dường như đặc biệt yêu thích chàng trai trầm lặng ấy, khi cô gặp anh, trên người anh như phủ đầy những mảnh kim cương vụn.
Sức khỏe của François vốn không tốt. Aurora vừa trách anh không biết giữ gìn bản thân, đáng lẽ nên gõ cửa sớm hơn, vừa lau tóc cho anh, phủi đi những giọt sương long lanh trên áo. Con người này đúng là chẳng biết linh hoạt chút nào. Xe ngựa của anh rõ ràng đang đỗ ngay bên đường, vậy mà anh lại không nghĩ tới chuyện lên xe ngồi đợi.
Mọi lời càm ràm của cô đều nghẹn lại nơi cổ họng khi anh lấy ra lá thư giới thiệu thứ ba.
Một lá thư từ Fryderyk Chopin.
Có thể tưởng tượng được không?
Giữa hàng triệu con người trên thế giới yêu mến Chopin, cô lại có may mắn nhận được vinh dự đến thế.
"Ừm... là nhờ Franz giúp đấy, không khó đâu, em biết mà... họ khá thân thiết. Aurora, anh nghĩ... em sẽ thích nó. Hy vọng nó có thể giúp em trở thành một nghệ sĩ dương cầm."
"Vâng... François, em rất thích."
Lẽ ra cô gái ấy phải phấn khích đến hét lên hoặc ngất xỉu tại chỗ.
Nhưng trong lòng cô lại chẳng hề dậy sóng.
Cô chỉ cảm thấy khóe mắt mình nóng lên thêm lần nữa.
Người thanh niên trước mặt đúng là một kẻ ngốc.
Những dòng chữ trên lá thư dần hiện rõ trước mắt. Aurora thoát khỏi hồi ức, đưa ba phong thư tới.
Cô sẽ không còn sợ hãi nữa.
Ít nhất là vì tấm lòng chân thành của một người tên François.
...
Người đàn ông trung niên hờ hững nhận lấy "ảo tưởng" của cô gái — xin phép được gọi như vậy, bởi ông đã sớm biết kết quả rồi.
Ông sẽ không bao giờ thông qua đơn xin chứng nhận của cô. Nhạc sĩ cũng được, nghệ sĩ dương cầm cũng thế, đó đều là việc của đàn ông. Phụ nữ chỉ cần biết đôi ba kỹ thuật đánh đàn, đủ để biểu diễn tài nghệ trong các salon là được rồi.
Huống hồ vị tiểu thư này còn trẻ như vậy. Kể cả cô có thể lập tức biến thành đàn ông ngay tại chỗ, ông cũng sẽ kiểm tra kỹ càng thêm lần nữa.
Những nghệ sĩ dương cầm mang mộng tưởng đến Paris nhiều chẳng khác nào rong rêu dưới sông Seine. Quá nhiều người trẻ đã lãng phí thời gian của ông rồi.
Dù sao thì đâu phải ai cũng là Franz Liszt hay Fryderyk Chopin.
Nữ nghệ sĩ dương cầm ư?
Hãy nhìn tiểu thư Wieck, hoặc gần đây hơn là phu nhân Pleyel đi — cô gái nào mà chẳng có hậu thuẫn hiển hách?
Người đàn ông bắt đầu mở thư với vẻ thiếu hứng thú.
Ôi, nhìn những tờ giấy mỏng như giấy ghi chú này xem, ông đã chẳng còn chút kỳ vọng nào vào nội dung bên trong nữa rồi.
Lá đầu tiên có chất giấy khá tốt.
Có lẽ đây là người có địa vị cao nhất trong ba người chăng?
Bàn tay ông run lên, tờ giấy bung mở.
Ánh mắt lơ đãng lướt qua... chữ ký.
P-Pleyel?
Người đàn ông nhắm mắt rồi mở ra lần nữa.
Mực đen giấy trắng, không phải ảo giác.
Camille Pleyel, chủ nhân của một trong hai hãng dương cầm lớn nhất Paris, cũng là chủ sở hữu một trong những phòng hòa nhạc được ưu ái nhất, lại viết thư giới thiệu cho cô gái này sao?
Giả... giả rồi phải không?
Là người có danh vọng nhất định trong giới âm nhạc, ông từng thấy không ít thư giới thiệu của vị thương nhân ấy, nên việc nhận ra thật giả không khó.
Là thật.
Đúng là nét chữ của ngài ấy.
Ông chợt nhớ ra, trước đây mình từng thay hiệp hội mang thư mời tới cho ngài Pleyel. Trên bàn làm việc của ông ấy cũng có loại giấy này.
Người đàn ông trung niên hít sâu một hơi.
Vẫn còn hai lá thư nữa.
Đó mới chính là điểm yếu của cô gái này.
Nếu không có đủ sức nặng từ những nhạc sĩ danh tiếng trong giới, ông nhất định sẽ trách mắng cô vì đã làm ảnh hưởng tới danh tiếng của ngài Pleyel.
Ông mở lá thư thứ hai.
Hơi thở như nghẹn cứng nơi khoang mũi.
— F. Liszt.
Là Franz Liszt!
Ông ta không cam lòng, gần như giật lấy lá thư thứ ba, đôi mắt đỏ ngầu đầy tia máu, gương mặt méo mó vì kích động.
— F. Chopin.
Sao có thể chứ?
Kể từ khi Chopin đến Paris, số thư giới thiệu mà hiệp hội từng thấy từ anh còn đếm chưa hết một bàn tay.
Người đàn ông chống tay lên bàn nhưng vẫn không ngăn được cơ thể run rẩy. Một luồng khí lạnh chạy dọc sống lưng ông.
Một nhà sản xuất dương cầm giàu có bậc nhất.
Một thiên tài dương cầm được muôn người ngưỡng mộ.
Một hoàng tử salon trầm lặng và ít lời.
Rốt cuộc người phụ nữ trước mắt này có tư cách gì... mà có thể lấy ra những lá thư giới thiệu đủ khiến cả Paris phải kinh ngạc đến vậy?
Nếu như thế này vẫn chưa đủ sức nặng, vậy thì quy chế tiến cử của Hiệp hội Âm nhạc Paris có thể trực tiếp bị xóa bỏ được rồi.
Sự điên cuồng luôn khiến con người đánh mất lý trí. Người đàn ông trung niên vừa nghĩ đến người phụ nữ đã phản bội mình, cán cân trong lòng lại một lần nữa nghiêng lệch.
— Và ông ta lựa chọn dùng thứ ác ý tồi tệ nhất để công kích một thiếu nữ chưa chồng.
"Tiểu thư, để có được những thứ này... cô đã phải đánh đổi điều gì? Thân thể trẻ trung của mình sao? Đây là nơi linh thiêng, âm nhạc không cho phép bị vấy bẩn." Giọng nói vang dội của người đàn ông vọng khắp đại sảnh hiệp hội, lập tức kéo mọi ánh nhìn kinh ngạc hội tụ về nơi này.
"Xin ngài hãy xin lỗi! Đây là vu khống!" Hiếm thấy thay, lời phản bác của cô gái tuy phẫn nộ nhưng vẫn kiềm chế, từng chữ mạnh mẽ rơi xuống, đập thẳng vào tai tất cả mọi người.
"Pleyel, Liszt, Chopin — một phụ nữ như cô, dựa vào đâu mà xứng nhận được sự tiến cử của ba người đó?" Tựa như một quả ngư lôi phát nổ dưới đáy hồ, mặt nước vốn yên tĩnh phút chốc bắn tung sóng lớn. Cả hiệp hội lập tức bị tin tức này khuấy lên thành một mảnh hỗn loạn.
"Dựa vào cái này, tiếng đàn của tôi sẽ là câu trả lời rõ ràng nhất."
Phải phẫn nộ đến mức nào mới có thể để cả nước mắt tủi thân cũng bị thiêu khô?
Âm nhạc trước nay luôn mang đến cho Aurora những điều đẹp đẽ và hy vọng.
Âm nhạc vốn bao dung. Nó sẵn lòng chia sẻ niềm vui với thế gian, cũng dịu dàng lắng nghe những nỗi buồn của họ. Chỉ cần mang trong lòng tình yêu dành cho âm nhạc, cho dù chỉ lặng im lắng nghe, con người cũng sẽ được nó ôm lấy một cách dịu dàng.
Dù biết thời đại này tồn tại vô số bất công, Aurora vẫn luôn tin rằng âm nhạc có cán cân công bằng của riêng nó.
Tranh chấp chưa bao giờ phù hợp với âm nhạc.
Trong âm nhạc không tồn tại tốt nhất, chỉ có phù hợp nhất.
Nhưng giờ đây, thứ kỳ thị đầy nhục nhã này đã hoàn toàn chọc giận linh hồn vốn luôn ôn hòa ấy.
Aurora không còn sợ bất kỳ ánh mắt nào đổ dồn lên mình nữa. Trong mắt cô chỉ còn cây đại dương cầm đặt giữa đại sảnh hiệp hội.
Nó bị bao quanh bởi một vòng xích vàng, đặt trên bục cao ba bậc thềm, hưởng thụ sự tôn sùng cao quý nhất, được xem như biểu tượng của hiệp hội.
Nhưng lúc này, cô gái lại cảm thấy nó đang khóc than.
Là một cây đàn dương cầm, không thể thường xuyên được cất tiếng, đó là nỗi bi ai của nhạc cụ.
Là một người phụ nữ, không thể được đánh giá bằng kỹ thuật, đó là sự bi ai của người nghệ sĩ.
Aurora ngẩng đầu lên.
Mọi ác ý và bất công đều không thể khiến cô lùi bước thêm nữa. Cô vừa định bước qua sợi xích để chạm tới tạo vật cô độc kia, nhưng ngay khoảnh khắc đến gần, cô lại đổi ý.
Cô đưa tay men theo sợi xích, tìm được điểm cuối của nó nơi lan can bên cạnh. Dây xích được hàn cố định vào một trụ nhỏ, cô rút đầu khóa ra, kéo cả chuỗi xích lên rồi dứt khoát ném ra phía sau.
Không ai có quyền xúc phạm uy nghi của Nữ vương.
Tiếng xích rơi xuống đất vang lên thật thanh thúy.
Nữ vương không ngai một mình ngồi xuống ghế đàn.
Quần thần lặng im.
Thân hình nhìn qua có vẻ yếu mềm ấy, đôi tay mang nét dịu dàng đặc trưng của phụ nữ ấy lướt từ phím trắng đầu tiên tới tận âm cao nhất.
Cô nói: "Hỡi cây đàn... đã đến lúc ngươi tỉnh giấc."
Và cây đàn thực sự thức tỉnh.
Âm vang hùng tráng của nó nghiền nát mọi kiêu ngạo nam giới xuống nền đá lạnh.
Allegro.
Giai điệu huy hoàng như mở ra giữa đại sảnh một thiên sử thi tráng lệ.
Người anh hùng bị trói trên lưng ngựa, dưới những hợp âm tam liên mạnh mẽ vẫn là ý chí kiên cường không khuất phục, tiết tấu hơi nhanh hơn lại hé lộ sự mềm mại trong nội tâm anh ta.
Dù bị lưu đày, dù cận kề cái chết, trong những chuỗi bán âm ngắn nghẹt thở ấy vẫn tồn tại sự phản kháng mãnh liệt.
Thượng đế sẽ không cho phép một anh hùng như vậy chết đi.
Điều không thể g**t ch*t anh ta... chỉ khiến anh ta tái sinh từ biển lửa.
Nhân danh thần âm nhạc...
Đây rốt cuộc là màn trình diễn điên cuồng đến nhường nào?
Mọi người nhìn cô nâng tay, hạ phím, dùng một cây đàn dương cầm để tạo ra thanh âm như cả một dàn giao hưởng. Cô dường như không biết mệt mỏi, những chuỗi song âm dày đặc ấy, trường âm ngày càng hùng hậu ấy khiến da đầu người nghe tê dại.
Và đây lại là màn trình diễn tinh tế đến nhường nào?
Mỗi một nốt nhạc đều rõ ràng tuyệt đối.
Đặc biệt là đoạn giai điệu chậm rãi kia, cảm giác chạm phím cao cấp đến mức khiến linh hồn cũng say mê. Cảm xúc dâng trào, tầng tầng lớp lớp tiến lên, khiến không chỉ đôi tai mà từng lỗ chân lông trên cơ thể đều đang gào thét vì kh*** c*m.
Nếu không phải mái tóc đen ấy.
Nếu không phải chiếc váy bồng ấy.
Nếu không phải đôi tay mềm mại như cành liễu ấy...
Mọi người gần như tưởng rằng người đang chơi đàn chính là Franz Liszt!
Đây gần như là một chương nhạc chỉ người Hungary kia mới có thể chinh phục.
Và cũng là giai điệu ma quỷ chỉ có Liszt mới có thể viết ra —
Khiến mọi trái tim bị mê hoặc.
Khiến mọi lý trí phát điên.
Muốn đến gần, nhưng cuối cùng chỉ có thể quỳ gục dưới những quy luật nốt nhạc trên khuông nhạc của ông.
Tiếng đàn ngừng lại.
Đại dương cầm thôi gào thét.
Đôi tay của cô gái dừng giữa không trung.
"Ngài có thể coi thường tôi, thưa ngài. Nhưng ngài không được phép vu khống ba vị quý ông ấy, nhân cách của họ cao quý đến nhường nào."
"Tôi đã chơi xong rồi."
"Xin hãy nói cho tôi biết..."
"Liệu tôi có xứng đáng với ba chữ ký đó hay không?"
Đôi mắt hổ phách trong trẻo của thiếu nữ cuối cùng cũng lộ ra mũi nhọn sắc bén của mình.
"Cô tuyệt đối xứng đáng, nghệ sĩ dương cầm."
[Chú giải · Op.26]
[1] Heraclitus: Triết gia Hy Lạp cổ đại, người sáng lập tư tưởng vạn vật biến đổi, mang màu sắc biện chứng.
[2] "Tiểu thư Wieck": chỉ Clara Schumann, nữ nghệ sĩ dương cầm nổi tiếng được xem như nữ thần của giới âm nhạc thế kỷ XIX. "Wieck" là họ thời con gái của bà, sau khi kết hôn, bà đổi sang họ Schumann.
Lúc này bà và nhà soạn nhạc Robert Schumann vẫn còn là đôi tình nhân bất hạnh bị cha bà cưỡng ép chia cắt.
[3] "Giai điệu ma quỷ của Liszt": ở đây ám chỉ bản Étude transcendante số 4 "Mazeppa" của Franz Liszt, cụ thể là phiên bản S.137.
Phiên bản này là bản chỉnh sửa thứ hai của Liszt, cũng là phiên bản khó nhất. "Mazeppa" hiện nay phổ biến thực chất đã được giảm độ khó từ phiên bản này.
Bản đầu tiên của S.137 ra đời năm 1839, được chỉnh sửa trong khoảng 1838–1839. Ở đây tác giả có thêm thắt giả tưởng rằng khi Liszt đưa tập etude cho tiểu thư Aurora luyện tập, khúc này vừa được ông sửa xong.