Cuối tháng tám, cái nóng vẫn chưa giảm hoàn toàn, thời tiết vẫn oi bức đến mức khiến lòng người phiền muộn. Trên con sông ở thôn Đại Hà ngày nào cũng có vô số đứa trẻ cởi truồng nhảy xuống vẫy vùng.
Lúc nghịch nước thì sướng thật, nhưng sau khi về nhà dù có cố lau sạch sẽ đến đâu thì người làm mẹ chỉ cần lấy móng tay quẹt một đường trên đùi là hiện ra một vệt trắng hếu. Chẳng cần nói nhiều, các mẹ lại xách ngay con cái nhà mình lên tẩn cho một trận ra trò.
“Cho mày xuống sông này, cho mày nghịch nước này! Mày nhìn thằng Cẩu Đản nhà hàng xóm xem, nó suốt ngày ở nhà học bài, sau này chắc chắn đỗ đại học lên thành phố làm người thành phố. Đến lúc đó người ta ăn thịt còn mày ăn cám, mày đừng có về đây khóc với cha mẹ mày. Nhà này vẫn cung phụng cho mày ăn học như nó đấy thôi.” Người mẹ càng nói càng giận, trở tay lại phát thêm mấy nhát vào mông đứa con nghịch ngợm.
Đứa trẻ bị đánh đến mức gào khóc thảm thiết, trong làn nước mắt mông lung thấy cha mình đã về thì vội vàng cầu cứu. Lời còn chưa kịp ra khỏi miệng, cha nó đã sải bước đi tới: “Thằng ranh con này lại đi nghịch nước đúng không? Bà nghỉ tay đi, để tôi!”
Đứa trẻ: “… Hu hu hu oa oa oa!”
“Đánh đơn” của mẹ biến thành “song kiếm hợp bích” của cả cha lẫn mẹ. Đánh xong, đứa trẻ ôm mông đi đọc bài, để lại đôi vợ chồng vừa xuống tay độc ác trong phòng nói chuyện riêng.
“Cái thằng Mãn Thương nhà mình đúng là không ra sao, thầy giáo cũng bảo nó thông minh mà sao cứ không tập trung học được thế không biết.” Người mẹ đầy bụng sầu muộn, hận không thể cả ngày lẫn đêm bám theo sau lưng con trai để giám sát nó học hành.
“Cái thằng ranh con đó, chắc tại ăn đòn ít quá.” Người đàn ông tính tình thô lỗ, quan điểm của ông là không nghe lời thì cứ đánh, đánh nhiều trận là sẽ ngoan thôi.
“Vẫn là con gái ngoan hơn, tự giác học hành, chẳng cần mình phải tốn sức.” Người phụ nữ thở dài rồi bỗng nhiên thốt ra một câu như vậy. Phải biết rằng, năm xưa để sinh ra đứa con trai này, bà đã tốn không ít công sức, phía trước còn có ba cô con gái, ngoài cô con gái út đang bàn chuyện cưới xin thì hai cô chị đều đã gả đi rồi.
“Nói chuyện đó làm gì.” Người đàn ông cau mày, rõ ràng không muốn nghe chủ đề này.
“Sao lại không được nói?” Người phụ nữ bốc hỏa, “Năm đó con Tam Ni nhà mình thành tích học tập đâu có kém, còn được nhận giải thưởng của trường nữa. Nếu không phải tại mẹ ông nói con gái đi học vô dụng, suốt ngày kiếm chuyện bắt con Tam Ni làm việc hại nó bị ốm một trận ngay trước kỳ thi, thì con Tam Ni có thể không đỗ cấp hai sao?”
“Bà nói thế là sao? Đó là mẹ tôi, bảo con nó làm tí việc thì đã sao, nói như kiểu bà nội nó cố tình hại nó ốm không bằng.” Người đàn ông lườm vợ một cái, nhưng trong lòng lại hơi chột dạ.
Chuyện năm đó không nói rõ được, dạo ấy đứa trẻ đúng là bị sai bảo rất dữ, mấy lần không đủ thời gian làm cho xong bài tập đành phải lau nước mắt đi đến trường. Người làm cha như ông cũng khó chịu trong lòng, nhưng đó là mẹ ông, ông biết nói gì đây.
Người phụ nữ lại bị chuyện cũ gợi lên nỗi uất hận trong lòng, vành mắt đỏ hoe chực trào nước mắt: “Trong lòng ông tự hiểu rõ mà. Bà ấy cũng là đàn bà, sao lại nỡ dày vò cháu nội ruột của mình như thế. Con Tam Ni nhà mình mà có tiền đồ chẳng lẽ lại không hiếu thảo với bà ấy sao?”
Bà nói đoạn không kìm được mà nức nở: “Ông không biết đâu, hôm nọ nhà trưởng thôn bày tiệc tôi có dẫn con sang, họ nói là làm đầy tháng cho chắt nhưng thực tế chẳng phải là để ăn mừng con Xuân Yến nhà chú hai nhà đó đỗ đạt sao? Con Tam Ni nhà mình năm đó là bạn học của Xuân Yến, thành tích còn tốt hơn nó. Bây giờ con nhà người ta đi học đại học, con nhà mình lại ở trong thôn bàn chuyện gả chồng, ông bảo trong lòng nó có thể không đau khổ sao? Tôi làm mẹ mà lòng cũng đau thắt lại.”
Lông mày người đàn ông càng nhíu chặt hơn, những gì vợ ông nói đều là sự thật, ông không có gì để phản bác. Nhưng bây giờ mọi chuyện đã thành ra thế này. Con gái ông học hết tiểu học là về làm ruộng, giờ đã mười tám tuổi, chính là cái tuổi phải bàn chuyện cưới xin, dù có hối hận cũng không thể đưa nó đi học lại được nữa.
Người đàn ông gục đầu không nói lời nào, người phụ nữ nhìn thấy mà càng giận, ôm mặt khóc rống lên: “Cái số con gái tôi thật khổ mà, đều tại người làm mẹ này vô dụng…”
Người đàn ông thở dài từng tiếng, bầu không khí trong phòng trong nháy mắt trầm xuống đến mức ép người ta không thở nổi. Đúng lúc này, cửa phòng bỗng nhiên bị đẩy mạnh ra.
Người phụ nữ giật nảy mình, tưởng là mẹ chồng nghe thấy mình khóc nên sang đây mắng chửi, luống cuống lau nước mắt trên mặt, nhưng lại nghe thấy một tiếng kêu kích động: “Mẹ, con có chuyện muốn nói với mẹ!”
Người phụ nữ ngẩng đầu lên, thấy là con gái mình thì vội vàng kéo cô lại gần: “Cái con nhỏ này làm mẹ hú hồn, con định nói gì?”
Tam Ni nhìn người cha đang ngồi một bên, có hơi do dự. Chuyện này cô muốn nói với mẹ trước, sợ cha nghe xong sẽ không vui.
Nhưng lời đã ra khỏi miệng, hơn nữa cuối cùng kiểu gì cũng phải để cha biết, Tam Ni nghiến răng dõng dạc nói: “Cha, mẹ, con không xem mắt bàn chuyện cưới xin nữa, con muốn lên thành phố làm thuê.”
“Con nói cái gì?” Mẹ Tam Ni tưởng mình nghe nhầm, cha Tam Ni cũng kinh ngạc ngẩng đầu lên.
Tam Ni lặp lại lời mình một lần nữa, mẹ cô giơ tay vỗ vào người cô hai cái, tức giận nói: “Con nói năng xằng bậy gì thế? Làm thuê ư, làm thuê cái gì, lên thành phố con ở đâu ăn gì? Quay đi quay lại để bọn buôn người nó bắt cóc mất, lúc đó thì con tính sao hả?!”
Tam Ni vội vàng giữ chặt cánh tay mẹ mình, nhẹ giọng nói: “Mẹ, mẹ nghe con nói, chuyện là thế này. Hôm nay con cùng Xuân Yến đến nhà chị Hà Hoa, Xuân Yến chẳng phải đã đỗ vào trường ở thủ đô sao, nó muốn đến hỏi chị Hà Hoa xem trường ở thủ đô trông như thế nào.”
Trong lời nói của Tam Ni chứa đựng vài phần ngưỡng mộ, cha mẹ cô cũng nghe đến xuất thần. Họ cũng chưa từng được thấy trường học ở thủ đô bao giờ.
“Con… con cũng đi theo, cũng muốn đi xem thế giới bên ngoài.” Tam Ni tiếp tục: “Chị Hà Hoa nói, trường của chị ấy to bằng nửa cái thôn mình vậy, mà đấy còn chưa tính là trường tốt đâu. Trường tốt phải là kiểu như trường mà anh Sơn, thầy Tiểu Hứa, hay là hiệu trưởng Hứa thi đỗ ấy, nghe nói còn to gấp mấy lần thôn mình nữa cơ.”
“Trời đất, trường học to như vậy thì phải xây bao nhiêu phòng học cơ chứ!” Mẹ Tam Ni vốn ít hiểu biết, những gì bà có thể nghĩ tới cũng chỉ đến thế.
“Không phải toàn là phòng học đâu mẹ.” Tam Ni hận không thể đem hết những gì mình nghe được kể cho cha mẹ nghe: “Còn có thư viện, phòng thí nghiệm, ký túc xá, nhà ăn, linh tinh nữa… nói chung là bên trong cái gì cũng có, tốt lắm. Họ đều ở nhà lầu, trong nhà ăn món gì cũng có. Nhà trường còn trợ cấp sinh hoạt phí đủ cho mình ăn uống thoải mái. Chị Hà Hoa nói chị ấy không ăn nhiều nên còn tiết kiệm được tiền để mua những thứ khác nữa.”
“Thế thì tốt quá rồi, chỉ đi học thôi mà cũng được phát tiền sao?” Mẹ Tam Ni hoàn toàn bị chấn động, bà cứ ngỡ việc trường tiểu học trong thôn khen thưởng đồ dùng học tập đã là chuyện tốt nhất trên đời rồi.
“Chứ còn gì nữa ạ? Họ phát không ít đâu, tháng nào cũng có mà mười mấy đồng lận.” Sự ngưỡng mộ trong lời nói của Tam Ni như muốn tràn ra ngoài: “Xuân Yến lúc đầu còn lo vấn đề phí sinh hoạt, giờ thì hay rồi, nhiều tiền thế kia sao mà tiêu cho hết.”
Cha mẹ Tam Ni đồng loạt gật đầu. Sau khi ngưỡng mộ xong, Tam Ni nhớ đến chuyện chính: “Sau đó Xuân Yến nói đây là lần đầu tiên nó đi xa nên trong lòng hoang mang lắm, muốn đi cùng chị Hà Hoa. Chị Hà Hoa bảo nó nếu có chuyện gì thì có thể tìm thầy Tiểu Hứa, trường của Xuân Yến rất gần trường của thầy Tiểu Hứa. Còn trường của chị Hà Hoa ở khu khác, xa lắm, đi xe buýt phải mất cả tiếng đồng hồ.”
“Chị Hà Hoa còn nói, thầy Tiểu Hứa cực kỳ tốt, thầy giúp đỡ rất nhiều cho những người từ trong thôn lên phố đi học như họ, lễ tết còn tặng đồ ăn cho họ nữa.”
“Thầy Tiểu Hứa và hiệu trưởng Hứa đều là người tốt mà.” Mẹ Tam Ni cảm thán: “Nếu không có họ, thôn mình cũng chẳng có được nhiều đứa trẻ có tiền đồ như thế.”
Tam Ni gật đầu lia lịa, nhân cơ hội nói: “Việc con muốn lên thành phố không phải là chưa chuẩn bị gì đâu. Chị Hà Hoa nói với con là hiệu trưởng Hứa có một người bạn mở xưởng may mặc đang tuyển công nhân nhanh nhẹn, nhận cả người ngoại tỉnh, còn bao ăn bao ở. Con nghĩ hay là con đi nhờ vả hiệu trưởng Hứa hỏi xem người ta có thể nhận con vào làm không, con vốn nhanh tay nhanh chân, việc kim chỉ khâu vá cũng làm rất khéo…”
Cha mẹ Tam Ni đưa mắt nhìn nhau, một hồi lâu cha Tam Ni mới lên tiếng: “Xưởng không phải của nhà nước sao? Xưởng tư nhân à? Có khi nào là lừa đảo không con?”
Tam Ni cuống quýt giải thích: “Không đâu ạ, con không đến thẳng xưởng nhà người ta đâu. Con sẽ đi tìm hiệu trưởng Hứa trước, thầy ấy chắc chắn sẽ không lừa con. Với lại chị Hà Hoa bảo rồi, bây giờ chính sách nhà nước thay đổi rồi, rất nhiều cửa hàng là do tư nhân mở, công xưởng cũng có thể do cá nhân làm chủ, đều hợp pháp cả.”
“Con đã lớn thế này rồi, sau này còn chuyện cưới xin…”
“Con muốn ra ngoài xem thử!” Mắt Tam Ni đỏ hoe, cầu xin nhìn cha mẹ mình: “Con mười tám rồi mà từ nhỏ đến lớn mới chỉ theo mẹ lên huyện có một lần, con còn chẳng nhớ huyện trông như thế nào nữa rồi. Con muốn đi thủ đô, xem thử nơi sau này Xuân Yến đi học, muốn xem Thiên An Môn, xem Vạn Lý Trường Thành.”
“Cha, mẹ, con sẽ nỗ lực làm việc, tiền công con sẽ không tiêu một xu nào hết mà gửi hết về cho cha mẹ nuôi em trai ăn học. Cha mẹ để cho con đi đi.”
Nói đến cuối cùng, Tam Ni đã khóc không thành tiếng, những lời này đã kìm nén trong lòng cô rất lâu rồi. Cô biết ơn thầy Tiểu Hứa và hiệu trưởng Hứa vì nhờ có họ cô mới có cơ hội học chữ, mới biết được nhiều chuyện bên ngoài đến thế.
Mặc dù cô không thể thi đỗ như ý nguyện nhưng cô vẫn muốn ra ngoài xem thử. Cô không muốn cả đời chỉ quẩn quanh trong cái thôn nhỏ bé này, một cái thôn chỉ bằng một nửa trường đại học bình thường.
Căn phòng im lặng hồi lâu, mẹ Tam Ni đột nhiên lên tiếng: “Đi đi! Tại sao con gái tôi cứ phải ở lại thôn làm ruộng chứ, nhất định phải đi! Ông nó này, lần này nếu mẹ ông có ngăn cản thì đừng trách tôi trở mặt!”
“Bà nói cái gì vậy?” Cha Tam Ni thở dài: “Đi thì đi vậy.”
Ông nhìn con gái mình, trong lòng biết rõ mình nợ con bé rất nhiều nên nhẹ giọng nói: “Cha cho con tiền, con cứ đi đi. Nếu hiệu trưởng Hứa giúp được thì con ở lại làm công, nếu người ta không giúp được thì con cũng đừng oán hận, cứ đi xem thủ đô cho biết rồi bắt xe về. Đừng có bướng bỉnh ở lại bên ngoài, lỡ có chuyện gì chúng ta ở xa cũng không giúp gì được cho con.”
Tam Ni òa khóc nức nở, cô luôn nghĩ cha mình trọng nam khinh nữ, ngoài em trai ra thì cô và hai chị gái đều không quan trọng. Đến tận bây giờ cô mới hiểu, cha vẫn rất thương cô.
Cả nhà hạ quyết tâm, sau đó cha Tam Ni tìm đủ mọi cách hỏi xin bà nội được vài đồng, mẹ Tam Ni cũng đưa mười mấy đồng tiền mình âm thầm tiết kiệm được cho cô, lại sang nhà bạn bè quen biết mượn thêm vài đồng gom đủ cho Tam Ni ba mươi đồng để mang theo.
Cuối tháng tám, Trần Nhược Hàm, Sơn Tử và Xuân Yến chuẩn bị đến trường. Kể từ khi quốc gia khôi phục kỳ thi đại học đến nay tổng cộng đã thi ba lần, thôn Đại Hà ngoài những thanh niên trí thức từ nơi khác đến thì chỉ có ba người bọn họ đỗ vào các trường ở thủ đô.
Tam Ni đi thủ đô cùng nhóm Trần Nhược Hàm. Đêm trước khi đi, mẹ Tam Ni cẩn thận khâu túi tiền vào lớp áo trong, dặn dò Tam Ni nhất định phải đi sát những người còn lại. Cuối cùng bà lại ôm con gái mà khóc, khóc đến mức lòng Tam Ni cũng đau thắt lại.
“Mẹ, mẹ đừng khóc. Sau này con cũng sẽ đón mẹ lên thành phố hưởng phúc.” Tam Ni nói ra lời thề hùng hồn. Lúc này cô mới biết, lần này mẹ của Mai Tử cũng sẽ đi cùng họ.
Vì hoàn cảnh gia đình như vậy nên Mai Tử chỉ về nhà vào kỳ nghỉ đông, còn nghỉ hè thì ở lại trường. Cô nghe theo lời khuyên của Hướng Thần đi dạy kèm cho trẻ em nhà người ta để thu học phí, một mùa hè cũng kiếm được không ít tiền.
Lần này mẹ Mai Tử nhận được thư của con gái bảo bà đi cùng Sơn Tử lên thủ đô sau đó tìm thầy Tiểu Hứa, mọi chuyện khác cứ nghe theo sự sắp xếp của cậu.
Mẹ Mai Tử làm sao có thể không nghe theo chứ. Bà không còn gì vướng bận, con gái bảo làm gì bà làm nấy, lên thủ đô gặp lại người quen nên bà chẳng thấy hoang mang chút nào.