Âm mưu của hai bà bác Mai Tử đã không thành.
Hôm đó Trần Hữu Sơn dẫn một nhóm người gõ cửa nhà Mai Tử, giải cứu Mai Tử và mẹ cô bé ra. Hướng Thần nhìn thấy Mai Tử bị bịt miệng và trói lại thì tức đến mức suýt xông lên đánh nhau với hai bà bác của cô bé.
Dân thôn thấy ồn ào kéo đến cũng kinh ngạc không thôi. Chuyện mẹ con Mai Tử sống không tốt trong nhà đó thì họ đều biết. Nhưng cha Mai Tử mất rồi, trong nhà không có người đàn ông làm trụ cột thì bị bắt nạt là chuyện thường. Trong thôn còn có vài gia đình, vì ông bà già thiên vị hoặc người đàn ông trụ cột không nên thân mà sống còn thảm hơn mẹ con Mai Tử.
Nhưng dù có cãi cọ đánh nhau thế nào cũng chưa từng thấy ai bắt nạt mẹ góa con côi người ta đến thế này. Thôn này làm gì có nhà nào đánh chửi nhau xong còn bịt miệng trói người ta lại chứ, đây là kiểu hành xử gì? Đây là kiểu hành xử của địa chủ!
Sắc mặt Trần Hữu Sơn lúc đó thay đổi ngay lập tức. Sau khi thả Mai Tử và mẹ cô bé ra, hai người đều mềm nhũn nằm trên đất, là do cơ thể bị trói lâu ngày bị tê cứng và còn do hai mẹ con mấy ngày nay không được ăn uống tử tế, đói đến không chịu nổi.
Ngay lập tức có những nhà ở gần mang nước và bánh bao đến, Mai Tử và mẹ cô bé ăn uống ngấu nghiến một lúc mới dần hồi phục sức lực.
Làm ầm ĩ đến mức này, chuyện chắc chắn không thể giải quyết êm đẹp được nữa. Không chỉ Trần Hữu Sơn ra mặt mà vài người già có tiếng nói trong thôn cũng được mời đến.
Ông bà nội Mai Tử hoàn toàn sợ hãi rã rời. Họ chỉ là hai người già bình thường không có kiến thức, bị hai đứa con trai vừa dỗ vừa dọa nên mới đồng ý không cho Mai Tử đi học. Hai ông bà cũng biết Mai Tử và mẹ cô bé sẽ chịu khổ một chút, nhưng không ngờ hai mẹ con bị hành hạ thảm như vậy.
Có lẽ họ cũng đã nghĩ đến, chỉ là càng muốn giả vờ không biết. Dù sao trong mắt họ, Mai Tử là con gái, dù có thành đạt thì sau này họ cũng không nhờ vả được gì, cuối cùng vẫn phải dựa vào hai đứa con trai. Nếu cha Mai Tử còn sống thì còn dễ nói, nhưng cha nó chết rồi, hai ông bà già này còn không biết có sống được đến khi Mai Tử thành đạt hay không.
Các cụ bô lão trong thôn đến, trưởng thôn và đội trưởng đội sản xuất đến, những người có uy tín trong thôn cũng có mặt. Mọi chuyện được phơi bày, ánh mắt mọi người nhìn gia đình hai bác của Mai Tử đều thay đổi.
Thật sự quá độc ác, đặc biệt là hai bác trai. Mai Tử là cháu gái ruột của họ, là huyết mạch duy nhất mà em trai họ để lại mà lại bị đối xử như thế.
Ông chú Sáu có địa vị cao nhất trong thôn lên tiếng, ông cụ hỏi Mai Tử: “Chuyện này cháu muốn xử lý thế nào?”
Mai Tử cùng mẹ dìu nhau đứng lên. Nghe người lớn hỏi, cô bé lau nước mắt, ngẩng đầu nghiến răng nói: “Ông chú Sáu, cháu muốn tách hộ khẩu.”
Lời Mai Tử vừa thốt ra, mọi người đều biến sắc. Người trong thôn vốn nghĩ là sẽ cho hai người phụ nữ xấu xa kia một bài học, rồi bắt họ bỏ tiền ra cho Mai Tử đi học, sau này cũng phải đối xử tốt với mẹ con Mai Tử. Có nhiều người có tiếng nói trong thôn ở đó chứng kiến, tin rằng họ cũng không dám giở trò.
Mẹ Mai Tử cũng nghĩ như vậy. Bà là một người phụ nữ rất truyền thống không có kiến thức gì, cần cù tháo vát, ở nhà theo cha, lấy chồng theo chồng. Sau khi chồng mất thì ở nhà chồng làm việc quần quật như một con trâu già để nuôi con.
Sau này Mai Tử đi học, học giỏi, hiểu biết ngày càng nhiều, mẹ Mai Tử dứt khoát nghe theo Mai Tử. Bà nghĩ, con gái bà đã đọc nhiều sách như vậy chắc chắn hiểu biết nhiều hơn bà.
Vì vậy lần này Mai Tử vừa nói tách hộ khẩu, dù trong lòng bà rất sợ hãi nhưng bà vẫn đứng ra run giọng ủng hộ con gái: “Đúng, chúng tôi muốn tách hộ khẩu!”
Bà nghĩ, bà có tay có chân có thể kiếm điểm công lao động, sao lại không thể nuôi con chứ. Cùng lắm thì bà ăn ít đi một chút, nhất định có thể cho Mai Tử đi học được.
Hướng Thần nghe lời Mai Tử nói ngược lại cảm thấy mừng cho cô bé. Theo cậu thấy, Mai Tử thoát khỏi gia đình đó mới thật sự có thể sống tốt. Nếu thật sự có thể tách hộ khẩu thì mới là tốt thực sự cho Mai Tử. Chỉ cần cô bé muốn, cậu nhất định sẽ giúp đỡ.
“Vậy sau này cháu đi học làm sao?” Ông chú Sáu hỏi ngược lại: “Học phí, chi phí sinh hoạt, rồi mua sách vở bút mực đều cần tiền, cháu định làm thế nào?”
Sắc mặt mẹ Mai Tử biến đổi, lúc này bà mới nhận ra nếu tách hộ khẩu, mẹ con họ chắc chắn không được chia một xu nào. Điểm công lao động của đội sản xuất phải đến cuối năm mới được quyết toán, một năm cũng chẳng kiếm được bao nhiêu tiền. Lương thực thì bà có thể nhịn để dành cho con ăn, nhưng học phí thì phải làm sao đây!
Mai Tử tỏ vẻ kiên quyết: “Cháu không đi học nữa, cháu về làm ruộng.”
Bà bác hai của Mai Tử vội nói: “Vậy còn tách hộ khẩu làm gì, mày nói sớm mày không đi học thì bọn tao việc gì phải làm người xấu. Con ranh con chết tiệt này sao lại hại người như thế hả?”
Mai Tử quay đầu lại trừng mắt nhìn mụ ta: “Đồng ý cho chúng tôi tách hộ khẩu thì tôi mới không đi học. Bắt tôi về làm ruộng kiếm điểm công lao động nuôi các người và hai đứa con trai ngu ngốc của các người, tôi khinh! Các người nằm mơ đi!”
Bà bác hai Mai Tử tức giận biến sắc giơ tay định đánh cô bé. Hứa Hằng Châu còn chưa kịp kéo lại, Hướng Thần đã xông lên: “Bà dám đụng vào cô ấy một cái xem!”
Mặt cậu căng thẳng, gương mặt vốn luôn tươi cười cũng không còn nụ cười nào. Cậu hằn học nói với bà bác Mai Tử: “Mai Tử là học trò của tôi, các người không muốn cho cô ấy đi học, tôi sẽ nuôi! Cô ấy học được đến đâu tôi nuôi đến đó. Đợi Mai Tử vào được đại học, các người sẽ hối hận cho mà xem!”
Mẹ Mai Tử òa lên khóc, xông đến trước mặt Hướng Thần quỳ xuống. Nếu không nhờ Hướng Thần đỡ kịp thời, bà còn định dập đầu: “Thầy giáo Tiểu Hứa, thầy là người tốt, tôi cảm ơn thầy. Tôi làm trâu làm ngựa cũng nhất định sẽ báo đáp thầy…”
Hướng Thần bị hành động này của mẹ Mai Tử làm cho đỏ mặt tía tai, khí thế trên người cũng biến mất không còn dấu vết. Cậu vội vàng đỡ mẹ Mai Tử đứng dậy, nhưng mẹ Mai Tử thật lòng muốn quỳ, cậu kéo không nổi, đành cầu cứu anh trai mình.
Hứa Hằng Châu thở dài, tiến đến giúp đỡ, Trần Hữu Sơn cũng đi tới khuyên can, cuối cùng mới kéo mẹ Mai Tử đứng lên được.
Vì chuyện này, mọi người bàn tán xôn xao. Ông chú Sáu gõ gõ chiếc gậy của mình thu hút sự chú ý của mọi người về phía mình, sau đó ho khan hai tiếng, nói với Mai Tử: “Cháu nghĩ kỹ chưa? Thà không đi học cũng phải tách hộ khẩu à? Nếu cháu muốn thì ta có thể làm chủ để ông bà cháu đồng ý nuôi cháu đi học.”
Mai Tử không chút do dự. Bao nhiêu năm nay, cô bé đã thấy quá nhiều rồi. Cái gọi là người thân thật ra đối xử với cô bé còn không tốt bằng người ngoài không có quan hệ máu mủ. Ở lại gia đình này nữa thì chỉ có thể bị họ hãm hại cho đến chết mà thôi.
“Cháu nghĩ kỹ rồi, cháu muốn tách hộ khẩu.” Mai Tử nói.
“Chị cũng đồng ý à?” Ông chú Sáu hỏi mẹ Mai Tử.
Mẹ Mai Tử do dự một thoáng. Bà bị điều kiện mà ông chú Sáu đưa ra hấp dẫn, nhưng vừa cúi đầu nhìn thấy ánh mắt mong chờ của con gái, trên cổ tay lộ ra của Mai Tử vẫn còn vết dây trói để lại.
Người phụ nữ có tính cách hơi yếu đuối và thụ động này lại một lần nữa trở nên mạnh mẽ vì con gái, bà gắng sức gật đầu: “Tôi đồng ý, đều nghe theo con gái tôi.”
Ông chú Sáu trầm ngâm một lát, trong ánh mắt của mọi người từ từ mở lời: “Vậy thì tách hộ đi.”
Bà bác hai Mai Tử gào lên: “Không được!”
Vừa rồi mụ ta nghe thấy thằng ranh người ngoài kia nói sẽ cho Mai Tử tiền đi học. Nếu thật sự để hai mẹ con này thoát ra khỏi cái nhà này, không nói đến việc gia đình thiếu đi hai lao động, nếu sau này Mai Tử thật sự thành đạt thì chẳng phải sẽ trả thù họ sao?!
Ông chú Sáu trừng mắt nhìn mụ ta, không thèm để ý mà quay sang nhìn ông nội Mai Tử: “Lão Căn, ông nói sao?”
Cả đời ông nội Mai Tử cũng chưa từng trải qua cảnh tượng này bao giờ. Từ trước đến nay ông cụ chỉ là người đứng xem, đâu ngờ có ngày mình lại thành nhân vật chính?
Ông cụ run rẩy hai cái, lắp bắp nói: “Sao cũng được, sao cũng được, nghe theo ông, ông nói sao thì làm vậy.”
Chuyện cứ thế được quyết định, ông chú Sáu liếc nhìn Hướng Thần, rồi lại nói: “Con cháu thôn ta không có lý nào lại để người ngoài nuôi, họ Trần chúng ta còn chưa có chết hết đâu. Mai Tử có thể đi học cao hơn là chuyện tốt, Hữu Sơn, cậu nói sao?”
Trần Hữu Sơn xoa cằm. Trong lòng đã sớm có ý định, dù ông chú Sáu không nói, ông cũng không thể để Hướng Thần chi học phí cho Mai Tử được.
“Thôn có thể cho mẹ con Mai Tử vay một khoản tiền làm học phí, viết một giấy nợ, sau này đợi Mai Tử có việc làm rồi phải trả lại.” Trần Hữu Sơn nghĩ một lát rồi nói thêm: “Trong thôn nhà nào có con cháu thi đỗ cấp hai cũng có thể làm như vậy, không chỉ riêng Mai Tử.”
Thời đại này người có học vẫn rất có giá. Dù Mai Tử chỉ học xong cấp hai thì sau này cũng có thể tìm được một công việc trong xã. Tốt hơn nữa là thi đỗ vào xưởng còn có thể chuyển hộ khẩu vào thành phố, ăn lương nhà nước phát đều đặn khiến người ta ngưỡng mộ.
Cách làm này của Trần Hữu Sơn hơi giống khoản vay hỗ trợ học tập sau này. Thôn họ hai năm nay coi như khá giả còn có chút tiền dư, cung cấp cho mấy đứa trẻ đi học thì vẫn đủ.
Người trong thôn nghe Trần Hữu Sơn nói vậy thì lập tức đầu óc đều trở nên linh hoạt. Cái này khác gì cho không đâu, đi học được thôn chi tiền, kiếm đâu ra chuyện tốt như thế. Nói gì cơ? Phải trả lại á? Cái này sợ gì, không phải nói có việc làm rồi mới cần trả sao. Chỉ cần là học hết cấp hai xong kiếm được việc làm thì còn kiếm được nhiều tiền hơn họ xới đất làm ruộng nữa kìa. Số tiền đó chẳng bao lâu là trả hết thôi.
Chính vì điều này, những người ban đầu còn có ý kiến về việc Mai Tử một mực đòi tách hộ khẩu cũng thay đổi, tất cả đều đứng về phía cô bé.
Các bên đã thống nhất, ông bà nội Mai Tử cũng đồng ý, hai bà bác Mai Tử có muốn ngăn cản cũng không thành công. Dưới sự chủ trì của Trần Hữu Sơn, mẹ Mai Tử và Mai Tử đã tách hộ khẩu ra khỏi gia đình đó thành công.
Trước mặt người trong thôn, lại vì chuyện xảy ra trước đó, ông bà nội Mai Tử cũng không tiện không chia mẹ con họ một xu nào mà ép họ ra đi tay trắng. Cuối cùng gia đình đó miễn cưỡng ném cho họ vài bộ quần áo rách vá chằng vá đụp, rồi đau lòng vô cùng đưa cho hai mẹ con hai tệ.
Chuyện này những người khác không thể can thiệp được, việc chia tài sản như thế nào là chuyện của hai ông bà già, ngay cả Trần Hữu Sơn cũng không thể thay họ phân chia.
Vì vậy cuối cùng ông chú Sáu chỉ có thể bất mãn hừ lạnh một tiếng, nhìn Mai Tử và mẹ cô bé dùng một mảnh vải rách gói ghém tài sản gia đình của hai người, cứ thế tách hộ khẩu ra khỏi nhà.
Họ không có nhà để ở, cũng không thể xây ngay được, cuối cùng ngày hôm đó đành phải tạm trú trong chuồng bò. May mắn là thời tiết vẫn chưa lạnh, chuồng bò được dọn dẹp sạch sẽ trải cỏ khô, ngoài việc có gió lùa thì cũng không tệ hơn chiếc giường tồi tàn ở nhà là bao.
Hướng Thần vốn muốn giúp họ. Nhà cậu tuy chỉ có một phòng ngủ, nhưng dọn dẹp phòng khách cũng có thể dựng một chiếc giường ván cho họ.
Nhưng Mai Tử đã từ chối, cô bé nghĩ sau này cuộc sống còn dài, không thể cứ mãi trông cậy vào Hướng Thần giúp đỡ.
Mẹ Mai Tử cũng không chịu. Bà nghĩ xa hơn, cửa nhà góa phụ vốn lắm chuyện thị phi, họ vừa mới chuyển ra ngoài, nhiều người dòm ngó. Hướng Thần tuy còn nhỏ nhưng Hứa Hằng Châu đang ở tuổi tráng niên. Để người ta nói ra nói vào ân nhân thì bà có đâm đầu vào tường chết cũng thấy có lỗi với Hiệu trưởng Hứa và thầy giáo Tiểu Hứa tốt bụng.
Hướng Thần không còn cách nào đành phải mang một chiếc chăn nệm nhà mình đến cho họ. Một số gia đình trong thôn cũng đem cho họ những thứ khác, nhà thì hai cái bánh bao, nhà thì một rổ rau xanh, nhà thì một cái bát, nhà thì một đôi đũa, dù sao cũng giúp mẹ con họ có thể sống sót.
Sau đó Trần Hữu Sơn tổ chức người trong thôn giúp họ dựng một cái chòi tranh để ở tạm. Mai Tử phải lên thành phố đi học rồi, không đi nữa thì thật sự không kịp. Chuyện trường học bên đó Hứa Hằng Châu đã liên hệ, trường cấp hai cũng đã đồng ý cho Mai Tử đã lỡ thời gian đăng ký được đăng ký lại và nhập học bổ sung.
Cứ thế học thêm ba năm, Mai Tử học hết cấp hai lại thi đậu cấp ba. Cô từng nghĩ không học cấp ba nữa mà đi làm ngay, học phí nợ thôn mấy năm nay mẹ cô đã trả được một ít, nhưng vẫn chưa trả hết. Cuối cùng mọi người đều khuyên, bản thân cô cũng không cam lòng nên vẫn quyết định đi học cấp ba.
Chỉ còn lại một năm nữa thôi là cô tốt nghiệp cấp ba, ít nhất cũng có thể dựa vào tấm bằng này tìm được một công việc tốt, không chỉ trả hết nợ, mà còn có thể đỡ đần giúp mẹ cô có một cuộc sống tốt hơn. Chỉ cần nghĩ đến đó thôi, Mai Tử đã có thể cười vui vẻ.
Thế nhưng giấc mơ đẹp của cô đã tan vỡ, cô bị bà nội bán đi rồi.
Ba năm nay nhà ông bà nội Mai Tử cũng xảy ra không ít chuyện. Ông cô bị liệt nửa người, nằm liệt giường không xuống được. Cô nghe Hướng Thần nói, là tai biến mạch máu não, dù không hiểu đó là gì nhưng biết trong thôn cũng có những người già như vậy, cuối cùng chỉ có thể nằm liệt ở đó.
Bà nội Mai Tử ở nhà đó cũng sống không tốt. Sau khi Mai Tử tách hộ khẩu, danh tiếng nhà họ trong thôn thối um lùm, bà nội Mai Tử hơi sĩ diện nên không mấy khi ra ngoài. Ở nhà bí bách cũng chỉ nghe được hai con dâu chửi Mai Tử và mẹ cô.
Cuối cùng trong lòng bà nội Mai Tử cũng bắt đầu ghi hận Mai Tử, cảm thấy cô như thế là bất hiếu, bà là bậc trưởng bối trong nhà nhốt cô hai ngày thì làm sao. Thế mà còn làm ầm ĩ lên như thế, hại bà mất mặt. Còn đòi tách hộ khẩu nữa kìa, đây chẳng phải là vả vào mặt bà sao.
Mấy mụ đàn bà nói xấu sau lưng người khác đều mong mẹ con Mai Tử sống không tốt, nhưng tin tức nghe được lại là hai người sống ngày càng tốt hơn.
Mai Tử học xong cấp hai lại thi đậu cấp ba thì không cần phải nói, ngay cả mẹ Mai Tử cũng sống tốt hơn trước.
Sau khi trường tiểu học của thôn được mở rộng, có thêm nhiều học sinh từ bên ngoài đến. Buổi trưa họ không về nhà được chỉ có thể mang theo bánh bao nguội để ăn. Mùa hè còn đỡ, mùa đông ăn lạnh vậy rất dễ bị đau bụng.
Hứa Hằng Châu liền bàn bạc với Trần Hữu Sơn về việc xây một nhà bếp trong trường, không cần làm quá tốt, chỉ cần có thể hâm nóng bánh bao cho bọn trẻ và nấu một nồi canh rau là được. Có thể thu ít tiền rau, dù sao nấu nướng và thuê người cũng cần tiền.
Trần Hữu Sơn sao có thể không đồng ý. Ông lập tức tập hợp người trong thôn xây một căn bếp ở gần trường tiểu học, và xây một cái bếp. Nồi dùng là chiếc nồi lớn mà đội sản xuất dùng để nấu ăn ngày trước. Lúc đó còn ăn cơm tập thể, nồi sắt rất lớn nên nhà bình thường cũng không dùng đến, giờ lấy ra lại rất thích hợp vì học sinh trong trường cũng không ít.
Trước đó đã nói, mẹ Mai Tử nấu ăn rất ngon. Khi chọn đầu bếp, mẹ Mai Tử đã đánh bại các đối thủ cạnh tranh khác, dựa vào một nồi canh cải ngọt thơm mà giành được vị trí đầu bếp căng tin trường. Tuy mỗi tháng chỉ được trợ cấp khoảng một đồng bạc nhưng bà đã rất mãn nguyện rồi.
Mẹ con Mai Tử sống ngày càng tốt hơn, nhà ông bà nội Mai Tử lại ngày càng tệ hơn. Khi Mai Tử thi đỗ cấp ba, hai người anh họ của cô bé thi chuyển cấp lên cấp hai trượt chỏng vó, ngay cả ngưỡng cửa cấp hai cũng không chạm tới. Tuổi tác chúng cũng lớn rồi, học lại cũng không thi đỗ nên dứt khoát về nhà làm ruộng.
Nếu đặt vào ngày xưa, hai người họ tốt nghiệp tiểu học ở thôn còn rất vinh quang. Nhưng bây giờ cơ bản phần lớn trẻ con trong thôn đều có thể tốt nghiệp tiểu học, còn có một phần có thể học lên cấp hai, cấp ba…
Sự chênh lệch quá lớn, hai bà bác Mai Tử hận cô thấu xương, trong lòng luôn ghi hận cô mà không có cơ hội, cho đến lần này.
Trước mặt Trần Hữu Sơn, tất cả ấm ức của Mai Tử đều không kìm nén được, vừa khóc vừa kể cho ông nghe chuyện mình đã gặp phải.
Bà bác cả của Mai Tử khi về nhà ngoại đã mai mối cho Mai Tử một mối hôn sự “tốt”.
Vì có trường tiểu học của thôn, thôn Đại Hà đã nổi tiếng lan sang các thôn lân cận, hơn nữa thế hệ trẻ trong thôn họ cũng được chào đón hơn trong việc kết hôn. Nhà có một người biết chữ biết tính toán thì tốt biết bao, làm gì cũng tiện, lại còn có thể diện.
Trong thôn nhà ngoại của bà bác cả Mai Tử có một gia đình như vậy. Đôi vợ chồng này đã tuổi trung niên mới sinh được một đứa con trai duy nhất, trước đó cũng từng có con nhưng nuôi không sống được.
Đứa con trai duy nhất này được hai vợ chồng coi như mạng sống, nhưng trớ trêu thay, từ khi sinh ra đầu óc đã có chút vấn đề, nói thẳng ra thì chính là một thằng ngốc. Có ngốc cũng là con trai mình, hai vợ chồng vất vả nuôi con lớn còn tính cả chuyện tương lai cho nó, dành dụm được một khoản tiền để cưới vợ cho con trai.
Họ chỉ có một đứa con trai, hai vợ chồng cũng là người chăm chỉ, cả đời tích cóp được khoảng hơn trăm đồng, nghĩ sẽ trích một phần ra cưới vợ cho con trai, số còn lại để dành cho con trai chi tiêu.
Tính toán của họ cả thôn đều biết, đặc biệt sau khi nhà thằng ngốc bắt đầu nhờ bà mối đi hỏi cưới, bà bác cả Mai Tử đã nảy sinh ý đồ này. Mụ ta kể tình hình của Mai Tử cho cha mẹ thằng ngốc nghe, giấu giếm và bóp méo một phần, còn nhấn mạnh Mai Tử thông minh, còn đi học biết đọc biết viết, hiện tại là học sinh cấp ba.
Cha mẹ thằng ngốc vừa nghe đã động lòng, vì con trai họ bị thiểu năng là bẩm sinh, họ luôn lo lắng đứa cháu sinh ra cũng sẽ là một đứa thiểu năng. Nếu có thể tìm được một cô con dâu thông minh thì khả năng sinh ra một đứa trẻ bình thường chẳng phải lớn hơn sao, cha mẹ thằng ngốc đã nghĩ như vậy.
Bà bác cả Mai Tử thấy có hy vọng liền hét giá một khoản tiền lớn, định giá tròn một trăm đồng bán Mai Tử cho một thằng ngốc.