Đi Tây Bắc là Hứa Hằng Châu đã lên kế hoạch từ sớm. Tính toán ngày tháng, Chung Bình cũng sắp sinh rồi, họ lúc này qua đó vừa vặn có thể nhìn thấy em bé. Hướng Thần đã mong đợi rất lâu, còn lén lút học Hoa Ni may quần áo nhỏ, vớ nhỏ giấu đi không cho Hứa Hằng Châu xem, sợ anh chê cười cậu.
Anh vốn nghĩ chuyện này chắc chắn rồi, dù sao trước đó đã từng nhắc qua với Trần Hữu Sơn một lần. Trần Hữu Sơn lúc đó cũng đồng ý rất thoải mái, không ngờ Trần Hữu Sơn nghe xong lời anh lại nhíu mày.
Hứa Hằng Châu thầm giật mình, cẩn thận quan sát sắc mặt Trần Hữu Sơn, đồng thời suy nghĩ trong lòng rốt cuộc là có chỗ nào xảy ra vấn đề.
Trần Hữu Sơn không vòng vo với anh, nhíu mày thở dài một hơi, nói: “Tiểu Hứa à, cháu là một thanh niên tốt, chúng ta có gì cứ nói thẳng với nhau vậy. Trước đây chú từng nói với cháu rồi, thôn chúng ta trước kia có một trường tiểu học thôn, sau này không còn nữa. Mấy năm nay, tôi vẫn luôn trăn trở muốn làm lại một cái, để con nít trong thôn chúng ta ít nhất cũng biết viết tên mình, không đến nỗi mù chữ. Những đứa trẻ thông minh cũng không thể để bị lỡ dở.”
“Hoặc là sửa cầu, hoặc là mở trường, tôi làm cái chức trưởng thôn này, ít nhất cũng phải làm được việc thiết thực. Cầu tạm thời không sửa được, tôi nghĩ đi nghĩ lại, cái trường tiểu học thôn này là có thể làm được.”
Hứa Hằng Châu hiểu rõ trong lòng, chuyện này hiện tại anh hoàn toàn không nghe thấy tin tức gì, chứng tỏ vẫn còn chỗ nào đó chưa thỏa thuận xong. Trần Hữu Sơn bây giờ nói với anh cũng như không muốn cho anh và Hướng Thần rời đi lúc này chắc chắn là đã có manh mối rồi, sợ họ đi rồi sẽ bỏ lỡ.
Hứa Hằng Châu thăm dò hỏi: “Đây là chuyện tốt mà, có phải có vấn đề ở đâu không ạ?”
Trần Hữu Sơn nhìn anh một cái, trên mặt lộ ra chút ý cười. Ông biết thanh niên này là người thông minh, nói một hiểu mười.
“Mấy ngày trước tôi có đi tìm Bí thư Trương ở công xã, ông ấy nói với chú là thôn chúng ta muốn mở trường tiểu học cũng được, chỉ là phải tự xoay xở vấn đề giáo viên. Còn nữa, biên chế có hơi hạn chế, tiền lương công xã cấp có giới hạn, những khoản khác thì thôn chúng ta phải tự chi.”
Trên mặt Trần Hữu Sơn có chút đắc ý: “Thôn chúng ta mấy năm nay thu hoạch cũng ổn, mời mấy giáo viên vẫn mời được. Chú nghĩ trong thôn chúng ta không ít thanh niên trí thức, đều là người có học thức tốt nghiệp cấp hai cấp ba hết cả, dạy ở trường tiểu học thôn chúng ta thì không thành vấn đề.”
Trần Hữu Sơn nói đến đây thì dừng lại, im lặng nhìn Hứa Hằng Châu một cái, thấy trên mặt anh có vẻ như đã hiểu ra mới tiếp tục nói: “Chú nói như vậy cháu hẳn là hiểu ý chú rồi, cháu và đứa nhỏ nhà cháu đều là người biết chữ. Cháu thử nghĩ xem, cháu nhẫn tâm để đứa em trai bảo bối của cháu vài năm nữa lại cùng cháu vác cuốc xuống đồng sao?”
Trần Hữu Sơn nói đến đây thì ý định đã rất rõ ràng, Hứa Hằng Châu nhíu mày hỏi: “Thôn chúng ta định khi nào xây trường tiểu học thôn ạ?”
“Chỉ trong mấy ngày này thôi.” Trần Hữu Sơn gõ gõ mặt bàn, “Mai chú còn phải đi công xã một chuyến nữa, xin Bí thư Trương hoàn thành ít thủ tục, về rồi phải huy động người xây sửa lại trường. Cháu cũng biết, lúc này trong thôn chúng ta không nhàn rỗi, qua một thời gian nữa đúng dịp mùa gặt kép lại càng không có thời gian. Sau đó phải đợi mãi đến tận vào đông mới rảnh rang được. Bỏ lỡ thời điểm này, chúng ta lại phải chờ hơn nửa năm.”
Hứa Hằng Châu nhíu mày suy nghĩ, ý định của Trần Hữu Sơn rất rõ ràng. Trường tiểu học thôn nên bắt đầu xây dựng trong hai ngày này, đồng thời cũng nên chọn ra giáo viên luôn, nếu anh và Hướng Thần rời đi lúc này về cơ bản là không còn cơ hội nữa.
Trần Hữu Sơn cũng nói thẳng: “Lần này chọn đủ giáo viên, sau này không có gì bất ngờ sẽ không tiếp tục thêm người nữa. Nếu các cháu bỏ lỡ cơ hội này thì thật sự đáng tiếc.”
Hứa Hằng Châu cân nhắc một lát, rất nhanh đã đưa ra quyết định, cơ hội này anh đã chờ đợi rất lâu. Một khi bỏ lỡ, anh tạm thời cũng không nghĩ ra cách nào khác để Hướng Thần không cần xuống đồng làm nông. Đã vậy thì chỉ có thể hoãn ngày đi Tây Bắc lại.
Sau khi đưa ra lựa chọn, Hứa Hằng Châu dứt khoát gác lại chuyện giấy giới thiệu, chuyển sang hỏi Trần Hữu Sơn về chuyện trường tiểu học thôn.
“Chú, chú định chọn giáo viên như thế nào?” Hứa Hằng Châu thăm dò hỏi.
Trần Hữu Sơn đã sớm nghĩ ra cách, ông ung dung nói: “Chú nghiên cứu rồi, con nít trong thôn chúng ta không ít, những năm này hầu như không đứa nào được đi học. Nếu nhập học cùng lúc hết thì ít nhất cũng phải hai lớp. Vậy thì tuyển bốn giáo viên, hai người dạy tính toán, hai người dạy viết chữ. Thanh niên trí thức trong thôn chúng ta không tính đội ba thì cộng lại cũng phải hai mươi mấy người, chú nghĩ hay là để thôn dân bỏ phiếu, chọn ra bốn người có số phiếu cao nhất là được.”
Ông nói xong thì nháy mắt với Hứa Hằng Châu, ngụ ý rằng ông đang giúp Hứa Hằng Châu. Vì trong số thanh niên trí thức, nếu xét về quan hệ trong thôn, anh và Hướng Thần là có danh tiếng tốt nhất.
Hứa Hằng Châu hiểu ý tốt của Trần Hữu Sơn, nhưng anh có ý tưởng khác. Anh cười với Trần Hữu Sơn, nói: “Chú, cháu biết chú cũng vì tốt cho chúng cháu, nhưng cháu có ý kiến khác…”
“Cháu nói thử xem.” Trần Hữu Sơn có hơi tò mò, không hiểu điều kiện tốt như vậy mà anh không chịu mà còn muốn làm gì.
Hứa Hằng Châu thong thả nói: “Chú nghĩ xem, chúng ta tuyển giáo viên là để dạy học sinh đúng không ạ? Nói một câu hơi mất lòng thì trong số thanh niên trí thức không phải ai cũng học giỏi, rời trường lâu như vậy kiến thức học được không biết chừng đã quên kha khá. Nhỡ đâu chọn phải người như vậy, rồi họ dạy sai cho trẻ con trong thôn mình thì sao? Đó chẳng phải là hại người sao!”
Trần Hữu Sơn thầm giật mình: “Cháu nói có lý, vậy chúng ta phải làm sao?”
Là ông đã không nghĩ chu toàn, chỉ nghĩ những thanh niên trí thức đó dạy vài đứa trẻ là đủ rồi, quên mất họ đã bao lâu không xem sách vở. Hồi trước ông còn gửi ba đứa con trai đi học, về nghỉ một cái là quên sạch những gì đã học.
Hứa Hằng Châu bình tĩnh hiến kế cho Trần Hữu Sơn: “Cháu nghĩ là đã muốn chọn giáo viên thì chi bằng cứ thi một buổi đi, chú không phải sắp đi công xã sao? Mượn mấy tờ đề thi của trường bên công xã mang về cho những thanh niên trí thức tình nguyện đăng ký làm giáo viên thi, chọn bốn người đạt điểm cao nhất, như vậy cũng không cần lo lắng những thanh niên trí thức khác không phục.”
Phương pháp ban đầu của Trần Hữu Sơn quả thực có lợi cho anh và Hướng Thần, nhưng Hứa Hằng Châu vẫn không yên tâm. Tuổi của Hướng Thần quá nhỏ, cho dù anh đã tìm cách khiến danh tiếng Hướng Thần là thiên tài nhỏ lan truyền khắp thôn, nhưng nhỡ đâu có người không yên tâm bầu cho người khác, anh biết tìm ai mà nói lý.
Không bằng thi trực tiếp luôn. Những năm này, Hướng Thần đều học rất chắc kiến thức, để dạy cho nhóm bạn nhỏ trong thành phố của cậu, cậu còn ôn đi ôn lại rất nhiều lần. Hứa Hằng Châu cảm thấy, nếu là thi cử, anh và Hướng Thần thực sự không sợ ai. Như vậy, chỉ cần anh và Hướng Thần đạt điểm đủ cao thì ai cũng nói được lời nào.
“Cách này hay!” Trần Hữu Sơn đập đùi một cái, mừng rỡ nói: “Cứ làm như vậy, ngày mai chú đi công xã sẽ nói với Bí thư Trương, mượn mấy tờ đề thi về.”
Vui mừng xong ông lại nhớ ra điều gì, ngượng nghịu nhìn Hứa Hằng Châu, do dự nói: “Tiểu Hứa à, như vậy các cháu sẽ…”
Ông có thể cung cấp một số cái lợi cho Hứa Hằng Châu và Hướng Thần, nhưng bảo ông lộ đề ra ngoài cho hai người trước, ông không làm được.
Hứa Hằng Châu cười tự tin: “Chú, cháu dám đề xuất với chú chuyện này đương nhiên là có tự tin giành được thứ hạng tốt. Nói cho chú biết nhé, đừng thấy em trai cháu nhỏ, thằng bé chưa bao giờ rớt khỏi vị trí ba người đứng đầu lớp đâu.”
“Vậy thì tốt, vậy thì tốt.” Trần Hữu Sơn hớn hở gật đầu: “Vậy chú sẽ chờ tin vui thành tích tốt của các cháu.”
Thương lượng xong chuyện này, Hứa Hằng Châu từ biệt Trần Hữu Sơn, Hướng Thần vẫn đang ở nhà đợi tin tức của anh. Trần Hữu Sơn tiễn anh ra cửa, nói với anh ở đó: “Tiểu Hứa à, về nhà cứ chuẩn bị kỹ lưỡng. Đợi đến thời gian nông nhàn mùa đông các cháu hẵng đi, đến lúc đó đến tìm chú, chú cấp giấy giới thiệu cho các cháu.”
Hứa Hằng Châu vừa đi đến cổng sân, Hướng Thần liền xông ra từ trong sân, cười tủm tỉm chạy quanh Hứa Hằng Châu một vòng: “Anh, giấy giới thiệu đâu? Cho em xem đi, khi nào chúng ta đi ạ?”
Hứa Hằng Châu thuận tay dắt cậu vào nhà, kéo cậu ngồi xuống mới mở lời: “Không có giấy giới thiệu, chúng ta đi trễ một chút.”
Hướng Thần sững lại một chút, chớp chớp mắt rồi lại cười: “Anh lại trêu em.”
Cậu cười đùa nhào vào lòng Hứa Hằng Châu, trực tiếp lục lọi túi áo túi quần anh: “Giấu ở đâu rồi? Để em tìm được xem anh còn gạt em nữa không…”
Hứa Hằng Châu nắm lấy tay cậu, nghiêm túc nói: “Không đùa, anh nói thật. Mùa đông chúng ta hãy đi Tây Bắc, lúc này tạm thời không đi nữa.”
Hướng Thần đứng sững tại chỗ, một lúc lâu sau mới không cam lòng nói: “Tại sao ạ?”
Hứa Hằng Châu kể cho cậu nghe tin tức anh nghe được từ chỗ Trần Hữu Sơn, nghiêm túc phân tích: “Bỏ lỡ lần này thì cơ hội sau này mờ mịt. Chuyện này liên quan đến kế sinh nhai mấy năm tới của chúng ta ở đây, em hiểu không?”
Hướng Thần cúi đầu không nói, cậu hiểu, anh nói đều đúng cả, nhưng buồn thì vẫn là buồn, sẽ không vì nghĩ thông suốt mà không còn buồn nữa.
Cậu rất nhớ chú, vô cùng vô cùng vô cùng nhớ.
Hứa Hằng Châu ôm Hướng Thần vào lòng, nhẹ nhàng vỗ về lưng cậu dỗ dành bằng giọng nói ấm áp: “Mùa đông đi cũng rất tốt mà, chúng ta có thể ở lại lâu hơn một chút. Đến lúc đó, em bé đã tập nói rồi, em còn có thể dạy em bé gọi anh trai, như vậy không tốt sao?”
Hướng Thần cọ mặt vào áo anh cậu, một lúc lâu sau mới lẩm bẩm một câu: “Em nhớ chú quá…”
Cậu biết anh cậu làm vậy là vì tốt cho cậu, cơ hội lần này người thực sự không thể bỏ lỡ chính là cậu, anh cậu có kỹ thuật có sức lực, sửa máy hay làm ruộng đều làm được, còn cậu chỉ có thể nắm bắt cơ hội này.
“Chúng ta gửi thêm đồ qua đó, sữa bột các loại, cả chiếc áo nhỏ em làm nữa, gửi hết cho họ.” Hứa Hằng Châu nói.
Tai Hướng Thần lặng lẽ đỏ lên: “Sao anh biết em làm áo nhỏ cho em bé?”
Hứa Hằng Châu khẽ ho một tiếng, chẳng lẽ lại nói anh bắt gặp cậu mấy lần sao? Hơn nữa cái móng nhỏ beo béo của Hướng Thần còn có mấy vết kim đâm, anh đâu có bị mù, sao có thể không thấy.
“Thôi thôi, không cần nói nữa.” Hướng Thần thất vọng nằm xuống, “Áo nhỏ thì không cần gửi đâu, em làm không đẹp, anh lấy trong không gian ra đi.”
“Anh thấy rất tốt mà.” Hứa Hằng Châu nghiêm túc nói: “Đây là chiếc áo đầu tiên Bé Sao nhà chúng ta làm đó, ngay cả anh là anh trai còn chưa có, em bé chắc chắn sẽ thích.”
Rõ ràng là lời an ủi, Hướng Thần lại bỗng dưng ngửi thấy một mùi chua. Cậu nằm trên giường chớp chớp mắt với Hứa Hằng Châu rồi đột nhiên bật cười. Anh cậu đáng yêu thật đấy, còn ghen với em bé nữa!
—
Trần Hữu Sơn hành động rất nhanh, trưa ngày hôm sau, ông từ công xã về liền tập hợp thôn dân ở sân lúa mở cuộc họp lớn. Chiếc loa lớn của ủy ban thôn vừa kêu, gần như tất cả mọi người già trẻ lớn bé trong thôn đều đến, thanh niên trí thức cũng có mặt.
“Hôm nay tập hợp mọi người là để thông báo một chuyện quan trọng, thôn chúng ta sắp xây dựng lại trường tiểu học thôn!”
Trần Hữu Sơn vừa dứt lời, thôn dân lập tức ồ lên, đây thực sự là một chuyện lớn. Thôn họ đã bao nhiêu năm không có đứa trẻ nào được đi học, vì chuyện này ngay cả cơ hội thi tuyển công nhân trong thành phố cũng không có. Đừng nói là chặn hộ khẩu, chỉ riêng học vấn đã không đủ rồi.
“Đây là chuyện tốt mà. Trưởng thôn, khi nào chúng ta xây?”
“Trưởng thôn, giáo viên lấy từ đâu ra? Công xã nói sao?”
“Trưởng thôn, con nhà ai cũng có thể đi học đúng không? Học phí thu thế nào?”
Dân trong thôn hết người này đến người kia lên tiếng, đủ loại câu hỏi đều được đưa ra, may mắn là không có ai phản đối. Ngay cả những người nhàn rỗi không con cái cũng biết đây là chuyện tốt, hơn nữa cũng không phiền gì đến họ, không cần thiết phải phản đối.
“Yên lặng! Nghe tôi nói!” Trần Hữu Sơn gằn giọng hét lớn: “Những vấn đề này chúng ta sẽ giải quyết từng cái một. Trước hết, công xã đã đồng ý chúng ta xây dựng lại trường tiểu học thôn rồi, giáo viên sẽ chọn từ thanh niên trí thức trong thôn chúng ta. Tiền lương công xã cấp một phần, thôn cấp một phần. Học phí của bọn trẻ đợi trường xây xong rồi nói, chắc chắn sẽ không để các con không đi học được đâu.”
Lần này sôi sục là đám thanh niên trí thức, ai nấy đều mặt đỏ bừng vì kích động, đây chính là cơ hội của họ! Ai muốn xuống đồng làm ruộng khi có thể đứng trên bục giảng dạy học chứ.
“Trưởng thôn, chọn giáo viên thế nào ạ?” Đã có thanh niên trí thức nôn nóng hỏi.
Trần Hữu Sơn khẽ ho một tiếng, làm ra vẻ uy nghiêm, trịnh trọng nói: “Chúng tôi đều là nông dân chân đất mắt toét, trực tiếp chọn chưa chắc các cháu đã phục. Tôi đã bàn bạc với Bí thư Trương ở công xã rồi, họ sẽ cấp cho thôn chúng ta một bộ đề thi. Các cháu thi một buổi, trực tiếp chọn bốn người đứng đầu, công bằng liêm chính, nói chuyện bằng thành tích.”
Các thanh niên trí thức nghe vậy thì phần lớn đều thở phào, họ chỉ sợ trưởng thôn chọn theo ý thích cá nhân thì như vậy họ sẽ chịu thiệt quá. Trong lòng phần lớn thanh niên trí thức đều có chút kiêu ngạo, cảm thấy mình không thua kém ai nên như vậy là tốt nhất, thi thế nào thì kết quả thế đó. Người được chọn mọi người đều tâm phục khẩu phục, người không được chọn chỉ có thể tự trách mình thi không đủ tốt.
Một bộ phận nhỏ ngược lại lo lắng, bộ phận này là những người vốn dĩ thành tích ở trường đã không tốt, sau khi xuống nông thôn lại không hề đọc sách vở nữa gì nữa. Giờ đột nhiên nói đến chuyện thi cử thì đương nhiên hoảng hốt rồi.
Trần Hữu Sơn đứng trên một tảng đá lớn, chiếm ưu thế địa hình nhìn rõ vẻ mặt của những người bên dưới, trong lòng càng thấy phương pháp Hứa Hằng Châu đưa ra đáng tin cậy. Nhìn xem bên dưới kìa, vừa nghe thi là hoảng rồi thì làm giáo viên kiểu gì, không biết sẽ dạy trẻ con trong thôn ông thành ra cái gì nữa! May mà ông nghe lời đồng chí Tiểu Hứa, đầu óc thằng bé quả thự rất linh hoạt.
“Trưởng thôn, khi nào bắt đầu thi ạ?” Lại có thanh niên trí thức đặt câu hỏi.
Trần Hữu Sơn chắp tay sau lưng nói: “Ba ngày nữa bắt đầu, thi môn toán và ngữ văn, thi xong trong một ngày. Tôi sẽ mang bài thi của các cháu đến công xã nhờ giáo viên bên đó chấm.”
Các thanh niên trí thức đều không thể ngồi yên, mấy người rục rịch muốn về tìm vài cuốn sách để đọc. Trần Hữu Sơn cũng mặc kệ họ, bắt đầu chọn người trong thôn dân chuẩn bị xây nhà cho trường tiểu học thôn trước.
Lớp học cũ của trường tiểu học thôn họ bây giờ đang làm nơi ở cho thanh niên trí thức, bảo họ chuyển ra cũng phiền phức, chi bằng xây lại hai gian nhà làm lớp học.
Sau ngày hôm đó, trong thôn càng thêm bận rộn, thôn dân một mặt phải lo việc đồng áng, một mặt lại có một nhóm lao động mạnh được điều đi xây nhà, bận đến mức gót chân sắp đập vào sau gáy.
Các thanh niên trí thức cũng ngầm cạnh tranh với nhau, phần lớn đều xin nghỉ không xuống đồng làm việc, tìm mọi cách kiếm sách để đọc. May mà phần lớn họ đều mang sách theo, bất kể là sách gì thì ít nhất là đọc sách cũng đáng tin cậy hơn xuống đồng làm ruộng.
Hứa Hằng Châu và Hướng Thần cũng không nhàn rỗi. Khi họ về nông thôn đã mang theo tất cả những gì có thể mang đi trong nhà, sách giáo khoa của Hứa Hằng Châu và Hướng Thần đều ở trong không gian, bây giờ lấy ra ôn tập lại một lần.
Giữa chừng Hướng Thần còn lén tìm Tưởng Miểu, cho cô ấy mượn một bộ sách. Tưởng Miểu thậm chí còn không dám học bộ sách đó ở khu thanh niên trí thức.
Đừng nói gì đến chuyện ích kỷ, ngay ngày Trần Hữu Sơn vừa thông báo tin tức, đã có một thanh niên trí thức nữ ở ký túc xá bị xé mất sách. Việc cô ấy vốn thích đọc sách người trong cùng phòng đều biết, cũng biết cô ấy cất sách ở đâu.
Thanh niên trí thức nữ đó khóc rất thảm, Tưởng Miểu còn nghe thấy có người may mắn hả hê nói: “Suốt ngày đọc, cũng nên dừng lại nhường cho người khác chứ, nếu không thì bất công quá.”
Tưởng Miểu cảm thấy rất khó tin, lời này mà cũng có người nói ra miệng được. Tuy nhiên sau khi trải qua biến cố gia đình, Tưởng Miểu cũng không còn là tiểu thư ngây thơ đó nữa. Cô luôn im lặng, không gây chuyện không rước họa, bảo vệ tốt bản thân mình.
Nhận được sách Hướng Thần lén lút đưa cho mình, Tưởng Miểu vô cùng cảm kích. Cô không tiện ở lại nhà họ Hứa lâu, chỉ có thể cầm sách trốn lên núi. Thường xuyên phải đi sớm về khuya, buổi trưa thì gặm bánh hấp nguội tự mang theo, cắn một miếng là rơi vụn.
Hướng Thần bảo cô sáng sớm cứ đi con đường qua nhà mình, đưa cho cô hai cái bánh bao rồi dùng cái bình giữ nhiệt cả thôn đều thấy qua rót cho cô một cốc nước nóng, Tưởng Miểu cứ thế ở trên núi ba ngày.
Giữa chừng, thanh niên trí thức đội ba còn kéo nhau đến gây rối. Họ cho rằng đều là cùng một thôn thì đã muốn xây trường tiểu học thôn, họ cũng có tư cách ứng tuyển làm giáo viên.
Họ rõ ràng không biết ân oán giữa hai bên, những thanh niên trí thức này bị mấy người phụ nữ hổ báo mắng cho tơi bời hoa lá, đã không chịu sửa cầu ép cho bọn trẻ con bên này không đi học được còn bày đặt yêu sách, chuyện này quả thực đã chọc vào lòng thôn dân.
Các thanh niên trí thức bị mắng cho đầu bù tóc rối không hiểu chuyện gì đã xảy ra, bị đuổi về thì đi tìm Trần Quốc Dân đòi công bằng. Trần Quốc Dân có thể cho họ công bằng gì, lúc đầu không đồng ý sửa cầu chính là gã ta cầm đầu gây rối ở giữa. Lần này thanh niên trí thức đi tìm Trần Hữu Sơn, gã đã sớm biết kết quả, căn bản không thèm qua đó.
Còn có thanh niên trí thức gây chuyện đòi đi tìm lãnh đạo, cuối cùng cũng không biết nghe được tin tức gì mà chìm vào im lặng.
Thoáng cái ba ngày trôi qua, trường học vẫn đang xây nhưng kỳ thi chọn giáo viên thì sắp bắt đầu.