Sau khi bận rộn xong vụ thu hoạch mùa thu, Phượng Chi định về nhà ngoại, lần này đi là mang hàm ý sẽ không bao giờ trở lại nữa. Trước khi đi, cô cứ mải miết khâu giày. Sợi gai, cái đê khâu bằng gỗ cũ, trong chiếc giỏ tre trên đầu gối vương vãi đủ loại dụng cụ. Cô làm việc đến mức mắt gần như muốn nhoè đi, thức trắng đêm không nghỉ. Làm xong giày mùa xuân và mùa thu, cô còn phải làm thêm đôi giày mao oa oa*, loại này tốn thời gian nhất. Phượng Chi muốn trước khi đi phải làm xong hai đôi mao oa oa mới, làm rộng ra một chút.
*Giày mao oa oa là từ ngữ địa phương miền bắc Trung Quốc dùng để chỉ một loại giày giữ ấm. Chúng chủ yếu được đan từ cỏ nến hoặc lông gà, bên trong nhồi lông nỉ, hoa lau và các vật liệu giữ nhiệt khác. Giày có thiết kế cổ cao, mũi tròn. Đặc điểm nổi bật là đế gỗ cao, tạo lớp cách lạnh nhờ phần đế dày, thích hợp đi trên tuyết. Phần đế giày sẽ làm bằng gỗ, dây gai làm sợi dọc và tua lau làm sợi ngang để đan. Người ta thường mang từ khoảng tháng mười âm lịch đến mùa xuân năm sau.
Giày mao oa oa được bện từ lau sậy. Chương Vọng Sinh dẫn Nam Bắc ra bờ sông, nước sông rất trong, bông lau mùa thu bị gió thổi nghiêng ngả. Phải chọn những bông lau lớn nhất, lông không được quá ngắn cũng không được quá dài, phải vừa vặn, buộc lại thật gọn gàng rồi treo ngược dưới hiên nhà phơi thêm mấy đợt nắng.
Làm xong giày mao oa oa, Phượng Chi đi thật.
Đêm trước khi đi, cô ôm Nam Bắc vào lòng. Trong lòng Nam Bắc cũng hiểu rõ, chị dâu vừa rơi nước mắt vừa dặn: “Em phải nghe lời anh ba nhé.”
“Vâng.”
“Ra ngoài đừng chuyện gì cũng nói, đừng giận dỗi hay cãi cọ với người ta.”
“Vâng.”
“Ở nhà với anh ba cho ngoan, có chuyện gì thì tìm chú Sáu, tìm chị Tuyết Liên, nếu thực sự không xong thì nhờ họ nhắn cho chị một tiếng.”
“Vâng.”
Phượng Chi ôm chặt lấy Nam Bắc, cô ngân nga một khúc hát ru, vừa hát vừa để nước mắt chảy dài. Bên ngoài gió thổi rất mạnh, cửa sổ cứ kẽo kẹt mãi.
Cô dậy từ rất sớm, cả đêm hầu như không hề chợp mắt, cô chỉ lấy vài bộ quần áo rồi dùng vải bọc lại thành gói đồ. Nam Bắc vẫn đang ngủ say, trong chiếc chăn ấm áp chỉ lộ ra cái đầu nhỏ bù xù. Phượng Chi cúi xuống nhìn cô bé một lúc lâu, sau đó khoác bọc đồ bước ra khỏi gian nhà chính.
Hơn năm giờ sáng, trời vẫn còn tối đen. Ngôi sao Mai treo trên bầu trời tỏa ánh sáng trong veo, không khí sực nồng mùi sương giá. Tiết trời đầu đông đã bắt đầu trở lạnh. Chương Vọng Sinh cũng dậy sớm, cậu nghe tiếng gà gáy, tiếng chó nhà ai đó sủa. Cậu dậy sớm để tiễn chị dâu.
“Vọng Sinh, chẳng phải chị đã nói là không cần tiễn sao?” Phượng Chi vừa mở lời, đôi môi đã run rẩy.
Chương Vọng Sinh giờ đã cao hơn cô nhiều. Hai năm trước chưa thấy rõ, nhưng giờ nhìn lại, dù chỉ là một bóng hình mờ nhạt, trông cậu cũng thật cao lớn. Thoạt nhìn cậu rất giống Chương Vọng Triều, mày mắt thanh tú, nhưng trong nét thanh tú ấy lại mang vẻ cứng cỏi, điểm này khác hẳn với anh hai của cậu. Phượng Chi nghĩ thầm, khác đi cũng tốt, khác đi thì tốt hơn.
“Em muốn tiễn chị dâu.”
Phượng Chi cùng cậu ra đến cổng, cô chạm tay vào tất cả những thứ trong nhà có thể chạm vào được, ngay cả những gốc cà tím đã héo úa vì sương muối trong vườn cô cũng xoa nhẹ qua. Cô không nỡ rời bỏ bất cứ thứ gì, nhưng cũng thể chẳng mang theo gì được.
“Đừng tiễn nữa Vọng Sinh, em dần lớn rồi, trong lòng em thực ra có chủ kiến hơn bất cứ ai. Những gì cần dặn chị cũng đã dặn rồi, chị không nói thêm nữa.” Phượng Chi nghẹn ngào: “Em dẫn theo Nam Bắc, hai anh em phải sống thật tốt đấy.”
Trong mắt Chương Vọng Sinh cũng lấp lánh ánh nước.
“Em sẽ làm được.”
“Nếu bị người ta gây khó dễ, đừng gồng mình chịu đựng, lúc cần nhờ vả thì cứ nhờ vả, chuyện đó không có gì là mất mặt cả.”
Chương Vọng Sinh gật đầu: “Chị dâu, em hiểu mà.”
Phượng Chi đứng ngẩn ra một lát, dường như có quá nhiều điều muốn nói, chợt nhớ ra câu nào là lại không nhịn được mà dặn dò câu đó, nếu cứ nói tiếp thì chẳng biết bao giờ mới xong. Cô vén vạt áo lên lau nước mắt ở khóe mắt, rồi bảo: “Em quay về đi.”
Chương Vọng Sinh không nghe theo, cứ lẳng lặng đi cùng cô ra tận gốc cây nguyệt hòe cổ thụ. Phượng Chi đi phía trước, hai người không nói thêm lời nào nữa. Đến đầu phố, Phượng Chi cũng không ngoảnh đầu lại, cô khoác bọc đồ cứ thế bước tiếp về phía trước. Bóng hình cô xa dần rồi nhỏ lại, cuối cùng biến thành một chấm đen rồi khuất hẳn.
Trời dần sáng, dưới gốc cây nguyệt hòe cổ thụ, chú sáu Mã đang gõ chuông, các xã viên bắt đầu lên ca làm việc.
Nam Bắc vì ngủ dậy không thấy chị dâu nên đã khóc một trận, chất vấn Chương Vọng Sinh tại sao không gọi cô bé dậy. Chương Vọng Sinh cứ mặc kệ để cô bé khóc, khóc xong rồi cô lại bảo đói muốn ăn cơm.
Trong nhà giờ đến lượt Chương Vọng Sinh phải đi kiếm công điểm. Không có công điểm thì chỉ có nước hứng gió tây. Phượng Chi suốt vụ thu hoạch đã làm việc bạt mạng như một lao động chính, một ngày có thể kiếm được mười công điểm. Chương Vọng Sinh từ nhỏ đến lớn chưa từng phải bỏ sức nhiều như thế, cậu phải từ từ thích ứng. Giống như con nghé mới đi cày, phải có người dắt mối dạy bảo vậy.
Thời gian đầu, cậu mệt rã rời, cả ngày xong việc chẳng muốn nói câu nào. Nam Bắc đi học về cũng không còn la cà chơi bời bên ngoài nữa, cô bé chạy bay về nhà để đun nước thổi cơm. Đôi khi cô bé nhớ anh hai và chị dâu đến thắt lòng, nhưng cứ nghĩ đến việc trong nhà còn có anh ba, cô bé lại chẳng thấy sợ hãi điều gì nữa.
Bạn học biết chuyện chị dâu của cô bé về nhà ngoại, có đứa nghịch ngợm trêu: “Chị dâu cậu bỏ tụi cậu rồi!”
Nam Bắc lườm một cái cháy mặt: “Liên quan gì đến nhà cậu?”
“Thế có phải cậu định làm vợ nuôi từ bé của nhà họ Chương không?”
“Tớ có làm hay không cũng chẳng mướn cậu lo, đúng là chó mà lại đi bắt chuột.”
Nam Bắc chẳng màng tới mấy lời đàm tiếu đó. Cô bé biết trước đây chị dâu nói vậy là đùa, còn kẻ khác nói thế là ác ý, cô phân biệt được hết.
Ở trường, cô bé dần nhận ra việc học tập có thể chặn đứng những lời ra tiếng vào đáng ghét kia. Cô bé thích môn toán, giải xong một bài toán khiến cô rất vui, giống như giải quyết được một rắc rối vậy. Giá như cuộc đời cũng giống như làm toán thì tốt biết mấy, chỉ cần tính đúng là có cái ăn cái mặc.
Anh hai không còn, chị dâu cũng đi rồi, cô bé không cần phải giả vờ chăm học để lấy lòng họ nữa, nhưng hóa ra cô bé lại thực sự yêu thích việc học.
“Anh ba, hôm nay thầy giáo ra một bài toán, chỉ có mình em giải được thôi đấy.” Nam Bắc cùng Chương Vọng Sinh ngồi bên chiếc bàn cũ ăn cơm tối. Cô bé xì xụp húp cháo khoai lang, thỉnh thoảng hơi nghẹn.
Gương mặt Chương Vọng Sinh trông cứng cáp hơn, con người ta khi phải lao động nặng nhọc thì khí chất sẽ trở nên rắn rỏi. Cậu thực ra khá mệt, nhưng Nam Bắc ngày nào cũng có bao nhiêu chuyện để kể, ríu rít như một đàn chim sẻ họp mặt.
“Phùng Trường Canh cũng không làm được sao?”
“Cậu ta không biết làm, chỉ là bại tướng dưới tay em thôi!”
Khi nói câu này, Nam Bắc tràn đầy tự tin, cứ như mình là người thông minh nhất thiên hạ. Chương Vọng Sinh nhìn cô bé cười. Cậu nhận ra gương mặt Nam Bắc không còn tròn xoe như trước nữa mà bắt đầu hơi thon dài ra, đôi mắt lại càng to hơn. Ngày nào cũng ở bên cạnh nên cậu không để ý gương mặt cô bé đã thay đổi đôi chút.
“Anh ba, anh nhìn gì thế?” Nam Bắc nuốt một miếng khoai lớn, tiếng nói mắc lại trong miệng.
Chương Vọng Sinh nói: “Anh thấy em lớn rồi.”
Nam Bắc đưa tay, dùng đôi đũa chỉ vờ vào mắt, mũi, miệng cậu: “Anh cũng lớn rồi, em sắp không nhận ra nữa.” Cô bé cảm thấy khuôn mặt anh ba hình như có gì đó khác đi, nhưng không nói rõ được chỗ nào, chỉ đành bảo anh đã lớn.
Tay Chương Vọng Sinh đầy những nốt phồng rộp vì làm việc. Những nốt phồng ấy khi vỡ ra rất đau, phải đợi đến khi chúng chai cứng lại thì mới quen được. Nam Bắc thấy bàn tay cậu dường như cũng to hơn xưa.
“Chị dâu nhờ người mang đồ về đấy.” Nam Bắc buông đũa, nhớ ra chuyện hệ trọng nhất.
Đó là hai đồng tiền và tám cân phiếu lương thực.
Chương Vọng Sinh cầm trong tay, hỏi: “Nhờ ai thế?”
Nam Bắc tiếp tục ăn cơm khoai: “Anh Lang Hài ạ.”
“Anh Lang Hài có nói gì không?”
“Anh ấy bảo chị dâu vẫn ổn, chị dâu hỏi hai anh em mình có khỏe không.”
“Thế em nói thế nào?”
“Em bảo là em với anh ba ăn được ngủ được, cực kỳ khỏe mạnh.” Nam Bắc m*t đầu đũa: “Nói thế là được đúng không anh? Để chị dâu khỏi lo.”
Chương Vọng Sinh xoa mặt cô bé: “Được, nói thế là tốt rồi.”
Người ta sống thế nào thì họ cũng sống thế nấy, cứ ăn cứ ngủ. Nam Bắc chỉ thấy một điều không tốt, đó là anh ba mệt quá. Cậu đã trở thành một người đàn ông thực thụ với bờ vai và nước da của một người lao động.
“Cái này phải giấu cho kỹ, đừng để ai lấy mất.” Nam Bắc thì thầm. Vừa dứt lời, bên ngoài có tiếng gõ cửa. Cô bé lập tức nhét tiền và phiếu lương thực xuống dưới gối, bốn mắt nhìn Chương Vọng Sinh đầy cảnh giác.
Nên biết là từ khi Phượng Chi rời đi, hiếm khi có người tìm đến nhà. Chị Tuyết Liên thỉnh thoảng dắt con sang vào giờ cơm tối vài lần để đưa ít đồ ăn, còn những người khác thì chưa thấy ai.
Chương Vọng Sinh cách cánh cửa hỏi là vị nào.
Hóa ra là Mã Lan.
Chương Vọng Sinh thấy trời đã tối, liền nói: “Có chuyện gì không?”
Mã Lan đứng ngoài cửa cười: “Chương Vọng Sinh, khách đến nhà thì cũng phải cho họ vào ngồi chứ? Ngoài này lạnh như thế, cậu định để mình đứng ngoài này nói chuyện sao?”
Chương Vọng Sinh im lặng một lát rồi mở cửa: “Tôi làm ở đội cả ngày rồi, mệt lắm, đang định cùng em gái đi ngủ đây.”
Mã Lan vừa quan sát bên trong vừa bước vào: “Mình có tin tốt muốn nói với cậu đây.”
Tình cảnh nhà họ Chương hiện giờ cả công xã đều biết. Lúc Phượng Chi còn ở đây, còn có thể coi là gia đình đơn chiếc, giờ chỉ còn một cậu thiếu niên mười sáu mười bảy tuổi dắt díu một đứa nhỏ, khó khăn không? Chắc chắn là khó, nhưng xã viên đã từng thấy những cảnh còn khó hơn nhiều. Hai miệng ăn nhà họ Chương, chỉ cần không chết đói thì chưa tính là quá khổ.
Nam Bắc đứng bên ngưỡng cửa, thấy là bạn học Mã Lan của anh ba thì yên tâm hẳn, miệng vẫn rất ngọt: “Chị Mã Lan, chị đã ăn cơm tối chưa?”
Mã Lan lập tức cười đáp: “Chị ăn rồi, hai anh em ăn chưa?”
Trên bàn vẫn đặt hai bát cơm độn khoai chưa ăn hết, bánh khoai lang cuộn mứt dưa hấu bày tạm bợ ở đó.
“Hai người chỉ ăn cái này thôi sao? Cái này không chắc dạ đâu, ăn nhiều còn bị cồn ruột đấy.” Mã Lan liếc nhìn vài cái, cô thực sự muốn bảo Chương Vọng Sinh sang nhà mình ăn cơm.
Chương Vọng Sinh mời cô ngồi, bản thân cũng ngồi xuống tiếp tục ăn bánh khoai lang. Cậu rất đói, sức ăn đã lớn hơn, răng dường như cũng khỏe hơn, nhai nghe rôm rốp.
Cậu chẳng hề có chút ngại ngùng nào khi gặp bạn học nữ, cứ tự nhiên ăn phần của mình trước mặt cô.
Mã Lan cứ nhìn cậu chằm chằm, ngược lại thấy hơi ngượng, vội nói: “Chú Sáu vừa sang nhà tôi, chú ấy nói với cha tôi là muốn đề cử cậu làm kế toán của công xã mình. Bác kế toán cũ toàn tính sai sổ sách, tuổi lại cao rồi. Ý chú Sáu là nên để lớp trẻ lên thay, nói cậu là người thích hợp nhất.”
“Thật sao ạ? Thế thì tốt quá, anh ba em chắc chắn sẽ không tính sai đâu!” Nam Bắc vừa nghe đã nhảy dựng lên vì vui sướng. Cô bé hào hứng nép vào bên cạnh Chương Vọng Sinh, huých nhẹ vào người cậu: “Anh ba!”
Chương Vọng Sinh rất bình tĩnh, cậu không thích bộc lộ cảm xúc trước mặt người ngoài.
Thực ra chuyện này chưa quyết định, chỉ là chú sáu Mã đi tìm Bí thư, còn cha của Mã Lan vẫn chưa gật đầu.
“Tôi cứ làm ở đội sản xuất trước đã, chuyện sau này để sau hãy tính.”
Giọng Mã Lan có chút sốt sắng: “Chương Vọng Sinh, chẳng lẽ cậu muốn làm ở đội cả đời sao?”
Chương Vọng Sinh đáp: “Ai mà chẳng sống như thế? Người khác làm được, tôi cũng làm được.”
Mã Lan không rõ lời này của cậu là thật hay giả, cô nói: “Cậu không phải người bình thường.”
Chương Vọng Sinh cười nhạt: “Cậu quá khen rồi, tôi cũng chỉ là người trần mắt thịt thôi.”
Mã Lan rất kiên trì: “Tất nhiên là không phải, trong lớp cậu là người thông minh nhất, thành tích cũng tốt nhất. Dù không thể lên thành phố đi học, cậu cũng nên làm một cán bộ.”
Chương Vọng Sinh không muốn tranh luận chuyện này với cô. Đối diện với Mã Lan, cậu không thích bàn những chuyện đó. Cô quá nhiệt tình, hay chuyện, lúc nào cũng tràn đầy sức sống và ý chí chiến đấu, cậu và cô không cùng chí hướng.
Tất nhiên, còn một nguyên nhân rất trần tục nữa, Mã Lan không đẹp.
Chương Vọng Sinh chỉ mỉm cười lịch sự. Ăn xong, cậu bắt đầu dọn dẹp bàn ghế. Mã Lan nhận ra Chương Vọng Sinh không muốn nói chuyện nhiều, nhưng cô lại càng đánh giá cao sự kiệm lời đó của cậu. Cô không hề giận, nói thêm vài câu bâng quơ rồi ra về.
Tiễn cô ra cổng, Chương Vọng Sinh dặn cô đi đường cẩn thận, Mã Lan lập tức đáp lại giòn giã.
“Anh ba, sao anh không nói vài câu khách khí với chị Mã Lan? Chị ấy về còn nói đỡ cho anh trước mặt cha chị ấy nữa chứ.” Nam Bắc tuy nhỏ nhưng chuyện gì cũng hiểu.
Chương Vọng Sinh xắn tay áo rửa bát, nghe giọng điệu của cô bé thì không nhịn được cười: “Thế nào gọi là khách khí?”
Nam Bắc nói: “Thì là, là… ờm, là những lời bùi tai ấy, để chị Mã Lan nghe thấy vui lòng.”
“Tại sao anh phải làm cho cô ấy vui?”
Lần đầu tiên Nam Bắc thấy tính khí anh ba cũng không phải là tốt lắm, sao trước đây cô bé không nhận ra nhỉ?
“Nhưng em thấy chị Mã Lan rất tốt mà, tặng giáo trình cho anh, còn cho em kẹo nữa.”
“Chủ yếu là cho em kẹo đúng không?”
“Thì cứ cho là cho em kẹo đi, nhưng chị ấy đưa giáo trình cho anh, chẳng phải anh vẫn ôm lấy xem suốt đó sao?”
Chương Vọng Sinh dọn dẹp xong bếp núc, bảo Nam Bắc đi rửa mặt, rửa chân.
“Cô ấy rất tốt, anh ghi nhận tấm lòng đó, nhưng vừa rồi anh thực sự không có lời gì hay ho để nói cả. Chuyện đó cũng chưa chắc đã thành, cứ thuận theo tự nhiên thôi.”
Nam Bắc cùng cậu rửa chân, hai cặp chân để chung trong một chậu, ngón chân kỳ cọ lẫn nhau. Cô bé thở dài như người lớn: “Em muốn anh làm kế toán để không phải mệt mỏi như thế nữa, anh không muốn sao?”
“Anh thế nào cũng được.”
“Thế nếu thực sự cho anh làm kế toán, anh có đi không?”
Chương Vọng Sinh mỉm cười với cô bé: “Đi.”
Nam Bắc lại vui vẻ trở lại, cô bé cứ tưởng anh ba không muốn. Cô bé bắt đầu mơ mộng và cầu nguyện, những ngón chân trắng trẻo tròn trịa khẽ ngoắc vào mu bàn chân Chương Vọng Sinh: “Anh ba, em vẫn chưa nói cho anh biết thầy giáo ra bài toán gì đâu, anh có muốn biết không?”
“Muốn chứ, để anh ra thêm mấy bài kiểm tra em xem có được không nào?”
Nam Bắc chẳng hề sợ kiểm tra, lúc này đây, cô bé đã có thể tìm thấy rất nhiều niềm vui từ những con số rồi.