Gặp lại ở Thượng Hải (hai)
“Anh ấy dọn đi sao?”
Vu Mạn Di đã dự đoán vô số tình huống, nhưng không nghĩ đến tình huống này. Bà chủ nhà lại nói thêm mấy câu, Vu Mạn Di lập tức tra hỏi: “Vậy anh ấy đi lúc nào? Anh ấy chuyển đến đâu ạ?”
“Đi từ mùa đông năm ngoái.” Bà chủ nhà nói, “Chuyển đi đâu thì tôi không biết, nó không báo với tôi. Cô bé, cô là…”
Bà ấy lại quan sát Vu Mạn Di lần nữa, cũng ý thức được mối quan hệ khó tả giữa cô và Tống Kỳ. Vu Mạn Di lùi hai bước, lắc đầu né tránh câu hỏi của bà ấy, sau đó quay đầu rời khỏi con hẻm.
Tống Kỳ dọn đi… Đúng rồi, sao cô lại không nghĩ đến khả năng này chứ? Nơi này không phải nhà của anh, lần trước đến đây cô cũng thấy, nơi này cùng lắm chỉ là điểm dừng chân của anh, giống như một nơi anh dùng để làm báo chứ không phải chỗ ở…
Làm báo? Trên báo có địa chỉ để độc giả gửi thư.
Vu Mạn Di chợt ngẩng đầu, lại bước nhanh hơn. Ở giao lộ có một sạp báo, lớn hơn sạp báo bên ngoài bưu cục thị trấn. Cô chạy đến sạp báo, lớn giọng hỏi ông chủ:
“Ông chủ, còn Trừng Báo không?”
Cô cảm thấy may mắn vì mình không giống lần đầu mua báo, không biết tên nên chỉ có thể vụng về miêu tả, sau đó phân biệt từng số. Lúc vẽ tranh minh họa, cô đã biết tên tờ báo của Tống Kỳ, nhưng lần đó không biết tên thì mua được, bây giờ biết rồi lại không mua được nữa.
“Trừng Báo?” Ông chủ ngẩng đầu xác nhận với cô, “Cô nói đến tờ báo do sinh viên làm sao? Đình bản rồi, đình bản từ mùa đông năm ngoái.”
Đình bản, mùa đông năm ngoái…
Mùa đông năm ngoái, tờ báo bị đình bản, Tống Kỳ cũng dọn khỏi chỗ ở trước đó. Vu Mạn Di không biết mùa đông năm ngoái xảy ra chuyện gì mà làm cuộc sống của anh biến động lớn đến vậy.
Cô đứng bên sạp báo một hồi lâu, mãi đến khi người qua đường thấy cô vướng víu nên đẩy cô ra. Đồng hồ trên cổ tay kêu tích tắc, nhắc nhở Vu Mạn Di không tận dụng được bốn tiếng trên tàu…
Cô chỉ nghĩ mình đến Thượng Hải gặp Tống Kỳ, không nghĩ nếu không gặp được Tống Kỳ thì sẽ đi đâu.
Không phải Vu Mạn Di không nghĩ đến một vài khả năng. Cô có thể đến cổng trường của Tống Kỳ tìm thử, người đến người đi ở cổng trường, nhóm Tống Kỳ có bốn người, cô đợi thêm mấy ngày, cũng không đến mức không gặp được. Nhưng cô cảm thấy đi tìm anh như vậy là quá nhiệt tình, trông có khác nào cô muốn “dựa dẫm” vào anh đâu.
Ánh mắt của bà cụ đã rất mập mờ, nếu cô đột ngột xuất hiện trước cổng trường, bạn học của Tống Kỳ sẽ nói gì? Cô vô thức kháng cự những ánh mắt trong tưởng tượng kia. Cô đã nếm trải cay đắng khi bị anh họ dán nhãn “sản phẩm của chế độ phong kiến”, có khi nào mấy sinh viên tiến bộ ở Thượng Hải sẽ miêu tả cô bằng những từ này hay không? Họ sẽ nói gì về Tống Kỳ.
Đường phố đông đúc, ai cũng vội vàng, Vu Mạn Di đến Thượng Hải vào buổi chiều, lại đi đường rất lâu, lúc này trời đã tối.
Cô nhìn lên trời, hình ảnh sương mù tản ra giữa trời đêm và ánh lửa đỏ rực lại xuất hiện trong đầu cô. Cô phóng hỏa đốt nhà họ Vu cũng là đốt đường lui của mình, bây giờ cô chỉ có thể tiến về phía trước.
“Có gì hay đâu?” Vu Mạn Di chợt nhớ lời mà cô bé đi theo hiệu trưởng Khương Ngọc đã nói, tự dưng cô phát hiện câu này nghe rất sảng khoái.
Cô nhìn ra đường, làu bàu mấy chữ này trong miệng, sau đó xoay người, quay lại sạp báo kia.
“Vậy, ông chủ…” Cô nói, lại chạm vào túi tiền của mình, “Tôi không cần Trừng Báo nữa, ông lấy cho tôi một tờ Thân Báo cùng một tấm bản đồ Thượng Hải.”
…
Phóng viên Hoắc Thời Văn của Thân Báo từng nói với Vu Mạn Di: Cái gì ở Thượng Hải cũng đắt.
Đối với Vu Mạn Di lúc đó, lời này chỉ là một câu nói. Nhưng đến ngày chính cô tới Thượng Hải, lời này trở thành thanh gươm treo trên đỉnh đầu mỗi lần cô mở mắt ra.
Nhà trọ đắt đỏ, thức ăn đắt đỏ, tàu điện và xe kéo cũng đắt đỏ. Vu Mạn Di cảm thấy may mắn vì mình đến đây vào cuối xuân đầu hè, không thì cô cũng không có tiền để mua quần áo ấm, hiện tại cô chỉ có hai bộ quần áo để thay, đến nỗi chủ nhà trọ hôm nay thấy cô mặc đồng phục học sinh với váy xếp ly, ngày mai lại thấy cô gái tiểu phong kiến mặc váy áo tím, ông ấy chưa từng nhìn thấy cô gái nào có phong cách ăn mặc trái ngược nhau như vậy.
Tìm việc làm khó hơn cô nghĩ. Thượng Hải thiếu người nhưng không thiếu phụ nữ làm việc. Công việc văn phòng cần trình độ học vấn cao, công việc phục vụ và công nhân lại cần mối quan hệ và kinh nghiệm, ngay cả những công việc này mà Vu Mạn Di cũng không tìm được…
Lúc cô mặc đồng phục học sinh có váy xếp ly đi phỏng vấn, người ta nghĩ một người có học như cô mà lại làm những công việc này thì thật nực cười; lúc cô mặc váy áo truyền thống đi, người ta lại nghĩ cô là một tiểu thư trốn khỏi nhà mình, tin chắc cô rất vụng về.
Sau khi ý thức được chuyện này, Vu Mạn Di cực kỳ tức giận về thị trường lao động.
Cô xin việc theo tất cả các quảng cáo tuyển dụng trên tờ Thân Báo, nộp vào chỗ nào rồi thì cắt quảng cáo đó đi. Cuối cùng, trang báo tuyển dụng bị cắt lỗ chỗ, cô vẫn không tìm được việc. Vu Mạn Di khổ sở nằm trong nhà trọ cả ngày, hôm sau lại chạy ra sạp báo mua số mới nhất của Thân Báo. Đường cùng ắt có lối ra, trên trang thông tin tuyển dụng của số báo hôm nay, cô phát hiện phòng vẽ của Khương Ngọc lại đăng tuyển trợ giảng.
Quay lại đường Cát An, trong lòng Vu Mạn Di tràn trề hy vọng.
Cuối cùng văn bằng của cô cũng có đất dụng võ, cô còn chi một ít tiền để được dùng phòng tắm ở cái nhà trọ bình dân mà muốn làm gì cũng đắt đỏ này, thay vì chỉ dùng phòng tắm công cộng như mấy ngày trước. Cô làm tóc như bà lão trên tàu đã dạy, lại mặc chiếc váy xếp ly đã được phơi khô, khoan khoái sạch sẽ đi gặp hiệu trưởng Khương.
Cô tìm việc hơn nửa tháng, Thượng Hải đã vào hè, giờ này năm ngoái, Tống Kỳ đã quay lại Thiệu Hưng. Hai nơi này không quá xa xôi, thời tiết cũng tương tự nhau. Cô nghe tiếng ve kêu khe khẽ trên cây ngô đồng, trường mỹ thuật của Khương Ngọc nằm dưới một gốc cây ngô đồng khổng lồ, là một tòa nhà gạch đỏ hai tầng, khí chất nhã nhặn hệt như Khương Ngọc.
Vu Mạn Di đứng ngoài cánh cổng sắt, ngẩng đầu thưởng thức một hồi, sau đó được thư ký trường học dẫn vào.
Ban đầu, mọi chuyện tiến triển rất thuận lợi, nhất là khi Vu Mạn Di vẽ tranh màu nước ngay tại chỗ và đưa cho người phụ trách phỏng vấn, rõ ràng hai mắt người này đã sáng lên.
Nhưng khi kiểm tra văn bằng của Vu Mạn Di, trên đó có ghi “Trường hàm thụ hội họa Việt Đình”, người kia lại nhíu mày.
Vu Mạn Di thấp thỏm lo sợ.
“Cô tốt nghiệp trường của Lục Việt Đình sao?” Ông ấy ngẩng đầu, giọng điệu giễu cợt, “Vậy sao cô không xin việc trợ giảng bên trường của Lục Việt Đình đi?”
Hiệu trưởng Lục đâu có tuyển.
Nhưng ít nhất Vu Mạn Di không nói ra câu này.
“Người Thiệu Hưng à?” Ông ấy nhìn quê quán của Vu Mạn Di trên bằng tốt nghiệp, “Cô đến Thượng Hải từ lúc nào?”
“Một… Một tháng…” Cô lắp bắp.
“Mới đến à?” Giọng điệu của đối phương cũng dịu lại, “Vậy có lẽ cô chưa nghe qua chuyện này… Cô đi đi, hiệu trưởng Khương sẽ không nhận học viên do Lục Việt Đình dạy đâu.”
“Tại sao?” Vu Mạn Di hơi lo lắng, “Các ông không nhắc đến quy tắc này trên báo…”
“Tất cả mọi người trong giới mỹ thuật ở Thượng Hải đều thuộc nằm lòng quy tắc này.” Đối phương đứng dậy, chuẩn bị rời đi, “Cũng không có học viên nào của Lục Việt Đình xin việc tại đây, là cô không biết quy tắc.”
Lục Việt Đình và Khương Ngọc, hai phòng vẽ mà cứ như hai kẻ thù truyền kiếp. Vu Mạn Di cố gắng nhớ lại, thầm nghĩ lẽ nào là vì chuyện tranh giành học viên trước đây?
“Thầy, thầy.” Cô vẫn giữ tác phong của học sinh, đứng lên đuổi theo người kia, “Trước đây tôi đã từng nói chuyện với hiệu trưởng Khương, xin ông chuyển lời đến cô ấy giúp tôi, tôi tên là Vu Mạn Di, cô ấy còn khen tôi. Ông bảo cô ấy xem tranh của tôi rồi hẵng quyết định…”
“Mạn Di?”
Giọng nói của một người phụ nữ vang lên sau lưng, Vu Mạn Di vô thức dừng bước. Lúc quay đầu lại, cô nhìn thấy một người phụ nữ tóc đen dài thẳng, đeo kính gọng vàng đứng trên tấm thảm màu xanh đậm, hơi nghiêng đầu sang một bên, ngạc nhiên nhìn cô.
Thấy Vu Mạn Di dừng bước, người phỏng vấn cô nhanh chân đi vào phòng làm việc ở chỗ sâu nhất của hành lang, đóng sầm cửa lại. Thấy bóng dáng của ông ấy hoàn toàn biến mất, Vu Mạn Di mới xoay người nhìn người phụ nữ vừa gọi tên cô.
Hành lang dài hẹp lại ngược sáng, cô tập trung nhìn bóng dáng mờ mịt kia.
“Chị…” Lâu rồi cô chưa gọi ai là chị, trong đầu lại xuất hiện hình ảnh của Du Tiểu Thanh. Vu Mạn Di lắc đầu, đổi cách xưng hô, “Chị Hoắc?”
Hai người đều nhận ra nhau, Hoắc Thời Văn đi đến nắm lấy tay cô, hỏi: “Em… đến Thượng Hải một mình sao?”
…
Lần đầu cô đến Thượng Hải đã là cách đây nửa năm, cuối cùng Vu Mạn Di cũng biết, ngày đó cô nhìn thấy một người phụ nữ uống thuốc Đông y sau cửa sổ kính, không phải người ta uống thuốc Đông y mà là uống cà phê.
“Bây giờ Khương Ngọc rất nổi tiếng, chủ biên bảo chị đi phỏng vấn cô ấy, nhưng hôm nay cô ấy không có ở trường, chỉ có thể đặt hẹn phỏng vấn lần sau với quản lý.” Hoắc Thời Văn cúi đầu, dùng muỗng đẩy viên đá trong ly cà phê sang một bên, nhẹ giọng hỏi, “Em có cần chị hỏi cô ấy chuyện của em không?”
Đương nhiên là cần, nhưng chuyện mà Vu Mạn Di lo lắng nhất bây giờ không phải là chuyện này. Vừa rồi Hoắc Thời Văn nói mấy lời, nhưng với trải nghiệm eo hẹp của mình, cô không hiểu ý tứ trong những lời đó, người có học luôn nói chuyện rất mập mờ. Thậm chí cô còn có cảm giác như đang đọc trang phụ trên tờ báo của Tống Kỳ, chủ nghĩa, lý tưởng, tự do, dân chủ.
“Chị Thời Văn.” Cô dùng cách xưng hô mà Hoắc Thời Văn quen thuộc hơn, “Chị có thể nói rõ hơn chuyện của Tống Kỳ không. Chị cũng đừng nói chuyện với em như cách chị nói chuyện với nhóm Phương Thiên… Em cảm thấy rất khó hiểu.”
Hoắc Thời Văn nhìn cô, sau đó thở dài. Cô ấy nghiêng người về phía trước một chút, lại hạ giọng.
“Chị không nói rõ là vì những chuyện này không phù hợp để nói ở nơi công cộng.” Cô ấy nói, “Em ngồi bên cạnh chị đi, chị sẽ nói nhỏ với em.”
Vu Mạn Di lập tức đặt tách cà phê chưa uống xuống, chuyển từ chiếc ghế đối diện sang chiếc ghế bên cạnh Hoắc Thời Văn. Hoắc Thời Văn cầm một chiếc túi nhỏ, lấy ra một cuốn sổ to bằng lòng bàn tay, bên trong có dán rất nhiều bài báo. Cô ấy lật từng trang, đưa đến trước mắt Vu Mạn Di.
“Vẫn dùng tranh minh họa của em này…” Vu Mạn Di nhớ mình từng gửi một túi tranh minh họa mẫu cho Tống Kỳ.
“Phải, là báo của Tống Kỳ.” Hoắc Thời Văn nói, ra hiệu cho cô nhỏ giọng lại, “Thật ra tờ báo của cậu ấy không phải do một mình cậu ấy bỏ tiền ra, một phần kinh phí là do một tuần san bán rất chạy ở Thượng Hải tài trợ. Năm ngoái, chủ biên của tuần san kia phát hành một bài báo giễu cợt một…”
Cô ấy nghĩ cách giải thích với Vu Mạn Di.
“Thượng Hải có một số vùng đất là tô giới, trong tô giới có rất nhiều người nước ngoài, họ cũng có báo chí và đoàn thể riêng.” Cô ấy nói, “Chủ biên viết một bài báo phân tích hoàng thất của quốc gia nọ, tờ báo của quốc gia đó ở Thượng Hải nói bài báo của ông ấy có ý hạ thấp, yêu cầu xử lý chủ biên.”
“Tại sao?” Vu Mạn Di nói, “Em nói vài lời trong nhà em, họ xía vào làm gì?”
“Họ luôn luôn xía vào.” Hoắc Thời Văn nói, “Nhưng họ xía vào là chuyện của họ, bọn chị không nghĩ chủ biên kia thật sự bị xử lý, không những tạp chí bị đình bản mà ông ấy cũng bị bắt, bị tuyên án một năm hai tháng.”
“Sao lại không bảo vệ người nhà chứ?”
“Vì yếu đuối và sợ hãi.” Hoắc Thời Văn nói, “Sau chuyện này, rất nhiều tờ báo của Thượng Hải cũng không thể ngồi yên, họ sôi nổi đăng bài, báo của Tống Kỳ cũng vậy. Còn có rất nhiều người làm luật bị chọc giận, họ tổ chức cứu trợ pháp lý… Kết quả là rất nhiều người bị trừng phạt.”
“Vậy Tống Kỳ…” Vu Mạn Di nhớ tới “mùa đông” mà mọi người đều nhắc đến.
“Thật ra cậu ấy có thể trốn đi.” Nói đến đây, Hoắc Thời Văn chợt nhìn Vu Mạn Di, hỏi, “Em… hiểu Tống Kỳ bao nhiêu?”
Vu Mạn Di nghĩ mình hiểu anh khá rõ, anh đã hứa sẽ không giấu giếm chuyện gì với cô: “Có phải anh ấy là… sinh viên cơ khí không? Anh ấy còn có bút danh Tề Tụng.”
“Chỉ vậy thôi sao?”
“Dạ.”
Phóng viên Hoắc Thời Văn nói chuyện rất chặt chẽ. Cô ấy biết Tống Kỳ làm gì cũng có lý do riêng, anh đã không nói hết mọi chuyện với Vu Mạn Di, cô ấy cũng chỉ có thể khéo léo nói: “Gia đình cậu ấy cũng xảy ra chuyện. Trước kia, có lẽ gia đình còn có thể giúp cậu ấy. Nhưng lần này không những không giúp được mà còn làm cậu ấy liên lụy. Có vài người xem trọng đạo lý cha nợ con gánh, còn châm dầu vào lửa, cảnh sát nhốt cậu ấy một tháng mới thả ra.”
“Một tháng?”
“Dù sao cũng may mắn hơn chủ biên kia nhiều.” Hoắc Thời Văn nói, “Sau khi cậu ấy ra ngoài một thời gian, cảnh sát liên tục đến kiểm tra nhà cậu ấy, cậu ấy phải dọn nhà, cắt đứt liên lạc với bạn học thân thiết, không muốn làm người khác liên lụy. Cậu ấy không còn đến trường nhiều, ngoài học hành, cậu ấy còn làm kỹ sư ở một xưởng cơ khí… Phương Thiên nói cho chị những chuyện này, gần đây đi xem tình hình vợ lẽ của nhà họ Du, chị gặp cô ấy một lần.”
Tấm trải bàn bằng ren phủ trên bàn cà phê, Vu Mạn Di không thể không dùng đầu ngón tay lướt trên mặt vải, cô cảm thấy trái tim mình cũng giống thế này, thủng lỗ chỗ.
“Em đi tìm cậu ấy sao? Em có cần địa chỉ hiện tại của cậu ấy không?”
Vu Mạn Di cúi đầu, khẽ gật một cái.
“Nhưng cũng chưa chắc cậu ấy sẽ cho em ở lại lâu, bây giờ cậu ấy rất lạnh nhạt với mọi người, không biết trong tù có chuyện gì.” Hoắc Thời Văn xé một mảnh giấy từ trong quyển sổ, viết qua loa mấy chữ, “Đúng rồi, em chưa nói cho chị biết tại sao em lại đến Thượng Hải một mình… Gia đình em đồng ý thả em ra à?”
Vu Mạn Di không muốn ngẩng đầu nhìn Hoắc Thời Văn, sợ ngẩng đầu thì không giấu được nước mắt nữa. Cô dùng ngón út kéo mảnh giấy ghi địa chỉ của Tống Kỳ đến trước mặt mình, chỉ nói qua loa vài chữ: “Ừm… Họ, họ thả em ra.”
Vu Mạn Di không giấu được nữa. Tờ giấy vừa bị kéo qua, một giọt nước đã rơi xuống đó, làm nhòe mực bút bi trên giấy.