Cánh diều bay cao (hai)
Quảng cáo chỉ có mấy dòng, viết rõ chương trình học và cách đăng ký. Một khóa là học vẽ nghệ thuật, một khóa là học vẽ công nghiệp, dạy vẽ nhãn hiệu, quảng cáo và các hình thức ứng dụng khác. Chương trình học được chia làm hai phần, kéo dài nửa năm, nhưng để thu hút thêm nhiều học viên, học phí năm nay giảm một nửa, chỉ phải đóng mười tám đồng.
Có hai chỗ không hiểu, một là “hàm thụ”, hai là nữ sinh báo danh phải có phụ huynh nam hoặc hôn phu đi cùng…
Vu Mạn Di mím môi, cầm lấy tờ báo, đi sang phòng giáo viên bên cạnh.
Giữa đêm qua, Tống Kỳ tiễn trưởng phòng Hạ, hôm nay lại phải đến trường sớm để lên lớp, lúc này đang ngả đầu xuống bàn nghỉ ngơi. Vu Mạn Di nhìn bóng lưng và bờ vai của anh, sau đó cầm báo đi đến chỗ Phương Thiên, hỏi cô ấy hàm thụ là gì.
“Hàm thụ?” Phương Thiên cầm báo lên, nghĩ ngợi một hồi, “Hay thật đấy, bây giờ hội họa cũng có trường hàm thụ à, trước đây không để ý.”
“Mọi người cũng học hàm thụ sao?” Vu Mạn Di hỏi.
“Đương nhiên là không, bọn tôi đi đến lớp học cùng giáo viên.” Phương Thiên nói, “Hàm thụ cho phép những người không thể đến trường cũng có thể tự học, nhận giáo trình và chấm điểm bài làm qua thư từ, cuối cùng cũng có thể nhận văn bằng. Bây giờ xã hội thiếu người, rất nhiều người có bằng hàm thụ cũng tìm được công việc tốt.”
Vu Mạn Di: “Nhưng tại sao nữ sinh báo danh thì phải có phụ huynh nam hoặc hôn phu đi cùng, còn phải khai báo chi tiết… Tôi không thấy nam sinh có yêu cầu này.”
“Tôi cũng không rõ lắm.” Phương Thiên nhìn chằm chằm dòng chữ kia một lát, lại suy đoán, “Chắc là có vài cô gái đi học được nửa chừng thì bị người nhà bắt về. Cho nên lúc đăng ký, người nhà phải đi cùng để tránh gặp rắc rối lúc đóng tiền học phí hoặc lúc đi học.”
Hình như Vu Mạn Di hiểu ra, dù là ở một nơi như Thượng Hải, rất nhiều phụ nữ cũng không thể định đoạt cuộc đời mình.
Cô mang tờ báo đến cho Phương Thiên, đương nhiên trong lòng cũng có rất nhiều mong đợi, nhưng sau khi tìm hiểu cặn kẽ, những mong đợi này lại bị dập tắt.
Chương trình học hàm thụ rất tốt, rất phù hợp với cô, nhưng cô không trả nổi tiền học phí và lộ phí đi báo danh, quan trọng nhất là không một người đàn ông nào trong nhà họ Vu vất vả đi xe ngựa cùng cô đến Thượng Hải để đăng ký. Sau khi suy nghĩ kỹ càng, cô xoay người rời khỏi phòng giáo viên, để lại tờ báo ở đó.
Phương Thiên nhìn bóng lưng của Vu Mạn Di một hồi, cũng cảm thấy tiếc cho cô. Lấy bằng hàm thụ không cần phải có mặt ở trường, chỉ cần gửi giáo trình và bài tập qua bưu điện là có thể học được chương trình học ở Thượng Hải, nhưng người nhà họ Vu…
Cô ấy thoáng thấy động tĩnh, hình như Tống Kỳ đã tỉnh, anh ngẩng đầu khỏi cánh tay. Phương Thiên quay đầu, thấy anh xoa xoa ấn đường, sau đó đưa tay về phía cô ấy.
“Thân Báo à?” Anh nói, “Tớ xem một chút.”
…
Vu Mạn Di đã không vẽ bốn ngày liên tục, ba ngày trước không dám đến, hôm nay đến thì Tô Văn lại rời đi. Tin Tô Văn rời đi lan truyền nhanh chóng, lại thêm chiếc xe đỗ trước dinh thự nhà họ Vu hôm qua và bức tranh Vu Mạn Di vẽ ở trường, dân làng chắp vá lung tung, đưa ra một câu chuyện tương đối chính xác, lại truyền đến nhà họ Vu.
Sự thật đương nhiên không có đoạn bức chân dung của cô Du là do Tô Văn vẽ, chỉ nói Vu Mạn Di vốn là học trò của vị giáo viên hôm nay đã ngồi thuyền rời đi. Mẹ hai nhắc đến chuyện này bên bàn ăn, Vu Mạn Di chỉ có thể nói vài câu, vẽ ra rất nhiều lời nói dối thay Tô Văn, chẳng hạn như anh ta rời đi là vì có một người bạn học mở trường mỹ thuật, mời anh ta về làm giáo viên.
Đúng là ban ngày thấy cái gì, ban đêm sẽ suy nghĩ về cái đó, xem ra trường mỹ thuật quảng cáo trên báo đã bám rễ trong đầu cô.
“Đi rồi cũng tốt.” Mẹ ba đột ngột lên tiếng, “Con khỏi lo nghĩ chuyện vẽ vời suốt ngày, lại còn phải ló mặt ra đi học.”
Vu Mạn Di im lặng.
Cả mùa hè này, nhóm sinh viên luôn ăn tối cùng nhà họ Vu, mẹ ba vốn trọng thể diện, ban đầu lại còn bị Phương Thiên trả treo mấy lần, dạo này bà ấy không nói cô nữa. Nhưng hình như hôm qua nhà báo Hoắc đến đã kích động mẹ ba, bà ấy không chỉ lấy tiền mà Vu lão gia thưởng cho cô, hôm nay nghe thầy giáo của cô rời đi, giọng điệu của bà ấy còn mỉa mai.
Bà ấy nói vậy, Phương Thiên và Tống Kỳ nhìn nhau một cái, họ đặt đũa xuống, nhíu mày nhìn sang.
“Ban đầu chỉ đồng ý cho con học lớp xóa mù chữ, con lại tự ý quyết định, buổi chiều còn đi xa như vậy để học vẽ. Càng lúc càng to gan, cũng không biết từ lúc nào con gái nhà họ Vu được đưa ra quyết định mà không cần cha mẹ hay chồng cho phép nữa.”
“Tam thiếu phu nhân.” Phương Thiên không nhịn được nữa, “Nhà báo Thượng Hải và lãnh đạo huyện đến thăm Mạn Di vì cô ấy tự ý quyết định học vẽ, bà còn bất mãn cái gì?”
“Ghé thì ghé, ghê gớm lắm sao?” Mẹ ba đập đũa xuống chén sứ, “Rảnh rỗi học mấy thứ vớ vẩn đó, chi bằng học thêu thùa may vá. Dù sao nó cũng sẽ cưới anh họ nó, chuyện trong nhà ngoài nhà đều do nó lo liệu, còn học vẽ, biết chữ để làm gì chứ?”
“Để không biến thành người phụ nữ như Tam thiếu phu nhân, đó là lợi ích lớn nhất.” Phương Thiên bình tĩnh nói, cô ấy chưa từng chịu thua ai. Vu Thẩm thị không nói lại Phương Thiên, tạm thời nghẹn lời, chỉ có thể quay đầu nhìn Vu Mạn Di.
“Con cũng đừng nghĩ mấy sinh viên này nói thay con nghĩa là con đúng.” Bà ấy nói, “Họ đến đây để mở lớp xóa mù chữ. Chương trình học kết thúc, họ cũng sẽ rời đi, sau này cũng chỉ có nhà họ Vu nuôi dạy con, con có đi học hay biết vẽ cũng không có gì khác biệt!”
“Bà đừng có nói tôi không được lại quay sang dạy bảo Mạn Di!” Sắc mặt của Phương Thiên vô cùng khó coi.
“Tôi nói sai chỗ nào?” Vu Thẩm thị đã chịu đựng suốt mùa hè, vốn nghĩ nhịn đến khi nhóm sinh viên này rời đi là thành công mỹ mãn, nhưng chuyện vượt ngoài tầm kiểm soát, cơn giận tuôn ra, “Có phải chương trình học kết thúc, các người sẽ rời đi đúng không? Chẳng lẽ lại ở làng quê này cả đời? Vu Mạn Di, tao nói cho mày biết, bọn nó đi rồi thì sẽ nhanh chóng quên mày thôi, không ai nhớ đến mày nữa!”
Bàn cơm ầm ĩ, người đứng ra kết thúc mọi chuyện lại là Vu lão gia vốn không thích can thiệp vào chuyện của con cháu. Chủ nhà đập chén đũa xuống bàn, tức giận quát: “Đủ rồi! Tưởng tôi không có ở đây à!”
Thật ra Vu lão gia không nói đồng ý hay không đồng ý chuyện Vu Mạn Di học vẽ. Là chủ nhà họ Vu, ông ấy chỉ để ý đến hai chuyện: thể diện của nhà họ Vu ở bên ngoài và sự ổn định trong nhà, thưởng hay phạt cũng dựa vào hai vấn đề này.
Hôm qua hai khách quý ghé qua, làm nhà họ Vu nở mày nở mặt, ông ấy thưởng tiền cho Vu Mạn Di cũng vì lý do đó. Nhưng ông ấy hiểu rõ con dâu mình nói cũng có lý: Vu Mạn Di dám tự ý quyết định, không nói với người nhà là ảnh hưởng đến sự ổn định của gia đình.
Ông ấy rất khách quan, ít nhất là khách quan trong nhà:
“Không tranh cãi chuyện này nữa. Ông biết Mạn Di thích vẽ, thích vẽ cũng không có gì sai. Nhưng thầy của con đi rồi, sau này cũng không được học lớp khác, huống chi còn ngồi chung phòng với nhiều đàn ông như vậy, nếu anh họ con nghe được thì không hay. Hôm qua ông bảo kế toán cho con mấy đồng bạc, vậy là đủ để con mua sách vẽ và thuốc màu. Sau này con có thể học vẽ ở nhà.”
Bàn ăn yên tĩnh, chỉ có tiếng chén đũa va chạm. Vu Mạn Di cúi đầu nắm chặt đôi đũa, phát hiện cô chưa kịp lên tiếng, những lời này đã chặn đứng con đường đi học chương trình hàm thụ của cô.
Cô bận thương xót bản thân mình, không để ý Tống Kỳ đã gác đũa sớm hơn mọi ngày, sau đó đứng dậy đi ra ngoài.
Cuộc tranh cãi bên bàn ăn làm trong lòng Vu Mạn Di rối như tơ vò, trái tim vốn đã đau lòng vì Tô Văn rời đi lại thêm buồn bã. Cô trằn trọc trở mình trên giường một hồi lâu, phát hiện điều duy nhất có thể xoa dịu nỗi buồn của bản thân lúc này chỉ có vẽ tranh, cũng chỉ có thể là vẽ tranh.
Cô xuống giường, đốt đèn, nhét cuộn giấy vẽ vào trong áo, cô biết thuốc màu và cọ vẽ đều được giấu trong hầm, phòng trường hợp mẹ ba lật tung phòng cô lên. Cô lại đi con đường quen thuộc, nhón chân xuống cầu thang, lại lần mò trong bóng tối, cuối cùng đi đến cánh cửa khép hờ của căn hầm.
Vu Mạn Di phát hiện một chuyện mà trước đây cô chưa từng để ý: Cô ý thức được sự tồn tại của Tống Kỳ.
Ý thức này thể hiện như sau, khi đi trên một con đường, cô có cảm giác Tống Kỳ cũng mới vừa đi qua nơi này, sau đó ngẩng đầu nhìn lên, cô thấy Tống Kỳ đứng ở nơi mà cô muốn đi. Hoặc là chỉ cần Tống Kỳ đến gần vị trí của cô, không khí sẽ chập chờn rất khẽ, Vu Mạn Di có thể cảm nhận được anh đang đến gần.
Cho nên rất nhiều năm, cho dù Tống Kỳ không ở bên cạnh cô nữa, cô cũng thường xuyên cảm nhận được sự tồn tại của anh. Cô không cách nào có cảm giác này với người khác, chỉ có thể nói với bản thân là Tống Kỳ đến tìm cô, giống như năm đó cô vào hầm tìm anh hết lần này đến lần khác.
Đây cũng là một trong những lần cô vào hầm tìm Tống Kỳ.
Cô không giống như lần trước, không phụng phịu giận dỗi vì bản thân chủ động đi tìm Tống Kỳ, thậm chí còn rất muốn gặp anh. Cô tự hỏi có phải Tống Kỳ biết tối nay cô sẽ đến nên mới ở trong hầm chờ cô hay không. Hoặc có lẽ giống như anh nói, anh cảm thấy viết lách ở đây mới có cảm hứng.
Cô đoán là vì anh biết cô sẽ đến, bởi vì lúc nhìn thấy cô leo thang xuống hầm, Tống Kỳ không ngạc nhiên, chỉ ngẩng đầu chào hỏi, sau đó cúi đầu viết lách. Vu Mạn Di phát hiện bên cạnh anh có một tờ báo, ban đầu cô tưởng là báo mà anh viết, nhưng đến gần mới phát hiện là tờ Thân Báo mà cô đã để lại ở chỗ của Phương Thiên.
Nhưng tờ báo không giống như ban sáng, trên đó có một cái lỗ rất to, hình như là có người cắt nó ra. Vu Mạn Di nhìn chằm chằm tờ báo một hồi, sau đó lật trang bị cắt ra, không thể không nói: “Anh cắt đôi tranh quảng cáo mà tôi định vẽ lại rồi.”
“Thật sao?” Tống Kỳ cúi đầu viết, nói xin lỗi nhưng sắc mặt không áy náy, “Tiếc quá, tôi cần dùng mặt kia.”
Nói xong lời này, hình như anh cũng hoàn thành công việc, anh đặt bút xuống, nhìn Vu Mạn Di. Cơn giận của Vu Mạn Di đang dâng lên, bị anh nhìn, cô nhanh chóng dời mắt.
Có lẽ cô sẽ không thể tiếp xúc với Tống Kỳ bình thường như trước, xem ra sự gượng gạo này đã bắt đầu dưới chậu hoa đăng tiêu vào hôm qua, bởi vì thời gian quá ngắn, mà buổi sáng anh không đến tìm cô một mình, lúc này Vu Mạn Di mới nhận ra.
Cô không muốn bản thân rơi vào thế yếu và luống cuống chân tay, vậy là cô cố tìm chủ đề để nói: “Lời mẹ ba nói trong giờ cơm hôm nay là thật sao?”
“Bà ấy nói nhảm rất nhiều.” Tống Kỳ nói, “Cô đang nói đến câu nào?”
“Là câu kia.” Vu Mạn Di phiền muộn vì đã chọn một chủ đề không vui, “Nói mọi người về Thượng Hải… sẽ nhanh chóng quên tôi, câu đấy đấy.”
Trong hầm yên tĩnh một hồi, Tống Kỳ lên tiếng: “Không đâu, dù sao cô cũng… không giống những cô gái khác mà tôi từng gặp.”
“Tôi không có khác.” Cảm giác anh có ý nói cô khác với những cô gái như Phương Thiên, Vu Mạn Di lập tức nói rõ, “Nơi này có rất nhiều cô gái như tôi. Anh họ nói tôi và họ giống như đúc từ cùng một khuôn, không xuất chúng cũng không lạc hậu, vậy là tốt nhất.”
Tống Kỳ biết cô hiểu lầm, nhưng cũng không nói lại. Chỉ là phán đoán của gã anh họ này làm anh không vui thay Vu Mạn Di, anh nói: “Có lẽ tầm nhìn của anh ta không tốt, không nhìn ra cô khác biệt.”
Vốn dĩ anh định nói anh ta mù, nhưng cảm thấy dù sao mình cũng không quen biết người này, dùng từ đó là quá nặng nề, dù trong lòng anh thật sự nghĩ vậy.
Anh không có ý định nói đến cùng, anh đang tính toán chuyện khác. Nhưng Vu Mạn Di đột ngột nhắc đến anh họ lần nữa, làm Tống Kỳ nhớ lại lần đầu tiên cô nhắc đến anh ta, cũng ở nơi này. Tống Kỳ cảm thấy Vu Mạn Di hôm nay hoàn toàn khác với Vu Mạn Di đã kéo anh vào hầm ngày đó, mọi thứ về cô đều thay đổi, chỉ có khi nhắc đến anh họ, giọng nói của cô vẫn còn mang nhiều vết tích của quá khứ.
Anh không biết là do gã anh họ này có sức hấp dẫn quá lớn, hay là chuyện kết hôn để lại vết tích sâu đậm trong lòng phụ nữ hơn bất cứ chuyện gì khác.
Về phần Vu Mạn Di, nhắc đến anh họ giống như chìa khóa cho cô quay về với bản tính lắm lời của mình, dù sao hôn ước này cũng là sự liên kết duy nhất giữa cô và bản thân trong quá khứ. Không cần Tống Kỳ hỏi, cô đã bộc lộ tất cả suy nghĩ của mình.
Cô nói:
“Tống Kỳ, tôi nói thật với anh, ban đầu đọc tiểu thuyết tự do yêu đương trên báo, tôi rất thích, thậm chí còn đưa cho chị Du đọc. Tôi học theo các nhân vật phụ trong truyện, truyền lời và giao thư tình cho chị ấy và thầy Tô, nhìn chị ấy khóc rồi lại cười, không khác gì nhân vật chính trong truyện. Nhưng sau đó…”
“Chị ấy nói tự do yêu đương sẽ làm nhà chị ấy rối như tơ vò, nhưng nói vậy còn nhẹ, tự do yêu đương đâu chỉ rối như tơ vò! Ngày đó nhà họ Du làm ầm ĩ như vậy, nếu tôi không biết vẽ, không chừng chị ấy còn phải chịu khổ nhiều hơn. Còn có thầy Tô. Phụ nữ tự do yêu đương không có kết cục tốt đẹp, anh ấy là đàn ông mà kết cục cũng thê thảm như vậy. Phòng vẽ đóng cửa, anh ấy phải rời quê ra ngoài kiếm sống, anh không biết hôm nay anh ấy đứng trên thuyền ô bồng, thuận nước rời đi đáng thương thế nào đâu…”
“Chậc, tự do yêu đương cũng tốt, nhưng với người ở nơi này như chúng tôi, cái giá phải trả quá đắt. Những người nghe theo sự sắp đặt của cha mẹ không gặp chuyện thê thảm như vậy.”
Vu Mạn Di nói không sai, các thiếu phu nhân của nhà họ Vu đều được bà mối và ba mẹ sắp xếp gả vào đây. Mấy chục năm qua họ giúp chồng dạy con, sinh con đẻ cái, ít nhất ngoài mặt đều hết sức ổn định. Còn anh họ, mặc dù là họ hàng xa của mẹ ba, nhưng anh ta nhã nhặn như chú Hai, mà vợ chồng chú Hai có vẻ rất yêu thương nhau.
“Mà hôm nay tôi mới phát hiện, hóa ra nhà họ Vu không phản đối chuyện tôi học vẽ. Hóa ra chỉ cần kiếm được tiền, giữ thể diện, họ sẽ xem trọng tài năng của tôi hơn. Hóa ra giới hạn cuối cùng của họ không phải là lớp xóa mù chữ, cũng không phải chuyện học vẽ, mà là tôi làm gì cũng đừng để ảnh hưởng đến hôn ước giữa tôi và anh họ, đừng để ảnh hưởng đến thanh danh của tôi. So với việc học vẽ và lên lớp, ranh giới cuối cùng này mới thật sự không thể chạm vào.”
Trong lúc phân tích sự tình, đầu óc cô minh mẫn lạ thường. Tống Kỳ nhìn cô, trong lòng bất lực, chỉ muốn nhìn sâu vào đầu cô xem có phải cô chỉ minh mẫn ở khả năng phân tích logic hay không. Theo lý thuyết, đầu óc thế này phù hợp với toán học nhất, nhưng sao cô lại không giỏi toán?
Cô nói rõ ý kiến của mình như vậy, Tống Kỳ chỉ có thể cúi đầu viết mấy chữ lên một tờ giấy trắng mới tinh, sau đó gấp lại, nhét vào tay Vu Mạn Di.
Vu Mạn Di định mở ra: “Cái gì thế?”
“Tối mai rồi xem.” Tống Kỳ nói, sau đó đứng lên, gấp tờ Thân Báo đã bị cắt, nhét vào trong áo, “Bảo đảm không để cô chạm vào ranh giới cuối cùng của nhà họ Vu.”
“Tờ báo…” Vu Mạn Di nói.
“Qua tối mai đi.” Tống Kỳ nói, “Cô muốn mua mấy tờ thì mua.”