Khách quý ghé thăm (sáu)
Xe ngựa xóc nảy, lần này không đến chợ mà là đến trường học cách chỉ cách tòa chính phủ vỏn vẹn trăm mét. Từ thời nhà Thanh đến nay, kiến trúc ở nơi này cũng không thay đổi nhiều, nhưng lại không được trùng tu, cho nên mọi thứ đều cổ xưa, ảm đạm, nơi sáng sủa nhất là miếu Thần Tài ở ven đường vì khói hương nghi ngút. Trong miếu có một gốc cây hòe cao vút, nhánh cây treo đầy ruy băng đỏ rực rỡ, người trong làng chen chúc dâng hương trước cổng.
“Sao người ta lại ham tiền thế nhỉ?” Phương Thiên nói.
“Đương nhiên là ham rồi, ai không ham tiền?” Người bạn học vẽ không giống ai hỏi ngược lại, “Cậu không ham là do cậu không thiếu.”
“Số báo nào của Tống Kỳ cũng lỗ vốn, tớ thấy cậu ấy cũng thiếu tiền lắm, nhưng hình như cậu ấy cũng không mặn mà gì với tiền bạc.” Phương Thiên nói, nhìn sang anh, “Đúng không, Tống công tử?”
“Ai nói? Tớ rất mặn mà đấy.” Tống Kỳ nhắm mắt nghỉ ngơi, khoanh tay phản bác, “Tớ chỉ không đồng ý với một số phương thức kiếm tiền. Mà tờ báo cũng đã lấy lại vốn nhờ vào truyện dài kỳ.”
Nhóm sinh viên xì xào giễu cợt, Vu Mạn Di nhìn họ, không hiểu lắm. Chắc chắn Tề Tụng đã hồi sinh tờ báo của Tống Kỳ từ cõi chết, xem ra tài năng của con người mới là món hàng sinh lời vô hạn mà không tốn xu nào. Vu Mạn Di suy nghĩ về tình cảnh của mình, phát hiện mặc dù mình là tiểu thư nhà địa chủ, nhưng lại chẳng có chút tài sản nào đáng giá, xem ra cô không thể giúp gì được.
Trước đây gửi mẫu tranh minh họa cho Tống Kỳ, Vu Mạn Di đã bày tỏ sự ngưỡng mộ của mình dành cho Tề Tụng trong thư, nhưng sau khi gặp lại, anh chưa từng chủ động nhắc đến chuyện này. Lúc này, Vu Mạn Di rất muốn hỏi anh, nhưng cô ít khi nói chuyện trước mặt nhiều người như vậy, rất khó mở miệng. Nhất là khi nhóm sinh viên đang ồn ào, giọng nói của cô dễ dàng bị lấn át.
Cô cố mấy lần cũng không nói ra được, cuối cùng đành cúi đầu xuống. Cảm giác này không có gì xa lạ, khi ở nhà, cô vẫn thường xuyên muốn nói rồi lại thôi.
Sau đó, cô chợt nghe Tống Kỳ lên tiếng: “Vu Mạn Di, cô nói cái gì?”
Vu Mạn Di chợt ngẩng đầu.
Anh vẫn khoanh tay, nhắm mắt nghỉ ngơi, hơi ngửa đầu ra sau, dựa vào thành xe. Cô cũng không biết tại sao Tống Kỳ có thể nghe được những âm tiết ngắn ngủi mà dò xét của cô. Giọng nói của anh không lớn, nhưng rất dễ nhận ra giữa nhóm sinh viên, họ lập tức im lặng, lại hướng mắt về Vu Mạn Di. Nói xong câu này, Tống Kỳ cũng mở mắt ra, hơi nghiêng người về phía trước, ánh mắt nhìn cô chăm chú, giống như vừa rồi anh không hề ngủ gật.
Mọi người đều chờ cô lên tiếng, đúng là một trải nghiệm hiếm có, Vu Mạn Di hơi căng thẳng. Cô dành thời gian sắp xếp lại từ ngữ, rốt cuộc cũng góp nhặt đủ can đảm, dũng cảm hỏi anh: “Tề Tụng viết truyện dài kỳ cho tờ báo cũng là bạn học của mọi người sao?”
Xe ngựa yên tĩnh một lát, sau đó lại vang lên một tràng cười.
Tống Kỳ ngẩn người một lát, sau đó cũng nở nụ cười, mặc dù nụ cười này miễn cưỡng hơn người khác. Đúng là anh đã nhận được bức thư dạt dào tình cảm của Vu Mạn Di, đọc được lời tán thưởng và ngưỡng mộ dành cho Tề Tụng, lúc đó anh chỉ thấy buồn cười. Sau khi đến Thiệu Hưng, anh bộn bề nhiều việc nên quên mất chuyện này, không nghĩ Vu Mạn Di sẽ nhắc lại trước mặt nhiều người như vậy.
“Cô Vu.” Phương Thiên lập tức chen vào, “Cô thích đọc truyện dài kỳ của…” Cô ấy nhìn Tống Kỳ đang cười gượng, nói, “…của Tề Tụng sao? Cô thấy anh ta viết hay ở chỗ nào?”
“Chỗ nào cũng hay.” Vu Mạn Di không tiếc lời tán dương, lễ nghi gia giáo không cho phép cô thể hiện sự sùng bái với người khác giới lộ liễu như vậy, nhưng bây giờ Tề Tụng không có mặt ở đây, “Truyện của anh ấy rất khác những câu chuyện mà tôi từng đọc, cũng không dùng những từ ngữ hiếm có để làm khó tôi.”
“Nhưng cô có biết không.” Tống Kỳ khoanh tay, mỉm cười nhàn nhạt, “Đối với người có học, loại truyện này bị xem là không ra gì, bị người ta khinh thường.”
“Sao lại khinh thường?” Vu Mạn Di lắc đầu nói tiếp, “Không phải truyện được viết ra để con người đọc hay sao? Không phải quan trọng nhất là người ta có thích hay không sao? Tôi ghét nhất những người có học tỏ vẻ bề trên, cái gì cũng khinh thường, trong khi bản thân lại không làm được gì ra hồn.”
Phương Thiên vỗ tay, nói: “Nói hay lắm, Tề Tụng mà nghe được thì sẽ vui muốn chết. Cô Vu, thật ra Tề Tụng chính là…”
“Là bạn học của tôi ở lớp bên cạnh.” Tống Kỳ vô cảm cắt lời Phương Thiên, “Khi nào về Thượng Hải, nhất định tôi sẽ truyền đạt những lời vàng ngọc của cô cho cậu ấy.”
Xe ngựa đến trường, cả nhóm lần lượt xuống xe. Tống Kỳ đỡ cô gái còn lại và Vu Mạn Di xuống xe, sau đó nhìn thấy Phương Thiên tự nhảy xuống xe từ phía bên kia. Cô ấy khoanh tay đến gần, nghi hoặc hỏi Tống Kỳ: “Cậu giấu giếm với người ta làm gì?”
“Nói đi, cậu tìm đâu ra những lời tán dương dạt dào tình cảm vậy chứ?” Tống Kỳ ra hiệu cho cô ấy vào cửa, sau đó đi phía sau, “Nếu biết tớ là Tề Tụng, nhất định cô ấy sẽ không dám nói gì nữa.”
Phương Thiên dừng bước, đứng sau lưng Tống Kỳ, phản bác lại bằng lời công kích vừa rồi của anh.
“Cậu điên à?” Phương Thiên nói.
…
Trường học rộng rãi lại sáng sủa, còn có nhiều học sinh. Ngoại trừ chợ phiên, Vu Mạn Di chưa từng nhìn thấy nơi nào đông đúc thế này, đủ mọi lứa tuổi, sắc da, thân phận. Vì là lớp xóa nạn mù chữ, người đến đây học không chỉ có thành phần trí thức, rất nhiều người trông giống tiểu thương ngoài đường, nông dân trên ruộng, người chèo thuyền ngoài bến.
Vào chưa được bao lâu, nhóm Tống Kỳ lại bị gọi đi, Vu Mạn Di đành phải chen vào đám đông hò hét ầm ĩ. Ban đầu cô cảm thấy sợ, nhưng sau đó phát hiện không ai để ý đến mình. Mọi người đến đây để học kiến thức, cái này từng chỉ thuộc về người quyền quý, bây giờ lại mở ra, cho nó chảy xuống nơi này, chảy đến đất đai đồng ruộng ở Thiệu Hưng, chảy vào chợ quê cùng sông suối. Vu Mạn Di là người chứng kiến dòng chảy này.
Cảnh tượng ồn ào cũng kết thúc sau khi hoàn tất điểm danh. Vu Mạn Di phát hiện những người này đã bớt chút thời gian mưu sinh để lên lớp, đa số chỉ có thể tham gia chương trình xóa mù chữ vào buổi chiều, có người muốn học cách ghi chép sổ sách nên còn đăng ký học toán. Sau khi mọi người tản ra, tiết tiếng Anh đầu tiên chỉ còn lại bảy người.
Vu Mạn Di sợ Phương Thiên nhụt chí, cho nên cô tích cực ngồi ở hàng đầu. Nhưng hàng đầu không ngăn cô mờ mịt suốt cả tiết học, đến tiết thứ hai Tống Kỳ dạy xong môn toán, Vu Mạn Di hoàn toàn sụp đổ.
Hóa ra người nhụt chí không phải là Phương Thiên, mà là cô.
Buổi chiều còn có hai tiết Quốc văn, vào giờ nghỉ trưa, Vu Mạn Di lẳng lặng dời chỗ ngồi xuống hàng cuối. Học sinh lần lượt tiến vào lớp buổi chiều, Vu Mạn Di ngồi chưa được bao lâu, chợt nghe có giọng nữ vang lên sau lưng cô: “Là Nhị tiểu thư của nhà họ Vu sao?”
Cô quay đầu, nhìn thấy một gương mặt dịu dàng mà tiều tụy, tầm hai mươi mấy tuổi, tóc búi gọn gàng, thái dương điểm mấy sợi tóc bạc không hợp tuổi.
Cô lập tức nhận ra đây là tiểu thư nhà họ Du, được nhóm Tống Kỳ thuyết phục đi học.
Vị tiểu thư này đã từng xuất hiện trong cuộc trò chuyện bên bàn ăn sáng của nhà họ Vu, nhà họ Du đúng là một gia tộc nổi tiếng tạo ra không ít tin đồn. Theo Vu Mạn Di được biết, năm mười sáu tuổi, vị tiểu thư này được Du lão gia gả cho một thiếu gia môn đăng hộ đối, nhưng sau mấy lần gặp mặt cô Du, thiếu gia đột ngột tuyên bố tướng mạo của cô ấy xung khắc với mình, cho nên đã từ hôn với cô ấy. Lúc kể lại chuyện này, mẹ hai nói trên mặt của cô ấy có một vết bớt, hẳn là vị thiếu gia kia chê vết bớt của cô ấy.
Sau một lần bị từ hôn, chuyện cưới gả của cô Du trở nên hơi khó khăn, dù sao nhà họ Du cũng là danh gia vọng tộc, dưới sự giúp đỡ của bà mối, cô ấy vẫn bị gả cho một kế toán trong một gia đình thân sĩ trong làng. Không ngờ ngày nọ, gã kế toán kia biến mất cùng đại tiểu thư của một gia đình thân sĩ khác, thì ra người ta yêu nhau đã lâu, người ta bỏ trốn vì tình yêu.
Vậy là chuyện hôn sự của cô Du lại bị gạt bỏ một lần nữa. Trải qua hai lần bị từ hôn liên tiếp, mặc dù cô ấy không làm gì sai, nhưng trong miệng dân làng ở đây, cô ấy vẫn là người phụ nữ bị chồng ruồng bỏ, bị chế giễu rất nhiều. Không có người nào muốn con trai mình cưới một người phụ nữ đã bị từ hôn hai lần, người làm mai sắp xếp thay cô ấy mấy lần đều thất bại, cô ấy vĩnh viễn không xuất giá.
Vu Mạn Di lập tức nhận ra cô ấy nhờ vào vết bớt nhạt màu trên mặt, còn ngạc nhiên vì Tống Kỳ có thể thuyết phục cô ấy tham gia chương trình xóa nạn mù chữ. Nhưng rõ ràng cô ấy không có ý định tham gia hai lớp buổi sáng, mãi đến lúc này mới tới, có lẽ chỉ có ý định học Quốc văn.
Họ là hai nữ sinh duy nhất trong lớp, cũng muốn ngồi cùng nhau. Vu Mạn Di chưa từng nghĩ cô Du sẽ xoa dịu cảm giác nhụt chí của cô. Môn học buổi chiều là môn mà cô đã có nền tảng, cô giải thích hoặc trả lời câu hỏi giúp cô Du, chuyện này làm sự tự tin của Vu Mạn Di tăng lên gấp bội, cảm thấy mình không vô dụng đến vậy.
Ban đầu hỏi Vu Mạn Di, cô Du còn hơi lo lắng, thấp thỏm, nhưng thấy dáng vẻ nhiệt tình của cô, giọng điệu cũng hoàn toàn không có thành kiến với mình, cô ấy dần dần mở lòng. Ngày đó học xong, cô ấy chợt quay sang Vu Mạn Di, nhỏ giọng nói: “Cô Vu, mấy năm qua, cô là người đầu tiên… người đầu tiên…”
Vu Mạn Di khó hiểu nhìn cô ấy.
Nhưng cô Du không nói hết câu, chỉ rũ mắt, sắc mặt và cử chỉ đều bộc lộ sự mềm yếu do bị “thuần hóa” quá mức, còn hơn cả Vu Mạn Di. Cô ấy cầm sách lên, tự giễu: “Thì ra tôi cũng có thể được đối xử tốt như vậy.”
Nói xong, cô ấy rời đi, Vu Mạn Di không hiểu mình đã làm cái gì.
Cô Du rời đi rồi, mấy học sinh của lớp xóa mù chữ cũng tụm năm tụm ba rời đi. Vu Mạn Di biết mình phải đợi đi cùng xe ngựa với nhóm Tống Kỳ, cho nên cô không vội, mà còn mở sách giáo khoa ra, ôn lại nội dung bài học buổi sáng.
Cô cũng không biết Tống Kỳ đứng sau lưng cô từ lúc nào.
Sau khi ôn tập, cô phát hiện mình vẫn không hiểu tiếng Anh và toán, mà nội dung tiết Quốc văn hôm nay quá đơn giản với cô, vậy là cô tập trung vào trang bìa của giáo án.
Ba bộ giáo án này không phải là do chính phủ xuất bản mà là do nhóm sinh viên tự biên soạn dựa trên trình độ văn hóa của người theo học chương trình xóa mù chữ. Vu Mạn Di đặt quyển sách toán trên cùng, nhìn thấy bốn chữ “Toán học cơ bản” quen thuộc trên trang bìa, bên dưới có chữ “Tống” cô biết và chữ “Kỳ” mà cô không biết.
Cô lấy ra một tờ giấy trắng, vẽ lại chữ kia.
Cô viết hai lần là hiểu, chữ này trông phức tạp nhưng chẳng qua chỉ là chữ lộc và chữ kỳ đứng cùng nhau (*). Cô nhớ chú Hai nói tên anh là “kỳ trong kỳ lân”, tự dưng cô tò mò cách viết chữ “lân”.
(*) Lộc là “鹿”, kỳ ở chỗ này là “其”. Chữ “kỳ” trong tên của Tống Kỳ là “麒”.
Cô không sửa được tật tự lẩm ba lẩm bẩm, nhìn giấy trắng cũng làu bàu một câu. Cô nói xong, có tiếng cười phát ra sau lưng, bởi vì người tạo ra âm thanh đó đứng gần hơn cô nghĩ, bờ lưng của Vu Mạn Di cứng đờ.
“Bộ thủ giống nhau.” Đối phương không vươn tay, chỉ nói với cô, “Bên trái là lộc.”
Vậy là cô viết chữ lộc.
“Góc trên bên phải là chữ mễ, góc dưới bên trái là chữ tịch (*).”
(*) Mễ là “米”, tịch là “夕”. Chữ “lân” là “麟”.
Đó đều là những chữ đơn giản, Vu Mạn Di có thể tự viết. Nhưng đến bộ thủ cuối lại gặp khó, Tống Kỳ nói chữ đó phát âm là “khoa”, nhưng Vu Mạn Di không nhớ mình từng học chữ này. Đầu bút lơ lửng trên tờ giấy rất lâu, cuối cùng Tống Kỳ khom lưng, cầm lấy cây bút trong tay cô, hoàn thành chữ “lân” cho cô.
Bút pháp của cô dịu dàng, thanh tú, ba nét mà anh thêm vào phóng khoáng, tự nhiên. Nét sổ dọc kéo dài đến tận phía dưới, làm chữ cái vuông vức trở nên sắc bén, tựa như một thanh kiếm dài, đâm xuyên qua khoảng sân vuông vức.