Trước khi mùa hè kịp đến, đoàn kiểm tra đã tới.
Vào một ngày trời quang mây tạnh, hai chiếc xe buýt cỡ nhỏ rầm rộ dừng trước cổng homestay, một đoàn người lần lượt bước xuống. Có người mặc vest thẳng thớm, có người khoác áo jacket, trước ngực đeo thẻ công tác. Trong số đó cũng có vài gương mặt quen mà Hạ Quy Sơn từng gặp ở Ủy ban.
Lúc này Lục Yểu đang ở trường, Đồ Nhã thấy đoàn người khí thế rầm rộ như vậy liền trốn lên tầng. Chu Đình cũng ở trong phòng không ra ngoài. Vậy nên những người có thể đứng ra tiếp đón chỉ còn Hạ Quy Sơn, Thẩm Trường Thanh và Trần Trấn—người gần đây chẳng hiểu sao cứ luôn lẽo đẽo theo sau sếp Thẩm.
Việc rót trà bưng nước dĩ nhiên do Hạ Quy Sơn và Trần Trấn đảm nhận. Thẩm Trường Thanh quen mấy người trong đoàn kiểm tra nên cũng ngồi lại trò chuyện xã giao một lúc. Vị lãnh đạo của Cục Du lịch huyện kéo Hạ Quy Sơn đến trước mọi người, giới thiệu:
“Ông chủ Hạ đã kinh doanh homestay này nhiều năm rồi. Không chỉ cung cấp dịch vụ du lịch chất lượng, cậu ấy còn tích cực tìm tòi mô hình phát triển thân thiện với môi trường. Chẳng hạn như hệ thống xử lý nước thải, hợp tác với Viện Khoa học Nông nghiệp để nghiên cứu và nhân giống các giống cây đặc trưng vùng cao nguyên, đồng thời góp phần thúc đẩy phát triển trồng trọt ở nhiều khu vực cao nguyên khác.”
Mục đích chính của đoàn hôm nay là vì nghe nói Hạ Quy Sơn đang vận hành một mô hình trình diễn hợp tác với Viện Khoa học Nông nghiệp, được xem là hình mẫu tiêu biểu trong ngành. Đã nói đến đây, Hạ Quy Sơn liền dẫn cả đoàn lên khu vườn trên sườn núi phía sau.
Một vị lãnh đạo lớn tuổi, khoảng ngoài năm mươi, trên đường đi liên tục đặt ra nhiều câu hỏi thường gặp: tình hình kinh doanh, các biện pháp bảo vệ môi trường, ảnh hưởng đối với hệ sinh thái địa phương,cũng như những khó khăn hiện tại… Hạ Quy Sơn trả lời từng câu đâu ra đấy, chừng mực và rõ ràng. Cũng có người đặc biệt quan tâm đến vấn đề xả nước thải, họ hỏi anh:
“Sau khi xử lý, chất lượng nước thải được giám sát theo tiêu chuẩn nào? Có tiến hành theo dõi số liệu định kỳ không? Việc hợp tác với Viện Khoa học Nông nghiệp có bao gồm nghiên cứu về cải tạo đất hoặc bảo vệ nguồn nước tại địa phương hay không?”
Hạ Quy Sơn gật đầu, đáp: “Toàn bộ quá trình xả thải đều được ghi chép đầy đủ. Chúng tôi thực hiện theo quy trình đơn giản hóa, định kỳ đo độ pH và độ đục của nước, đồng thời thường xuyên gửi mẫu lên huyện để kiểm tra các chỉ số cơ bản. Tất cả số liệu đều được lưu trữ. Kết quả đạt tiêu chuẩn dùng cho tưới tiêu hoặc tái sử dụng.”
Sau khi tham quan xong Hạ Quy Sơn mời cả đoàn quay lại homestay nghỉ chân. Anh bưng trà nóng và điểm tâm mới chuẩn bị ra tiếp khách, rồi thuận tay lấy ra một túi hồ sơ bằng giấy da.
“ Cũng chính vì nhiều năm liên tục theo dõi và ghi chép chất lượng nguồn nước nên chúng tôi phát hiện số liệu ở một số điểm thuộc khu vực thượng nguồn phía trên homestay có sự chênh lệch kéo dài so với giá trị nền mà chúng tôi ghi nhận. Cũng lệch khi so với số liệu tham chiếu do Viện Khoa học Nông nghiệp cung cấp. Đây là toàn bộ tài liệu đối chiếu…”
Bên trong túi hồ sơ là những tài liệu anh đã chuẩn bị từ rất lâu. bao gồm tọa độ các điểm nghi ngờ ô nhiễm do chính anh ghi chép, bản thuyết minh khái quát về tình hình những bức ảnh Chu Đình chụp gần đây ghi lại hiện tượng thực vật sinh trưởng bất thường. Và quan trọng nhất là bản báo cáo phân tích đất của Viện Khoa học Nông nghiệp do lão Ngô cung cấp.
Hạ Quy Sơn vừa dứt lời, một người trong đoàn khẽ ho một tiếng.
“Tiểu Hạ à…” Ông ta mỉm cười nói: “Thời gian của các vị lãnh đạo và chuyên gia đều rất quý. Hôm nay chúng ta cứ tập trung vào những nội dung chính trước, làm đúng quy trình. Những vấn đề khác sau này từ từ bàn tiếp cũng được.”
Hạ Quy Sơn bình tĩnh cắt ngang lời ông ta: “Chính vì hôm nay có mặt các vị lãnh đạo và chuyên gia nên đây mới là cơ hội hiếm có.”
Tuy giọng anh không lớn, nhưng tiếng nói vang lên dứt khoát, rắn rỏi: “Những tài liệu này đều là sự thật khách quan. Dữ liệu không biết nói dối. Tôi tin các thầy cô trong đoàn điều tra đều có đủ năng lực chuyên môn để đưa ra phán đoán chính xác nhất.”
Ánh mắt anh bình thản lướt qua từng người trong đoàn.
“Càng sớm làm rõ vấn đề càng có lợi cho mảnh đất này và những người đang sinh sống ở đây.”
Lời nói của Hạ Quy Sơn kín kẽ, không hề để lộ sơ hở. Cho dù trong đoàn có người muốn ngăn anh lại cũng không thể tìm được lý do thích hợp.
Trưởng thôn hôm nay cũng có mặt. Khác với mọi lần, hôm nay ông không lên tiếng, cũng không còn tìm cách ngăn cản.
Vị chuyên gia lớn tuổi rút bản báo cáo ra xem, càng đọc đôi mày ông càng nhíu chặt. Đặc biệt là khi nhìn thấy phần phân tích mối tương quan giữa hàm lượng kim loại nặng trong máu vượt ngưỡng và dữ liệu ô nhiễm đất, ông lập tức ghé sát trao đổi nhỏ với mấy chuyên gia bên cạnh.
Các thành viên khác trong đoàn điều tra cũng lần lượt tiến lại gần, người thì truyền tay nhau đọc báo cáo, người thì xem ảnh. Bầu không khí trong đại sảnh dần trở nên nặng nề.
Hạ Quy Sơn đợi thêm một lúc, thấy thời cơ đã chín muồi, anh bình tĩnh tung ra quả bom cuối cùng.
“Tôi đã đọc báo cáo của Viện Khoa học Nông nghiệp. Hàm lượng kim loại nặng bất thường tại các điểm khảo sát chủ yếu là chì, cadimi và asen, đều vượt chuẩn nghiêm trọng trong thời gian dài. Đặc điểm ô nhiễm rất rõ ràng. Hơn nữa, dựa trên các điểm lấy mẫu qua nhiều năm của chúng tôi, có thể thấy dấu hiệu ô nhiễm đang dần lan xuống hạ lưu.”
Anh dừng lại một chút rồi tiếp tục.
“Tôi cũng đã âm thầm tìm hiểu, nghe nói hơn mười năm trước, khu vực đó từng diễn ra một hoạt động thăm dò địa chất quy mô không lớn, nhưng quy trình khai thác khi ấy lại không thật sự đạt chuẩn. Chúng tôi nghi ngờ nguồn gốc của vấn đề chính là từ đó.” Ánh mắt anh lướt qua mọi người.
“Chất lượng nguồn nước liên quan trực tiếp đến khu mô hình của tôi, cũng như cuộc sống hằng ngày của toàn bộ người dân Khương Lan.”
“ Với tư cách là người đang kinh doanh tại địa phương, tôi cho rằng mình có trách nhiệm báo cáo trung thực tình hình này với đoàn điều tra để các chuyên gia đánh giá.”
Hạ Quy Sơn vừa dứt lời, cả đại sảnh gần như nổ tung. Mỗi người một vẻ mặt, có người hoang mang, có người lộ ra nét mặt nghi ngờ, cũng có người trầm ngâm suy nghĩ.
Thẩm Trường Thanh khoanh tay trước ngực, thong thả tựa lưng vào ghế. Trần Trấn kéo một chiếc ghế ngồi phía sau, nhìn từ góc này cứ như Thẩm Trường Thanh đang dựa hẳn vào lồng ngực của anh ta. Giọng nói lười biếng của Thẩm Trường Thanh chợt vang lên:
“Các vị lãnh đạo, các chuyên gia, cho phép tôi nói vài câu.”
Mọi ánh mắt lập tức hướng về phía sếp Thẩm.
“Quỹ Trường Thanh của chúng tôi nhiều năm nay vẫn duy trì các hoạt động thiện nguyện ở Khương Lan, đồng thời luôn quan tâm đến sự phát triển bền vững của địa phương. Có lẽ mọi người cũng biết tôi sớm đã có kế hoạch đầu tư lâu dài vào các dự án phát triển du lịch ở đây.”
Thẩm Trường Thanh dừng một nhịp, giọng nói trở nên nghiêm túc hơn.
“Nhưng trong quá trình khảo sát ban đầu, tôi cũng phát hiện dữ liệu về chất lượng nguồn nước ở khu vực thượng nguồn có dấu hiệu bất thường.”
Thẩm Trường Thanh chậm rãi đưa mắt nhìn khắp căn phòng, đầu ngón tay gõ đều đều lên mặt bàn.
“An toàn nguồn nước là ranh giới đỏ của môi trường sinh thái, là mạng sống của người dân. Nếu đã có bằng chứng rõ ràng cho thấy tồn tại ô nhiễm, hơn nữa còn có nguy cơ lan rộng thì đây không còn là vấn đề phát triển địa phương nữa, mà là một vấn đề cấp bách cần phải đối diện và giải quyết.”
Giọng sếp Thẩm trầm xuống:“ Nếu chuyện này không được xử lý thì mọi kế hoạch quy hoạch trong tương lai đều chỉ là lời nói suông.”
Các dự án đầu tư của Trường Thanh Capital nhiều năm qua đều có sức ảnh hưởng rất lớn đối với cả huyện, thậm chí cả tỉnh. Vậy nên ngay khi Thẩm Trường Thanh vừa dứt lời, hướng đi của buổi họp lập tức thay đổi. Những cuộc thảo luận về quy hoạch phát triển đều bị gác sang một bên. Thay vào đó, mọi người bắt đầu tập trung vào việc khoanh vùng phạm vi ô nhiễm, đánh giá rủi ro đối với môi trường và sức khỏe, nghiên cứu phương án xử lý.
Trưởng thôn hoàn toàn trở tay không kịp. Ông biết Hạ Quy Sơn từng từ chối việc thu hồi đất nhưng lý do cụ thể thì chưa ai từng nói với ông. Giờ bị các chuyên gia liên tục đặt câu hỏi, ông ta chỉ có thể trả lời tất cả những gì mình biết, mồ hôi lấm tấm rịn đầy trên trán.
Lúc đoàn kiểm tra chuẩn bị rời đi, vị lãnh đạo cấp cao chủ động bắt tay Hạ Quy Sơn rồi quay sang bắt tay Thẩm Trường Thanh. Ông chân thành nói:
“Chủ tịch Thẩm, ông chủ Hạ, trước hết chúng tôi xin cảm ơn hai vị đã cung cấp thông tin cũng như luôn phối hợp với công việc của chúng tôi. Những tài liệu hai vị giao cho đoàn vô cùng quan trọng, chúng tôi chắc chắn sẽ hết sức coi trọng vấn đề này, tiến hành xác minh theo đúng quy trình. Trong thời gian tới có thể còn cần hai vị tiếp tục phối hợp. Xin cảm ơn vì sự quan tâm của hai vị đối với công tác bảo vệ môi trường sinh thái.”
Ánh nắng chiều nghiêng xuống khiến cái bóng của Hạ Quy Sơn kéo dài trên mặt đất. Anh ngẩng đầu nhìn về phía ngôi trường ở xa. Đối với anh, ngày hôm nay là khởi đầu thuận lợi hơn dự tính.
Sau này chắc chắn sẽ còn nhiều màn kịch lớn hơn đang đợi phía sau. Anh sẽ tiếp tục chiến đấu. Ở phía bên kia, thầy Lục của anh chắc hẳn cũng đang nỗ lực theo cách của riêng mình.
Chu Đình ở lại Khương Lan lâu hơn dự định. Ngoài lý do tình cảm, cô còn phải hoàn thành loạt phóng sự thành công nhất trong năm.
Bài cuối cùng của chuyên đề, cô quyết định viết về bảo vệ môi trường.
Nếu như trước đây Hạ Quy Sơn và Lục Yểu chỉ thu thập dữ liệu thì lần này thứ Chu Đình thu thập là những câu chuyện. Mà câu chuyện lại là thứ dễ chạm đến trái tim con người nhất.
Trong suốt một tuần liền cô liên tục rong ruổi khắp nơi chụp ảnh đối chiếu, chụp những vách núi lộ thiên xa xa với màu đất bất thường. Chụp sự đối lập giữa vườn mẫu của Hạ Quy Sơn xanh tốt, cây trái sum suê với vùng cây cỏ vàng úa, thưa thớt quanh viện điều dưỡng. Cô tìm đến một cụ già chăn cừu trong làng, hỏi ông về những thay đổi của vùng đất này qua từng năm. Ông cụ vừa nghe xong đã liên tục xua tay, nói:
“ Bên đó ấy à..cừu nhà tôi chẳng chịu ăn cỏ và uống nước ở đó. Chúng cứ ăn vào là đau bụng. Nước ở khe suối ấy mang đi trồng rau cũng chẳng mọc nổi.”
Sau đó cô theo chân Ba Đặc Nhĩ, giả vờ đến thăm người thân của gia đình họ để trà trộn vào viện điều dưỡng. Cô phỏng vấn những “người kỳ lạ” bị nhốt bên trong. Máy ghi âm lưu lại những lời kể đứt quãng, những tiếng thở dài nặng nề và cả đôi bàn tay run rẩy khi họ nắm lấy cuốn bệnh án đã úa vàng theo năm tháng.
Cô chụp lại từng cuốn hồ sơ, từng lọ thuốc mà không để lộ gương mặt của bất kỳ bệnh nhân nào. Từng mẩu chuyện vụn vặt, từng bức ảnh và bản kết quả của Viện Nông Nghiệp nghép lại với nhau mở ra sự thật bị chôn vùi suốt nhiều năm.
Chỉ sau một đêm loạt phóng sự được chia sẻ khắp các nền tảng mạng xã hội, cả mạng internet bùng nổ. Cư dân mạng đồng loạt kêu gọi cơ quan cấp trên vào cuộc điều tra, đủ loại tin đồn cũng theo đó lan truyền ngày càng xa.
Có người vì câu lượt xem mà còn giật tít như: “Vùng đất nhuốm máu.”
Lần này ngay cả cán bộ cấp tỉnh cũng không thể tiếp tục ngồi yên hơn nữa. Một văn bản yêu cầu điều tra toàn diện nhanh chóng được đặt lên bàn làm việc của Lục Chính Đông. Không bao lâu sau Tập đoàn Trường Thanh Capital cũng chính thức ra thông báo: “Viện điều dưỡng phải được một tổ chức độc lập tiến hành đánh giá lại toàn bộ hồ sơ môi trường trong quá khứ.”
Lục Chính Đông bị ép đến mức sứt đầu mẻ trán. Ông ta chợt nhớ ra hình như Lục Yểu có chút quen biết với Thẩm Trường Thanh. Ông ta gọi cho cậu hết cuộc này đến cuộc khác nhưng đáp lại là giọng nữ lạnh lùng: “Thuê bao quý khách vừa gọi…”
Lục Chính Đông tức phát điên. Đêm nào ông ta cũng mất ngủ, thậm chí còn đập vỡ cả bức tường kính trong phòng làm việc khiến nhân viên công ty ai nấy đều hoảng sợ. Tất cả mọi người đều sợ ông thật sự phát điên. Nhưng ông chẳng thể làm được gì, càng không dám dùng Lương Tiểu Minh để uy h**p Lục Yểu.
Những ngày này trước cổng homestay và cổng viện điều dưỡng lúc nào cũng chật kín người. Có phóng viên chính thống, có blogger ăn theo tin nóng, có cả khách du lịch chỉ đến xem náo nhiệt. Kể cả giữa đêm khuya cũng có người cầm máy ảnh hoặc giơ điện thoại đứng chờ
Tấm lưới kỳ lạ mà kiên cố ấy lặng lẽ bao trùm lấy cả Khương Lan. Dù Lục Chính Đông có bản lĩnh đến đâu cũng không thể nhúng tay vào vùng an toàn dưới ánh đèn truyền thông. Ông ta chỉ có thể trơ mắt đứng nhìn hai con người trong thung lũng ấy ở ngay giữa trung tâm cơn bão ung dung, yên bình.
Hạ Quy Sơn vẫn bổ củi, cho ngựa ăn, ra vườn xem cây giống, vẫn sống như bao ngày. Như thể tất cả những chuyện bên ngoài đều không liên quan đến mình. Lục Yểu vẫn điềm nhiên làm công việc của một người thầy. Chỉ có Chu Đình tiếc nuối vì vẫn chưa theo đuổi được Ca Tang. Nhưng việc ở đây của cô đã xong, cô còn phải quay về làm việc nên đành chuyển sang kế hoạch cưa cẩm từ xa. Dù hy vọng mong manh nhưng may mà cô còn có hai đồng minh là Đồ Nhã và Lục Yểu thường xuyên báo tin. Nói theo nguyên văn của Chu Đình là : “Nhớ trông chừng giúp tôi đấy, đừng để mấy con hồ ly tinh nhanh chân hớt tay trên.”
Nghe vậy Hạ Quy Sơn nhờ Lục Yểu nhắn lại một câu: “Cứ yên tâm. Không có cô thì cậu ta cũng phải chịu cảnh FA trăm năm thôi. Mấy con hồ ly tinh chẳng thèm để mắt tới đâu.”
Chu Đình không phục. Cô cảm thấy Ca Tang tốt đến thế, làm gì có chuyện không ai thích chứ?
Lúc mới đầu đứng trước quá nhiều phóng viên, Đồ Nhã khá lúng túng. Về sau thấy ông chủ chẳng hề bận tâm, cô cũng dần thả lỏng.
Đến giờ Thẩm Trường Thanh vẫn chưa chịu rời đi, trông cứ như người thất nghiệp, ngày nào cũng ở lì trong homestay hết ăn lại nằm, rảnh rỗi thì trêu Trần Trấn. Anh ta còn đề nghị sửa sang căn phòng mình đang ở theo đúng sở thích cá nhân nhưng bị Hạ Quy Sơn thẳng thừng từ chối. Thế là ngày nào sếp Thẩm cũng bám riết lấy Hạ Quy Sơn soi mói đủ thứ, cố tình bắt bẻ cả những chuyện nhỏ nhặt nhất. Chẳng có tý nào dáng vẻ của một vị tổng tài lạnh lùng. Cuối cùng Trần Trấn đành túm lấy cổ áo sau lưng sếp Thẩm, lôi người về phòng, tiện thể thay anh cúi đầu xin lỗi.