Cuộc đời của Bà cụ Trình cũng có thể xem là một truyền kỳ.
Năm đó khi tin tức về Sự biến Lư Câu Kiều truyền đến Triều Châu, mọi người xôn xao bàn tán rằng quân Nhật sớm muộn gì cũng đánh tới Quảng Đông. Ba mẹ của Bà cụ Trình nửa tin nửa ngờ, nhưng sau khi bàn bạc, vẫn quyết định để Bà cụ Trình dẫn theo em trai rời quê nhà sang Hồng Kông nương nhờ họ hàng. Họ nói nơi đó là địa bàn của người Anh, quân Nhật sẽ không dám quấy nhiễu.
Bà cụ Trình sau này vẫn còn nhớ, những ngày trước khi lên đường, thời tiết âm u xám xịt, giống như tiền đồ chưa biết định số của cô. Mẹ ấn cô quỳ trước bài vị tổ tiên, thắp hương nến, chặt đầu gà, đốt giấy vàng, bắt cô phải lập lời thề độc rằng nhất định phải bảo vệ em trai chu toàn, “Nếu vi phạm lời thề, ngày sau gia đình không một ngày yên ổn, con cháu tranh chấp, anh em tương tàn”. Khi máu gà giọt xuống tờ giấy vàng, Bà cụ Trình khi đó mới mười bốn tuổi nhìn chằm chằm vào giọt máu ấy, trong lòng thầm nghĩ, sao mẹ lại nhẫn tâm như vậy, lại đi nguyền rủa con cháu của chính mình? Sau này cô mới nhận ra, con cháu của cô và con cháu của cha mẹ, anh em, vốn dĩ chẳng giống nhau.
Cậu em trai có tướng mạo thanh tú như con gái, chỉ là phát triển chậm chạp, đã mười tuổi đầu mà trí tuệ vẫn như đứa trẻ lên ba. Bà cụ Trình, người năm đó được gọi với cái tên Đệ Đệ, dẫn theo đứa em trai như thế đến nhà cô ruột ở Du Ma Địa, dù chỉ là trải chiếu ngủ dưới đất ngoài phòng khách nhưng vẫn phải chịu đựng đủ mọi sự khinh rẻ. Cô và dượng làm công cho một cửa hàng bánh, đi sớm về trễ, thảy mọi việc nhà đều đổ lên đầu cô, cô chỉ còn cách càng thêm siêng năng chăm chỉ. Nhưng đang tuổi ăn tuổi lớn, sức ăn nhiều, Cô và dượng thấy cô ăn thêm một chén cơm là lại nhịn không được mà mắng nhiếc om sòm. Cô cắn chặt môi không dám khóc, đứa em trai ở bên cạnh lại sợ hãi khóc ré lên. Dượng nổi giận, ném phăng chiếc chiếu cỏ ngủ của hai chị em xuống dưới lầu. “Còn ồn ào nữa thì tụi bây ra đường mà ngủ!” Đệ Đệ nén nước mắt, quay sang xin lỗi cô và dượng, vất vả lắm mới dỗ dành được em trai, lúc này mới lao xuống lầu để nhặt chiếu.
Xuống đến nơi lại không thấy chiếc chiếu đâu. Cô dùng thứ tiếng Quảng Đông bập bẹ nửa đậm nửa nhạt hỏi A Trân b*n n**c mát ở tầng trệt: “Có thấy chiếc chiếu từ trên lầu rơi xuống đây không?” A Trân ngón tay gảy bàn tính, đầu cũng không ngẩng lên, hất cằm về phía bên kia hàng hiên: “Đang đợi cô kìa.”
Đệ Đệ vừa quay đầu lại thì nhìn thấy một người đàn ông trẻ tuổi, tóc vuốt dầu bóng cao cấp, giống như người Tây phương, đeo đồng hồ, đi giày tây, hai tay ôm một cuộn chiếu đứng ở nơi đó, mỉm cười nhìn cô. Đệ Đệ nhận ra anh ta, anh ta là cậu thiếu gia của cửa hàng bánh nơi cô và dượng làm thuê, anh ta còn có cả tên tiếng Anh, giống như những con phố được đặt theo tên của người ngoại quốc như phố Stanley, phố Wellington, đường Hollywood, phát âm kỳ lạ và gượng miệng. Đôi khi Đệ Đệ đến cửa hàng bánh đưa cơm cho cô và dượng, từ xa nhìn thấy anh ta, anh ta sẽ mỉm cười với cô. Mỗi khi như vậy, Đệ Đệ đều hy vọng cô và dượng có thể nhìn thấy cảnh tượng này.
Phải vậy, cô đã mười sáu tuổi, đã có sự thấu hiểu về lòng người, biết rõ đạo lý “cáo mượn oai hùm”. Đáng tiếc là cô và dượng luôn không nhìn thấy cảnh này, nên ngày ngày vẫn cứ mắng nhiếc cô. Anh họ ngược lại đối xử với cô rất tốt, dạy cô học chữ, nhưng mỗi lần đứng sau lưng dạy cô cầm bút viết chữ lại càng lúc càng áp sát vào người. Cô từ ánh mắt anh họ nhìn mình mà hiểu rõ tâm tư của anh ta, trong lòng cũng nảy sinh ý định mãnh liệt muốn rời khỏi nhà cô và dượng.
Ngay lúc này, Đệ Đệ từ trong tay cậu thiếu gia đón lấy chiếc chiếu cỏ, ngẩng đầu lên quan sát anh ta. Cậu thiếu gia dáng người không cao, diện mạo cũng chỉ vừa vặn ưa nhìn, nhưng bộ quần áo cùng gia thế đã tăng thêm điểm cho anh ta. Cô lấy hết can đảm, nói với cậu thiếu gia: “Chỗ các anh có tuyển người không ạ?”
Cậu thiếu gia vôm cùng ngạc nhiên, nhưng rất nhanh sau đó lại mỉm cười nói: “Để tôi về hỏi lại ba tôi.”
Một câu nói, bảy chữ, Đệ Đệ đã nắm bắt được hai thông tin: Thứ nhất, cậu thiếu gia không phải là người nắm quyền quyết định, còn phải nghe lời ba anh ta. Thứ hai, anh ta sẵn lòng hỏi giúp cô, chứng tỏ anh ta muốn giúp đỡ.
Ba ngày sau, Đệ Đệ vào cửa hàng bánh Trình Ký phụ việc, trở thành công nhân được bao ăn bao ở. Cô làm việc siêng năng, lại ham học hỏi, ngoài việc làm bánh ra, buổi tối còn học nhận mặt chữ và làm sổ sách. Khi trở về ký túc xá, nghe những người khác tán gẫu, nhắc đến chuyện quân Nhật tiến xuống phía Nam, đã đe dọa đến Quảng Đông rồi. Đệ Đệ chợt nhớ ra đã lâu không nhận được thư từ và tiền bạc của ba mẹ gửi sang, ngày hôm sau đi làm gặp dượng bèn hỏi thăm, kết quả dượng lại nổi trận lôi đình mắng nhiếc xối xả: “Ba mẹ mày đào đâu ra tiền gửi cho tao? Chẳng phải đều nhờ vợ chồng tao bỏ tiền ra nuôi mày với em trai mày sao?”
Đệ Đệ không nói không rằng, lúc ngẩng đầu lên, nhìn qua cửa kính thấy cậu thiếu gia đang đi về phía này, cô đột nhiên ngã quỵ xuống đất, ôm lấy một bên mặt, khóc nấc lên.
Cậu thiếu gia bước tới đỡ cô dậy. Dượng sững sờ kinh ngạc, định giải thích với cậu thiếu gia, nhưng đối phương giận dữ lườm một cái, bảo ông không cần phải nói tiếp nữa. Cậu thiếu gia đưa Đệ Đệ đến nơi nghỉ ngơi của mình, gọi một nữ công nhân đến kiểm tra vết thương rồi xức thuốc cho cô. Đêm hôm đó, người ở ký túc xá phát hiện Đệ Đệ không trở về.
Thứ tâm cơ này giấu được cậu thiếu gia nhưng chẳng thể qua mắt được cha mẹ anh ta. Cậu thiếu gia an ủi Đệ Đệ, bảo rằng anh ta sẽ nghĩ cách. Nhưng cách còn chưa nghĩ ra thì tin tức quân Nhật chiếm đóng toàn bộ Quảng Đông đã truyền đến.
Năm ấy, người Anh bắt đầu đào hầm phòng không ở Hồng Kông, Hoắc Anh Đông đang phụ mẹ trông nom tiệm tạp hóa, Trương Ái Linh đang học tại Đại học Hồng Kông, có lẽ còn từng lướt qua người bạn cùng trường Hà Hồng Sân. Tất cả mọi người đều cảm nhận được sự căng thẳng khi chiến tranh cận kề, ai nấy đều như lâm đại địch, duy chỉ có Đệ Đệ là ngoại lệ. Cô đến miếu Văn Võ xin xăm bói quẻ, thầy bói phán rằng: “Có được ắt có mất.” Đệ Đệ học hành ít ỏi, mọi thứ đều do tự học, bèn gặng hỏi: “Nghĩa là sao?” Thầy bói lắc đầu gù mái, lẩm bẩm ra vẻ thần bí, bảo rằng trên đời này vạn vật đều là năng lượng bảo toàn, muốn có được một thứ thì phải trả một cái giá tương đương.
Đệ Đệ cảm thấy thầy bói nói chuyện chẳng đâu vào đâu, chỉ thấy chặng đường phía trước càng thêm mịt mờ. Ra khỏi miếu Văn Võ, cô đến trường đón em trai, trên đường đi đột nhiên gặp không kích. Xung quanh rào rào đều là người chạy nạn, tiếng guốc mộc, tiếng giày tây nện cồm cộp. Vào đến hầm phòng không, bên trong chật ních những người, mùi mồ hôi, mùi cá mặn thịt muối, mùi nước mát quyện vào nhau, em trai đột nhiên khóc lớn, bảo rằng con búp bê gỗ của nó bị mất rồi.
Đó là món đồ em trai mang từ Triều Châu sang, tự mình dùng dao khắc lấy, Đệ Đệ nhìn không ra đó là hình thù gì, chỉ luôn thấy gương mặt cười kia vô cùng quỷ dị. Cô bảo, mất thì thôi. Nhưng em trai không chịu buông tha, vẫn cứ khóc lớn. Thiếu niên mười mấy tuổi đầu, dáng người vừa cao vừa tráng kiện nhưng lại khóc nháo như đứa trẻ con, người trong hầm đều chán ghét, lên tiếng mắng mỏ, Đệ Đệ đành phải cúi đầu xin lỗi mọi người, rồi lại ôm lấy đầu em trai, nhỏ giọng dỗ dành, bảo rằng búp bê gỗ đang đợi ở bên ngoài, lát nữa tụi mình sẽ ra ngoài nhặt. Em trai nói: “Nó đợi không được đâu, bây giờ em đi liền.” Nói rồi, cậu xoay người chạy vụt ra ngoài. Đệ Đệ gọi với theo, nhưng bóng dáng em trai cứ như vậy biến mất bên ngoài hầm phòng không.
Trận không kích kéo dài suốt ba tiếng đồng hồ. Đó cũng là lần cuối cùng Đệ Đệ nhìn thấy em trai mình.
Trong trận không kích đó, cửa hàng bánh Trình Ký bị nổ sập mất một nửa mặt tiền, mẹ của cậu thiếu gia cũng tử nạn. Nhà họ Trình trong niềm bi thống khôn nguôi đã tổ chức hậu táng cho bà. Mà hơn một tháng sau, Đệ Đệ phát hiện mình mang thai. Vợ lẻ của ông cụ Trình vốn chỉ sinh cho ông một mụn con trai độc nhất, ông sợ hãi ngày nào đó có quả bom rơi xuống khiến nhà họ Trình bị tuyệt tự, liền lập tức bảo cậu thiếu gia rước Đệ Đệ vào cửa.
Đệ Đệ sinh được một đứa con trai, chính thức trở thành bà Trình. Thời buổi binh hoang mã loạn ngược lại đã thành tựu nửa đời trước của Bà cụ Trình này. Lúc bế con trai trong lòng, bà đột nhiên nghĩ đến câu nói của thầy bói. Lời thầy bói đã ứng nghiệm, vậy còn lời thề độc năm xưa khi máu gà nhỏ xuống tờ giấy vàng thì sao?
Chiến tranh kết thúc, làn sóng người tràn vào Hồng Kông khiến giá đất tăng vọt. Bà cụ Trình luôn bên tai nhắc nhở chồng: “Người Trung Quốc hễ đông lên là phải mua đất cất nhà.” Chồng bà không muốn từ bỏ sản nghiệp lâu đời của Trình Ký, đối với bất động sản cũng chẳng mặn mà gì, nhưng rốt cuộc vẫn nghe theo ý nguyện của bà mà mua vào nhiều mảnh đất để mở tiệm và xây xưởng. Sau này, Bà cụ Trình đọc báo chí tạp chí, thấy những người đến Hồng Kông muộn hơn bà như Lý Gia Thành, Lý Triệu Cơ đều đã kiếm được bộn tiền, phát tài nứt đố đổ vách, bà bèn luôn cảm khái: “Một người ăn bao nhiêu mặc bao nhiêu, thảy đều có định số.” Bước sang tuổi tri thiên mệnh, bà lại càng hay nhớ về đứa em trai đã thất lạc năm xưa.
Nhiều năm qua, bà vẫn luôn thông qua thám tử tư để tìm người nhưng bặt vô âm tín. Sau khi đứa cháu trai thứ hai ra đời, bà cứ thấy thằng bé có ngoại hình rất giống với đứa em trai đã mất tích, liền âm thầm nghi ngờ nó là em trai đầu thai đến đòi nợ, trong lòng nảy sinh thầm ghét bỏ. Cộng thêm khoảng thời gian trước sau khi Trình Quý Trạch chào đời, Trình Ký lại liên tục vướng vào kiện tụng với bên phía Quảng Châu, bà càng tin rằng anh là kẻ bất tường nên lại càng thiên vị đứa cháu trưởng hơn.
Nhưng nào ai ngờ được, đứa cháu bà không thích sau khi rời xa sự che chở của gia tộc ngược lại tự mình xông xáo làm nên chuyện. Ngay lúc này, Bà cụ Trình đang ngồi ở đại sảnh của một tửu lầu hải sản cao cấp, nhìn đăm đăm vào gương mặt của Trình Quý Trạch, bóng dáng của gia tộc cứ thế hiện rõ nơi chân mày và khóe miệng của anh. Một luồng ớn lạnh dọc theo sống lưng trèo lên hai vai Bà cụ Trình, phảng phất như hương hồn cô độc của em trai đang ngự trị trên đó. Bà bất giác rùng mình một cái.
Cao Hân nhận ra, lập tức chu đáo hỏi bà có phải thấy lạnh không, rồi gọi với bảo người ta chỉnh nhiệt độ máy lạnh lên cao chút. Bà cụ Trình xua tay: “Không cần.” Hà Trừng ngồi bên cạnh Bà cụ Trình, im hơi lặng tiếng châm thêm nước trà cho bà. Ông Trình Lớn chú ý nhìn bà, rồi lại nhìn sang Trình Quý Khang bên cạnh bà, ánh mắt giống như gợn sóng lăn tăn trên mặt sông, cứ thế kéo dài ra tận chỗ Trình Nhất Thanh ở đằng xa. Trình Nhất Thanh đang cảm thấy khắp người không thoải mái, chỉ biết lầm lũi uống trà, Cao Hân mỉm cười hỏi cô ngày thường thích uống gì, ăn gì.
Hà Trừng cảm thấy chuyện này thật sự thú vị. Trước đó hai bên đấu khẩu từ xa, truyền thông đại chiến một trận tơi bời. Ông Trình Lớn phái người đến viện dưỡng lão định đón Bà cụ Trình đi thì phát hiện đã bị con trai mình phỗng tay trên, sau đó lại phái người vây kín các lối ra vào của khách sạn. Toàn bộ người dân Hồng Kông cứ như đang chực chờ đón xem phim truyền hình dài tập, kéo nhau đi xem trò hề của nhà họ Trình.
Nhưng Bà cụ Trình làm sao cam tâm tình nguyện làm một quân cờ. Trình Quý Khang một lòng muốn bà sớm chuyển nhượng cổ phần với giá thấp, bà chỉ bảo không gấp không gấp, rồi quay sang ra hiệu bảo anh lo liệu tiệc mừng đại thọ tám mươi cho mình. Trình Quý Khang phiền muộn, Hà Trừng bèn an ủi anh: Càng vào những lúc thế này, anh càng phải giữ được sự bình tĩnh. Tiệc mừng đại thọ tám mươi của Bà cụ Trình bèn từ tay Cao Hân chuyển giao cho Hà Trừng đứng ra lo liệu. Giới truyền thông càng cảm thấy người sau mới chính là kẻ được sủng ái, đua nhau đến phỏng vấn, Hà Trừng lại khéo léo né tránh, bảo rằng cô chỉ từ bên cạnh hỗ trợ Cao Hân. Quả bom khói này ngược lại khiến thế giới bên ngoài đâm ra mơ hồ: Ông Trình Lớn chẳng phải đang bất hòa với con trai trưởng sao? Sao người đàn bà của hai bên lại có thể hợp tác với nhau được chứ?
Ai bảo là không thể hợp tác chứ. Chỉ cần ở trước mắt người ngoài, cỡ nào họ cũng có thể diễn ra một màn gia đình hòa thuận êm ấm.
Hà Trừng ngẩng đầu lên, nhìn quanh một lượt đại sảnh trước mắt, sân khấu đỏ rực rỡ bày chữ “Thọ”, những lẵng hoa cao lớn dựng trên đài, cùng mấy tên phóng viên đang bấm máy tách tách bên cạnh, cô liền cảm thấy Bà cụ Trình quả thực vô cùng lợi hại. Bà vậy mà có thể biến tiệc mừng thọ của chính mình thành một vở kịch gia tộc để cống hiến cho mọi người thưởng thức.
Đang mải suy nghĩ như vậy, vừa ngẩng đầu lên, cô đã chạm phải ánh mắt của người bạn cũ.
Trình Nhất Thanh mặc chiếc áo len dệt kim, bên trong là chiếc đầm hai màu đỏ đen, trên đầu gối đặt chiếc ví cầm tay màu kaki nhỏ nhắn tinh tế, lặng lẽ ngồi bên cạnh Trình Quý Trạch. Cô không nói không rằng, một tay cầm chiếc ly rượu vang đế cao, nhìn về hướng Hà Trừng. Vừa chạm phải ánh mắt của Hà Trừng, cô liền khựng lại một nhịp, theo bản năng quay đi nơi khác, trong lòng như đang suy tính điều gì. Ngập ngừng một lát, cô lại nhìn qua.
Mọi người xung quanh sớm đã bội thực với những tin tức về Cao Hân và Hà Trừng, nhưng Trình Quý Trạch hiếm khi lộ diện, lần này lại mang theo người vợ mới cưới, điều này càng khiến giới truyền thông vô cùng hiếu kỳ, các loại ống kính máy ảnh lớn nhỏ cứ chĩa về phía cô mà bấm không ngừng nghỉ.
Trình Nhất Thanh ngồi đứng không yên, chốc chốc lại giả vờ vén tóc, thực chất là âm thầm giơ tay che đi nửa gương mặt. Cuối cùng thật sự ngồi không nổi nữa, cô bèn đứng dậy đi vào nhà vệ sinh.
Vừa đẩy cửa bước vào đã thấy Hà Trừng đang rửa tay. Cô tắt vòi nước, ngẩng đầu lên từ trước gương, chăm chú nhìn gương mặt từng vô cùng thân thiết và quen thuộc với mình này. Gương mặt này phủ lên lớp phấn son, giống như đang đeo một chiếc mặt nạ hòng lấy lòng người khác, có phần khác biệt so với người mà Hà Trừng từng quen thuộc trước kia. Nhưng Hà Trừng thấy vẻ mặt Trình Nhất Thanh có chút ngượng ngùng, ánh mắt nhìn quanh quất, phân vân không biết có nên chào hỏi cô hay không. Nét bộc trực đáng yêu này lại chính là Trình Nhất Thanh của ngày xưa rồi.
Hà Trừng chủ động mở lời: “Những dung hội thế này, cậu cứ giữ im lặng không nói năng gì là được. Sau này rồi sẽ quen thôi.”
“E là mình không cách nào quen được, cũng chẳng muốn làm quen.” Cô chỉ muốn nhanh chóng cởi bỏ chiếc đầm này ra, thay bằng quần sọt và giày thể thao để sớm ngày trở về Quảng Châu.
“Có thể không cần làm quen, không cần đón ý hùa theo, thì bản thân cũng phải có đủ bản lĩnh vững vàng mới được.” Hà Trừng thừa nhận, chính cô không có được bản lĩnh ấy.
Thuở còn đi học, cô đã biết nếu thành tích của mình không tốt, người nhà sẽ không yêu thương cô đến vậy. Sau khi bước chân vào xã hội, cô hiểu được nếu mình không thể gả vào hào môn danh giá, người nhà cũng chẳng thèm ngó ngàng hay xem trọng cô lấy một lần. Chỉ cần là thế lực có thể mượn được, cô đều sẽ tống dụng bằng hết. Bất kể đối phương là nam hay nữ, là một Diệp Duẫn Sơn xem cô như chú chó trung thành, hay là một Bà cụ Trình nói tiếng Triều Châu. Bởi vì cô quá rõ sự thực dụng của người nhà mình.
Cô không phải là Trình Nhất Thanh. Không phải là một Trình Nhất Thanh dù có vấp ngã vô số lần thì phía sau lưng vẫn luôn có đôi bàn tay nâng đỡ của chú Đức thím Đức.
Trình Nhất Thanh nói: “Có những chuyện chẳng liên quan gì đến bản lĩnh vững vàng, mà chỉ hệ trọng ở giới hạn cuối cùng mà thôi.”
Hà Trừng xoay người lại, đối mặt với người bạn cũ năm nào: “Từ thời trung học, hai đứa mình đều không phải là kiểu người nói năng vòng vo tam quốc. Sao bây giờ cậu cũng bắt đầu nói lời sâu xa ẩn ý rồi? Là chịu ảnh hưởng từ Trình Quý Trạch sao?”
Trình Nhất Thanh cũng quay mặt lại, nhìn thẳng vào Hà Trừng nói: “Thứ thay đổi chúng ta không phải là đàn ông, mà là lợi ích. A Trừng, chuyện đoạn ghi âm năm đó là mình có lỗi với cậu. Nhưng khi ấy mình vẫn nghĩ tình bạn giữa chúng ta chưa chết hẳn, mình vẫn có thể giải thích với cậu, vẫn có thể nỗ lực cứu vãn cậu. Thế nhưng hiện tại, các tạp chí ở hai nơi Quảng Đông và Hồng Kông đồng loạt bôi nhọ mình, có phải cậu nhất quyết muốn đặt dấu chấm hết cho mối quan hệ của chúng ta không?”
Hà Trừng im lặng một hồi, hai tay vặn vẹo chiếc khăn lau tay khiến nó biến dạng hoàn toàn. Nửa ngày sau, cô mới cất lời: “Những bài viết bôi nhọ trên tạp chí đó không phải do mình làm.”
Trình Nhất Thanh nhìn chằm chằm vào đôi mắt cô: “A Trừng, mình có thể tin tưởng cậu không?”
Hà Trừng lặng đi một lát rồi bổ sung: “Không hoàn toàn là mình. Mình quả thực có tìm truyền thông để viết bài về Trình Ký hai nơi nhằm định hướng dư luận, nhưng việc bôi nhọ cậu hoàn toàn không phải là ý định ban đầu của mình.”
“Mình tin cậu.” Trình Nhất Thanh nói. Thế nhưng một nụ cười cay đắng đọng lại nơi khóe môi cô, tựa như một vết thương rách toạc. Giữa hai người họ cũng giống như bị rạch một đường dài sâu hoắm, bị lấp đầy bởi một sự im lặng đến đáng sợ. Trình Nhất Thanh không chịu nổi bầu không khí im lìm này, cô quay người bước ra ngoài. Cánh cửa vừa đẩy ra, các giác quan như hoàn toàn sống dậy, sự náo nhiệt vui tươi ập thẳng vào mặt, len lỏi vào từng lỗ chân lông trên cơ thể.