Chương 1

Năm ta mười sáu tuổi, ngày vui của cuộc đời được gói gọn trong một cỗ kiệu nhỏ đơn sơ, đi qua những con ngõ hẹp sâu hun hút của thành đông. Không có kèn trống vang trời, không có mười dặm hồng trang, chỉ có tiếng chân người dẫm trên nền đá sỏi vụn và âm thanh vang dội từ lồng ngực tựa như trống dồn.

Ta gả cho Tạ Uyên.

Cha ta là một tú tài nghèo, quanh năm suốt tháng chỉ biết ôm sách thánh hiền, đến khi mẹ lâm bệnh nặng mới bừng tỉnh nhận ra một chữ bẻ đôi cũng không mua nổi một thang thuốc tốt. Ngày mẹ ta qua đời, trong nhà rách nát không còn một vật gì đáng giá. Mẹ kế vào cửa chưa đầy nửa năm đã năm lần bảy lượt muốn bán ta cho lão gia nhà giàu làm thiếp để đổi lấy tiền sính lễ cho đệ đệ đi học. Cha đứng ngoài cửa hút thuốc, khói bay mù mịt che khuất khuôn mặt nhu nhược của ông. Cuối cùng, ông bằng lòng gả ta cho nhà họ Tạ, bởi vì nhà họ Tạ đưa tới hai mươi lượng bạc sính lễ. Một con số đủ để mẹ kế im lặng và cha có thể ngẩng cao đầu với hàng xóm láng giềng.

Người ngoài đều nói, cha ta ham tiền nên mới gả con gái cho một kẻ sắp chết. Ngay cả ta cũng vậy. Khi ngồi trong chiếc kiệu hoa đơn bạc ấy, bàn tay siết chặt chiếc khăn thô, trong lòng cũng chỉ toàn là tuyệt vọng và cam chịu. Ta nghĩ, cùng lắm thì làm góa phụ, chung quy vẫn tốt hơn làm món đồ chơi trong tay những kẻ giàu sang hám sắc.

Kiệu hoa dừng lại. Ta được một bà lão hàng xóm tốt bụng dìu vào phòng. Phòng tân hôn nồng nặc mùi thuốc bắc pha lẫn mùi ẩm mốc của những ngày mưa dầm. Tạ Uyên đang nằm trên chiếc giường gỗ cũ kỹ, tấm chăn mỏng đắp trên người hắn khẽ rung lên theo từng nhịp th* d*c. Hắn gầy đến mức hai lưỡng quyền nhô cao, sắc mặt nhợt nhạt như tờ giấy treo trên vách.

Ta mặc áo cưới đỏ thẫm, đứng ở mép giường. Người dìu ta vào nhìn Tạ Uyên thở dài một tiếng rồi ái ngại lui ra ngoài, trước khi đi còn cẩn thận đóng cửa lại. Căn phòng rơi vào sự im lặng ngượng ngùng.

Hắn cố gắng chống tay ngồi dậy, nhưng vừa động đậy đã dấy lên một tràng ho như thể xé cả ruột gan. Khăn tay bằng vải thô áp lên miệng, khi lấy ra, ta thoáng thấy một vệt đỏ thẫm chói mắt. Hắn không thể đứng dậy bái đường cùng ta. Đêm tân hôn của chúng ta bắt đầu bằng tiếng ho khan và mùi vị đắng chát của bệnh tật.

“Khó khăn cho nàng rồi.” Giọng hắn khàn đặc, mang theo sự mệt mỏi thấu xương, “Tạ mỗ thân tàn ma dại, làm lỡ dở thanh xuân của cô nương.”

Ta im lặng tháo khăn trùm đầu, rót một chén nước ấm mang đến bên giường, đưa cho hắn. Khi ngón tay hai người chạm nhau, ta giật mình vì tay hắn lạnh ngắt, không có chút hơi ấm nào của người sống.

“Đã thành thân rồi, chàng đừng nói những lời này nữa.” 

Ta nhẹ giọng đáp lại, giọng nói phẳng lặng không chút gợn sóng. Không có thẹn thùng của tân nương tử, cũng không có oán hận, chỉ có sự chấp nhận số phận một cách bình thản.

Ba ngày sau thành thân, Tạ Uyên đã có thể xuống giường đi lại vài bước. Buổi tối hôm đó, khi ta vừa dọn dẹp xong gian bếp nhỏ và thắp lên ngọn đèn dầu tù mù, hắn bước vào, đặt lên chiếc bàn gỗ một cuốn sổ bọc vải xanh đã sờn gáy.

“Đây là sổ chi tiêu trong nhà, nàng cầm lấy đi.”

Ta ngẩn người, đôi bàn tay còn vương chút nước lạnh khựng lại giữa không trung. Nhà ai vừa cưới vợ đã đưa sổ sách? Huống hồ, chúng ta còn chưa từng viên phòng thực sự, thậm chí hai người nói chuyện với nhau còn chưa quá mười câu.

Tạ Uyên ngồi xuống chiếc ghế nhỏ ở đối diện, ánh đèn dầu hắt lên gương mặt thanh tú nhưng gầy gò xanh xao của hắn, tạo thành một bóng đen dài trên vách tường. Hắn ho khan hai tiếng, ngón tay gầy guộc lật mở cuốn sổ.

“Hiện tại trong nhà còn hai mươi ba lượng bạc.” 

Giọng hắn đều đều, như thể đang giảng giải một bài văn, “Đây là số tiền còn lại sau khi đã lo liệu xong hôn sự và mua thuốc cho tháng trước.”

Hắn chỉ vào dòng chữ thanh mảnh, ngay ngắn trên trang giấy: “Tiền thuốc tháng này hết mười một lượng. Tiền than sưởi ấm mùa đông hết ba lượng. Gạo, muối, dầu, đèn ước chừng cần hai lượng.”

Ta cầm lấy cuốn sổ, những con số khô khan ấy đập vào mắt ta, lạnh lùng và chân thực. Lần đầu tiên trong đời, ta cảm thấy hôn nhân không giống như những gì thoại bản hay kể. Trong thoại bản, tài tử giai nhân gặp gỡ, sau khi cưới là phu thê ân ái hoà thuận, tôn trọng lẫn nhau, không lo đến gánh nặng cơm áo gạo tiền. Nhưng thực tế của ta và Tạ Uyên lại tr*n tr** đến đáng sợ.

Không có tình yêu, không có động phòng hoa chúc. Chỉ có hai kẻ nghèo khổ, một kẻ bệnh tật quấn thân, một kẻ bị gia đình ruồng bỏ, ngồi bên ngọn đèn dầu sắp cạn để tính toán xem làm thế nào để sống tiếp qua những ngày tháng ngặt nghèo phía trước.

Nhưng cũng chính sự tr*n tr** này lại khiến lòng ta bớt đi phần nào phòng bị. Hắn không giấu diếm ta, không dùng danh nghĩa phu quân để áp đặt ta, hắn chỉ đang dùng thái độ thành thật nhất để cùng ta đối mặt với cuộc sống.

“Ta biết thêu thùa.” Ta khép cuốn sổ lại, nhìn thẳng vào mắt hắn, “Trước đây mẹ từng dạy ta thêu hoa mẫu đơn và chim hỷ tước, các tiệm vải ở thành đông vẫn thường thu mua khăn tay thêu loại tốt với giá năm văn tiền một chiếc.”

Tạ Uyên nhìn ta, đôi mắt hắn đen như mực, có chút kinh ngạc, rồi từ từ biến thành một nụ cười khẽ.

“Tuy Tạ mỗ bất tài, nhưng chữ viết vẫn còn nhìn được. Ngày mai ta sẽ đến thư quán của Chu chưởng quỹ nhận việc chép sách thuê mới. Một bộ sách sử chép xong có thể kiếm được một trăm văn tiền.”

Mùa thu năm ấy, căn nhà nhỏ ở góc thành đông luôn sáng đèn đến tận nửa đêm. Cuộc sống trôi qua vô cùng quy luật và tẻ nhạt. Ban ngày, ta ngồi bên bậu cửa sổ, tận dụng ánh sáng tự nhiên để xỏ kim thêu khăn tay. Ngón tay ta vốn thô ráp vì làm việc nhà, nay lại thêm những vết kim đâm li ti, đôi khi máu rỉ ra làm bẩn miếng vải lụa trắng, ta lại phải vội vàng ngậm ngón tay vào miệng, trong lòng cảm thấy xót xa vì sợ làm hỏng mất năm văn tiền.

Tạ Uyên ngồi ở chiếc bàn bên kia, mài mực, trải giấy, cúi đầu viết từng nét chữ ngay ngắn. Tiếng ngòi bút sột soạt trên giấy hòa cùng tiếng gió rít qua khe cửa tạo nên thứ âm thanh kỳ lạ nhưng lại khiến lòng người bình yên.

Chúng ta tính toán từng cọng hành, từng hạt muối. Khi mái nhà phía sau bị dột sau một trận mưa thu lớn, Tạ Uyên không cho ta leo lên, hắn mượn thêm một người hàng xóm trèo lên mái nhà lợp lại ngói. Bản thân thì đứng ở dưới chuyển đồ lên phía trên. Gió thu thổi tung tà áo thô của hắn, trông hắn gầy gò như nhành lau sậy trước gió, nhưng bóng dáng ấy lại kiên trì đến lạ. Lúc hắn bước xuống, mặt mũi lấm lem bùn đất, ta đưa cho hắn chiếc khăn ẩm, hắn nhận lấy, hai người nhìn nhau, không hẹn mà cùng mỉm cười.

Mùa đông đến sớm hơn mọi năm. Gió bắc thổi vù vù ngoài cửa sổ, cái lạnh như những lưỡi dao nhỏ len lỏi qua từng kẽ gạch. Số than mua bằng ba lượng bạc chỉ dám sưởi vào những đêm lạnh giá nhất.

Một đêm nọ, ta chợt tỉnh giấc vì một cơn đau đầu như búa bổ. Toàn thân ta nóng rực nhưng bên trong lại lạnh đến phát run. Ta bị nhiễm phong hàn. Ta cố gắng không phát ra tiếng động vì sợ làm phiền Tạ Uyên đang ngủ ở phía bên kia tấm màn che.

Nhưng trong bóng tối, ta nghe thấy tiếng động nhẹ. Tạ Uyên thức dậy. Hắn thắp đèn, bước đến bên giường ta, đưa tay lên trán ta thử nhiệt độ. Bàn tay hắn vốn lạnh giá, lúc này chạm vào trán ta lại mang đến một cảm giác mát rượi dễ chịu.

Hắn không nói lời nào, chỉ lẳng lặng khoác thêm áo ấm rồi đi ra ngoài bếp. Qua khe màn, ta thấy ánh lửa bập bùng nhóm lên trong gian bếp tối tăm. Tiếng củi nổ lách tách và mùi thuốc xông lên nồng nặc. Hắn đứng bên bếp lò, thỉnh thoảng lại che miệng ho khẽ, bờ vai gầy run rẩy dưới ánh lửa bập bùng. Khoảng một canh giờ sau, hắn bưng vào một bát thuốc đen nhánh, bốc khói nghi ngút đến bên giường ta.

“Dậy uống thuốc đi, Chi nương.” Hắn đỡ ta ngồi dậy, thổi cho bát thuốc bớt nóng rồi đưa đến tận môi ta.

Vị thuốc đắng chát, đắng đến mức nước mắt ta chực trào ra. Nhưng khi ngẩng đầu lên, nhìn thấy quầng thâm đậm dưới mắt hắn và đôi bàn tay run rẩy vì lạnh, lòng ta lại dâng lên một cảm xúc khác lạ.

“Bạc trong nhà… không còn nhiều.” Ta thều thào nói sau khi nuốt ngụm thuốc cuối cùng.

“Tiền thuốc của chàng tháng này còn chưa mua đủ…”

Tạ Uyên đỡ ta nằm xuống, đắp lại chăn thật kỹ cho ta, giọng nói của hắn trầm thấp chìm vào bóng tối: 

“Tiền bạc là vật ngoại thân, người sống mới là quan trọng nhất. Nàng nghỉ ngơi đi.”

Lúc này, giữa chúng ta vẫn chưa có tình yêu. Giữa ta và hắn không có những lời thề non hẹn biển, không có những cử chỉ thân mật của phu thê bình thường. Nhưng trong căn nhà rách nát, lạnh lẽo này, chúng ta đã bắt đầu vô thức để tâm đến sự tồn tại của đối phương, tựa như hai con thú nhỏ bị thương trong mùa đông giá rét, đang xích lại gần nhau để sưởi ấm bằng chút tàn nhiệt cuối cùng.