Đúc Lửa Thành Tuyết - Tung Hổ Khứu Hoa

Chương 81: Hậu ký

Hậu ký tác giả 13.04.26

Lại đến thời điểm viết tổng kết thường niên rồi. Bất luận câu chuyện Đúc lửa thành tuyết mang lại cho mọi người trải nghiệm đọc như thế nào, với tư cách là người tạo dựng lên nó, tôi cảm thấy có lý do cần phải trực tiếp trò chuyện về ý đồ thiết lập ban đầu sau khi viết xong. Còn về việc câu chuyện này rốt cuộc để lại ấn tượng ra sao trong lòng mọi người, xin nhường lại cho các bạn đánh giá.

Câu chuyện này chỉ có thể xảy ra vào mùa hè. Ngày hè nóng rực, xao động, là một mùa bẩm sinh thích hợp để nuôi dưỡng những đoạn tình cảm cuồng loạn, u tối. Bởi vậy ngay từ khi bắt đầu lên ý tưởng, tôi đã có ý đồ xử lý tình tiết theo phương thức kịch nghệ, để cho một loạt nhân vật điểm phấn tô son lên đài diễn trong một khoảng thời gian cực kỳ ngắn ngủi. Tuyến thời gian của câu chuyện tập trung cao độ, bắt đầu bằng lửa, kết thúc cũng bằng lửa. Tác phẩm này không đi quá sâu vào các chi tiết của đời sống thường nhật, mà có xu hướng tập trung vào những điều khác thường trong cuộc sống, đây là một sự lựa chọn đã được định sẵn ngay từ khi tôi bắt đầu đặt bút.

Trọng tâm của câu chuyện này không nằm ở yếu tố huyền nghi. Bản thân vụ án rất đơn giản, không có mấy không gian cho sự hồi hộp. Suy nghĩ của tôi là xuất phát từ nhân tính, thông qua vụ án này để nhìn thấy muôn mặt nhân sinh. Ngoài ra, tôi vô cùng muốn khắc họa thật tốt hai nhân vật chính vốn chẳng hề mang dáng vẻ tươi sáng ngay thẳng. Đây cũng là lý do vì sao lại có rất nhiều đoạn miêu tả tâm lý và đối thoại, miêu tả tâm lý và đối thoại đều là mấu chốt để xây dựng nhân vật, còn đối thoại lại là yếu tố lõi của kịch nghệ. Độc giả đọc xong câu chuyện này, bất kể là thích hay không thích, nếu có thể đọng lại một ấn tượng nhất định về chính nhân vật, thì đó đã là một thành công theo một tầng nghĩa nào đó rồi.

Trước tiên nói về nữ chính Lệnh Nhiễm. Đây là nữ nhân vật chính mang sắc xám rõ rệt nhất dưới ngòi bút của tôi. Gia đình cô khiến cô vừa tỉnh táo lại vừa có bất ổn về tâm lý, cô mang theo cảm giác xa cách với cả thế giới, đôi khi thậm chí là lòng hận thù mãnh liệt. Cũng chính vì lẽ đó, tôi mới có thể phản chiếu một số phần sâu kín, mơ hồ của nhân tính lên người cô, từ đó làm nổi bật hơn hình tượng của nhân vật này. Tình yêu của cô dành cho nam chính Trần Tuyết Du là dựa trên cảm quan, đây là một thứ tình yêu được thiết lập dựa trên mùi hương, xúc giác, ánh sáng và bầu không khí, là một thứ chủ nghĩa duy vật trên một tầng ý nghĩa khác.

Bản thân t*nh d*c vốn dĩ ẩm ướt, nhớp nháp. Nó là sự khám phá gần như kiệt sức của nhân vật: trốn tránh điều đúng đắn, phủ nhận chiều sâu, khao khát siêu thoát, và dùng tầng cảm quan để xác nhận sự tồn tại. Tinh thần của Lệnh Nhiễm từ lâu đã trượt gần tới ranh giới bờ vực của sự phân ly, cô cảm thấy xa lạ với thân thể của chính mình, cô thiếu đi sự nhận thức rõ ràng và tỉ mỉ đối với thế giới, thế nên cô mới cần sự k*ch th*ch quá độ của cảm quan để bù đắp vào.

Mỗi một lần đòi hỏi t*nh d*c đến cực hạn không đơn thuần chỉ là bản năng h*m m**n. Trong tình yêu, cô không cần một vị thánh đồ cứu cô khỏi cảnh nước sôi lửa bỏng, cái cô cần là một kẻ ác có thể dẫn dắt cô sa ngã, đọa lạc. Chính xác là một kẻ như vậy, ngược lại mới có thể giúp Lệnh Nhiễm tiếp nhận chính mình. Mùi hương xà phòng trên người Trần Tuyết Du đã kết nối phần tiềm thức của cô với bầu không khí nơi Cửa hàng Vô Danh mà mẹ cô từng kinh doanh, khiến cô cảm thấy quen thuộc, an toàn, và là thứ chân thực duy nhất mà cô có thể nắm giữ trong cái thế giới tan vỡ này.

Lại nói về nam chính Trần Tuyết Du. Anh là một người cực kỳ vị kỷ và nhất quán với chính mình, ngôn ngữ hoàn toàn phục vụ cho mục đích, mỗi một câu nói, mỗi một biểu cảm đều được tính toán chuẩn xác. Anh giỏi về việc thấu thị lòng người, thu thập thông tin, dự đoán hành vi của người khác, từ đó sắp đặt cuộc sống của mình, để mọi thứ vận hành trên quỹ đạo đã định sẵn. Anh trưởng thành trong một gia đình không có sự giáo dục về đạo đức và tình cảm, cha mưu mô, con xảo trá, lẽ tự nhiên lý trí đã trở thành vũ khí để anh vũ trang cho bản thân, thậm chí đạt đến mức độ lệch lạc và cố chấp. Anh cần một cảm giác kiểm soát mạnh mẽ, thế nên anh chủ động thu thập chứng cứ phạm tội của người khác, sai người theo dõi Lệnh Nhiễm, thuê thám tử điều tra hành tung của cô. Việc nắm giữ mọi rủi ro trong tầm tay là nguồn gốc mang lại cảm giác an toàn cho anh, nhưng đôi khi anh cũng sẽ cảm thấy chán ngán. Thời gian rảnh rỗi anh sẽ lắp ráp mô hình, lắp xong rồi lại tự tay tháo dỡ hủy hoại, tuyệt không lưu luyến. Anh chỉ tận hưởng quá trình chứ không tận hưởng kết quả, đây là mô thức tâm lý và hành vi cố định của anh, chính anh cũng biết rõ điều đó.

Lệnh Nhiễm chính là nguyên hình Anima của anh, một hình tượng nữ tính lơ lửng, thần bí, u sầu, dễ vỡ vốn đã tồn tại từ sâu trong linh hồn anh, mang một ý nghĩa không thể gọi tên đối với anh. Cô là sự bù đắp tâm lý tất yếu bên dưới h*m m**n kiểm soát cực độ của anh. Anh sẽ không yêu một người phụ nữ dễ dàng bị mình nhìn thấu, cũng sẽ không yêu một người vợ hiền mẹ đảm. Thứ anh yêu là sự mong manh và hỗn loạn của cô, là khuynh hướng khó lường và tự hủy hoại của cô. Anh bị cô thu hút sâu sắc, nhưng cảm giác này quá đỗi hỗn độn, xa lạ, khó lòng phác họa, anh cần phải tốn rất nhiều thời gian để phân định xem đây rốt cuộc có phải là tình yêu hay không.

Sự gặp gỡ giữa Lệnh Nhiễm và Trần Tuyết Du bắt đầu từ một trận hỏa hoạn. Lệnh Nhiễm muốn tìm kiếm chân tướng sự thực, thế nên mới gặp được phú thương Trần Tuyết Du, người có thể cung cấp sự giúp đỡ cho cô. Cô chấp niệm với việc tìm ra chân tướng không phải xuất phát từ một mục đích rõ ràng, mà là một thứ lực thúc đẩy phi lý tính, cô chỉ muốn nhìn rõ chân tướng, mà những kết luận hiện có không cách nào thuyết phục được cô. Đây là một góc nhìn của người quan sát. Trên thực tế, Lệnh Nhiễm luôn đóng vai trò là người quan sát, cô từ nhỏ đã đứng ngoài quan sát cuộc hôn nhân hoang đường của bố mẹ, quan sát đủ loại hạng người trong cái môi trường thượng vàng hạ cám, thậm chí đối với nam chính, cô cũng mang theo một sự soi xét gần như lạnh lùng.

Trần Tuyết Du có tiền có thế, anh là người duy nhất nhìn có vẻ là có thể giúp đỡ được việc, anh tìm thám tử tư tiến hành điều tra riêng để biểu thị rằng bản thân đã bỏ ra rất nhiều nỗ lực cho việc tìm kiếm chân tướng sự việc. Thế nhưng phía sau Trần Tuyết Du còn có một gia đình phức tạp, gia đình này không có sự ấm áp, chỉ có cấu trúc quyền lực rõ ràng, tất cả mọi người đều đang làm bộ làm tịch vì lợi ích. Trần Tuyết Du nhìn thấu tất cả, anh thao túng em gái để bắt quả tang vụ gian dâm giữa anh cả và mẹ kế, thao túng con nuôi tố cáo bố ruột, thao túng thám tử lừa dối Lệnh Nhiễm, thao túng bố của Lệnh Nhiễm thừa nhận tội trạng, thao túng cảnh sát bị đẩy về vùng thị trấn nông thôn. Anh giỏi về việc lợi dụng quy tắc hiện thực, nắm bắt chuẩn xác phần tâm lý gắn liền với lợi ích và thù hận trong lòng người, là một kẻ mưu toan bẩm sinh. Anh mưu đồ trục lợi trong nguy hiểm, giấu trời vượt biển, vậy mà lại tính sai tình cảm của người khác. Kẻ thù của anh, bất kể là cao thượng hay bỉ ổi, đều đã nhìn thấy điểm yếu chí mạng của anh, lần lượt ôm giữ tâm tư riêng của mỗi người mà đi tìm Lệnh Nhiễm, miệng nhiều người xói chảy vàng, ba người cùng nói có hổ thì người ta cũng tin là có hổ. Mà Lệnh Nhiễm vừa vặn lại là người duy nhất không liên quan đến lợi ích trong tất cả các mối quan hệ xã hội của Trần Tuyết Du, cũng là một nhân tố cực kỳ không ổn định. Kết cục của câu chuyện là một màn giải tỏa triệt để. Anh chơi đùa với lửa, suýt chút nữa tự thiêu chính bản thân. Sau đó anh dùng hành động để xác nhận tình yêu của chính mình, hoàn trả tội nghiệt của chính mình.

Phần của anh còn có một chủ đề giết cha nho nhỏ, sự giết cha này không phải là giết cha về mặt thể xác, mà giống như giết cha về mặt tinh thần hơn, ép buộc quyền phụ hệ phải nhượng bộ quyền lực trên phương diện tinh thần, sự giết cha của anh cần phải thông qua người phục thù Thời Duệ để hoàn thành gián tiếp, càng làm nổi bật lên chiếc bóng của nhân vật này. Anh vừa muốn cái này lại muốn cái kia, muốn đạt được lợi ích tối đa nhưng lại không muốn để lại lời ra tiếng vào cho người ta nắm thóp, bắt buộc phải tìm một kẻ thế tội. Dĩ nhiên, anh cũng giống như Vua Oedipus vậy, càng nỗ lực thì càng thất bại.

Tác phẩm này thể hiện một kiểu tự sự mang phong cách Rashomon. Từ ngữ Rashomon này có nguồn gốc từ bộ phim điện ảnh kinh điển Rashomon của đạo diễn Nhật Bản Akira Kurosawa, bộ phim xoay quanh một vụ án, mỗi một đương sự đều xuất phát từ lợi ích của bản thân để có những lời tự thuật từ các góc độ khác nhau đối với vụ án, cuối cùng khiến cho vụ án trở nên mờ mịt ly kỳ, chân tướng không cách nào biết rõ được. Trong câu chuyện này, mỗi một người cũng đều có lập trường và góc độ của riêng mình, cách nói của mỗi người về vụ hỏa hoạn đều phản ánh d*c v*ng từ tận sâu trong lòng của chính họ, đại biểu cho yêu sách của chính họ, không có nhân vật nào hoàn toàn vĩ đại quang minh chính trực cả.

Lời Trần Tuyết Du nói là thật hay giả? Lời các nhân vật khác nói là thật hay giả? Mượn dùng một câu nói của Akira Kurosawa: “Con người cho dù có chết đi cũng sẽ không từ bỏ sự che đậy giả tạo.” Lòng người là thứ khó giải mã nhất, đổi thay trong từng cái chớp mắt. Lệnh Nhiễm dùng trực giác để hoàn thành việc phán đoán, độc giả cũng sẽ có góc nhìn của riêng mình. Chân tướng không viết rõ mồn một, nhưng không đại biểu cho việc câu chuyện không có đáp án. Toàn bộ các mảnh ghép cấu thành nên chân tướng vốn đã rải rác ở khắp các ngõ ngách trong câu chuyện rồi, điều này giống như một mảnh tranh ghép, cần độc giả tự mình tới ghép chúng lại. Đối với những độc giả thích tự mình chắp vá và khai phá, đây chính là nơi ngự trị niềm vui của việc đọc sách.

Cuối cùng, nói về sự tự đánh giá của tôi đối với câu chuyện này. Tôi hài lòng, song cũng không hoàn toàn hài lòng. Điểm hài lòng nằm ở chỗ, thiết lập của nam nữ chính chung quy vẫn đứng vững được. Điểm không hài lòng nằm ở chỗ, nhìn nhận lại tình tiết, quả thực có rất nhiều chỗ thiết lập còn thô sơ, điểm này, tôi xin khiêm tốn tiếp nhận sự phê bình và góp ý của mọi người. Câu chuyện này khẳng định là có khuyết điểm, giống như nam nữ chính trong truyện vậy, tác giả ở ngoài truyện cũng cần phải suy ngẫm, tổng kết. Hy vọng tác phẩm tiếp theo có thể tiến thêm một bước nữa, và cũng xin cảm ơn sự bầu bạn của các quý vị độc giả với tác phẩm này.

Từ Weibo tác giả Tung Hổ Khứu Hoa.

——

Giải nghĩa thuật ngữ:

[1] Huyền nghi là thể loại truyện mang theo sự hồi hộp, kỳ bí và chứa đựng nhiều bí ẩn cần được giải đáp.

[2] Rashomon (La Sinh Môn) là một bộ phim kinh điển năm 1950 của đạo diễn Akira Kurosawa, được chuyển thể từ truyện ngắn Trong rừng trúc của nhà văn Akutagawa Ryunosuke.

[3] Trong tâm lý học, Dissociation (sự phân ly) là quá trình tâm trí tách rời khỏi thực tại, làm mất kết nối giữa suy nghĩ, ký ức, cảm xúc và nhận thức về bản thân. Đây thường là cơ chế tự vệ vô thức trước các sang chấn (trauma) hoặc căng thẳng tột.

[4] Mô thức tâm lý (psychological pattern) là các khuynh hướng nhận thức, cảm xúc và hành vi lặp đi lặp lại. Chúng đóng vai trò như những ‘lối mòn’ trong não bộ, định hình cách chúng ta xử lý thông tin, phản ứng với tình huống và tương tác với thế giới xung quanh.

[5] Trong tâm lý học phân tích, Anima là một nguyên mẫu vô thức biểu thị khía cạnh nữ tính bên trong tâm trí người nam. Thuật ngữ này do nhà tâm thần học Carl Jung đặt ra, đại diện cho phần linh hồn, cảm xúc và bản năng giao tiếp của nam giới.