Bức ảnh cũ khơi dậy nỗi nhớ quê trong lòng Lục Yểu. Một phần tuổi thơ của cậu đã trôi qua ở một thị trấn cổ thuộc thành phố Tô.
Con đường lát đá xanh bị mòn nhẵn bóng theo thời gian, sau cơn mưa bám đầy rêu trở nên trơn trượt khó đi. Khắp thị trấn là những con kênh và những cây cầu. Hồi ấy mật độ dân cư còn thưa thớt, cuộc sống rất thanh nhàn. Hai bên bờ sông luôn có người giặt giũ, rửa rau, chiếc radio cũ phát ra làn điệu hí khúc. Chó mèo nằm dài phơi nắng trên đầu cầu.
Sau này thị trấn cổ được quy hoạch thành khu du lịch. Con đường vẫn là con đường ấy, phiến đá xanh vẫn là phiến đá xanh ấy, nhưng người hai bên đường đã chẳng còn. Những cánh cửa gỗ xiêu vẹo biến thành các quán ăn nổi tiếng trên mạng, chiếc radio đổi thành loa phóng thanh, suốt ngày phát đi phát lại câu: “Xin quý du khách chú ý…”
Giao thông cũng thuận tiện hơn. Ngay đầu lối vào thị trấn có xây một bãi đỗ xe, từ thành phố Giang lái xe chỉ một chốc là đến nơi.
Lục Yểu từng hứa với Hạ Quy Sơn có dịp sẽ dẫn anh về quê mình xem thử.
Hai người đi từ bãi đỗ xe vào, phát hiện quán mì cũ từ hơn mười năm trước vẫn còn mở, phần lớn kết cấu các ngôi nhà cũng chẳng thay đổi bao nhiêu.
Nhà của Lục Yểu nằm ở cuối dãy nhà ven sông, rẽ thêm một góc là tới, sát ngay nhà ông bà ngoại.
Hồi nhỏ nhà họ khá nghèo, Lục Chính Đông khi ấy còn chưa kiếm được tiền, cả gia đình chen chúc trong căn nhà nhỏ chỉ vài mét vuông. Cửa gỗ hở gió, nền xi măng lạnh buốt, theo thời gian trở nên loang lổ từng mảng. Muốn tắm cũng rất phiền, phải tự đun nước bằng lò đồng rồi đổ vào chiếc bồn gỗ lớn. Lương Tiểu Minh sợ cậu lạnh nên cố tình treo một tấm rèm nhựa lên trên đầu. Hơi nước bốc lên làm tấm rèm mờ đi, cậu vẽ mặt quỷ lên đó, còn Lương Tiểu Minh thì cười ở bên ngoài.
Nhưng buổi tối đi ngủ lại rất ấm. Khi ấy còn thịnh hành bình sưởi bằng đồng. Trước lúc đi ngủ, Lương Tiểu Minh sẽ cho nước nóng vào bình rồi đặt vào trong chăn. Đợi Lục Yểu lên giường, bà lại lấy bình ra, phủ bộ quần áo ngày mai cậu sẽ mặc lên trên. Nhờ vậy sáng hôm sau thức dậy quần áo mặc sát người sẽ không còn cảm giác lạnh ẩm khó chịu nữa.
Giờ điều kiện sống của mọi người đều tốt hơn, dù nhà có cũ đến đâu cũng lắp được điều hòa, chẳng cần bình sưởi, cũng không phải tự đun nước để tắm nữa.
Hai người thong thả dạo bước dọc bờ kênh, một chiếc thuyền ô bồng lững lờ lướt qua mặt nước.
Con đường ven sông rất hẹp, chỉ đủ cho hai ba người đi ngang hàng. Hôm ấy vận may của họ không được tốt lắm, chưa đi được bao xa đã gặp một đoàn khách du lịch toàn người lớn tuổi, cầm cờ đỏ ríu rít xông tới, suýt nữa chen Lục Yểu rơi xuống sông. Hạ Quy Sơn nhanh tay kéo cậu lại, đưa cậu rẽ vào con ngõ nhỏ bên cạnh.
Mùa đông miền Nam ẩm lạnh, cái lạnh ẩm dính vào người, len cả vào xương khiến người ta rét ê răng. Ở sát mặt nước lại càng lạnh hơn. Đôi tay nhỏ của Lục Yểu lạnh ngắt, được bạn trai nắm trong lòng bàn tay, cúi đầu hà hơi sưởi ấm.
Thấy đoàn người già hùng hổ tiến vào con ngõ phía trước, Lục Yểu cười ranh mãnh:
“Em cược với anh chưa đến mười phút nữa, họ chắc chắn sẽ quay lại theo đúng đường cũ.”
Ven đường có bán trà sữa nướng, tuy vị nhạt nhẽo nhưng ít ra vẫn có tác dụng sưởi ấm tay. Hai người mỗi người mua một cốc, ngồi xổm bên chân tường xem náo nhiệt. Chú chó vàng không biết của nhà ai cũng chạy tới dạo chơi, ngồi xổm cùng họ. Lục Yểu gọi nó là Tiểu Hoàng, chú chó liền vẫy đuôi như cánh quạt.
Quả nhiên chẳng bao lâu sau, đám người ồn ào lại ùn ùn từ cuối ngõ kéo ra, tiếng than phiền nối tiếp không dứt. Các ông bà cụ mặt đỏ bừng, người trách hướng dẫn viên, người cãi nhau, khung cảnh loạn như nồi cháo.
“Thấy chưa?” Lục Yểu hất cằm về phía Hạ Quy Sơn.
“Nhà ở cuối ngõ ấy, từ lúc em còn nhỏ đã nổi tiếng ngang ngược rồi. Hai căn nhà liền nhau đều của họ. Họ tự ý dựng cổng xây tường, làm thành cái sân trái phép, nuôi gà nuôi vịt, chặn luôn lối ra duy nhất bên kia rồi khóa lại bằng một ổ khóa to đùng, không cho ai đi qua. Mấy năm nay chắc họ cũng chưa chuyển đi, vẫn y như cũ.”
Cậu chưa nói xong đầu ngõ đã vang lên tiếng gà vịt kêu “cục tác quạc quạc”. Một người phụ nữ trung niên đội mũ len, một tay xách gà một tay xách vịt đi ngang qua họ. Mới đi được mấy bước bà bỗng lùi về, nheo mắt nhìn Lục Yểu:
“ Cháu… là cháu ngoại nhà lão Lương phải không?”
Lục Yểu cứng họng, kéo Hạ Quy Sơn định chạy. Ai bảo vừa rồi còn nói xấu người ta cơ. Quả báo tới nhanh thật. Bà cô không cho cậu cơ hội, tay xách gà tay xách vịt đuổi theo.
“ Trời ơi đúng là cháu rồi! Ông Lương! Ông Lương! Cháu ngoại nhà ông về rồi!”
Tiếng gọi ấy đánh thức cả dãy nhà hai bên bờ kênh.
Khi ông bà ngoại Lục Yểu mở cửa, vẻ mặt vẫn còn hơi ngập ngừng. Ngoài mái tóc đã bạc trắng, trông hai người vẫn khá khỏe mạnh. Hạ Quy Sơn nhận ra ngay hai người trong tấm ảnh cũ.
Nhưng khi thấy Lục Yểu, họ không hề tỏ ra vui mừng.
Bà hàng xóm còn đang chúc mừng rối rít, ông Lương chỉ gượng cười, liều mạng nháy mắt với vợ. Bà ngoại của Lục Yểu vẫn còn đeo tạp dề, hai bàn tay xoắn chặt vạt áo, vò nhàu tấm vải.
Bà dẫn hai người vào nhà. Căn nhà trong ngoài đều đã được sửa sang lại. Cửa thay mới, tường trắng sạch sẽ cùng khung cửa sổ chống trộm, phòng khách lát sàn gỗ gọn gàng. Chỉ có chiếc bàn bát tiên vẫn y hệt trong ký ức của Lục Yểu. Chiếc bàn vuông bị mẻ mất một góc, mặt bàn đầy những vết xước.
Bà ngoại bưng ra hai chiếc cốc tráng men, pha trà mời họ. Nước nóng rót xuống, hơi nước lững lờ bốc lên. Mọi người đều im lặng. Ông Lương chống hai tay lên đầu gối, không ngừng đánh giá Hạ Quy Sơn rồi hỏi:
“Bên ngoài… cháu sống có tốt không?”
Lục Yểu rời quê từ sớm, tiếng địa phương đã trở nên lắp bắp:
“Dạ… cũng tốt, rất tốt ạ.”
“Ừ, tốt là được…. Tốt là được. Vẫn đang đi học à?”
“Vâng… vẫn học.”
“Trời lạnh rồi, nhớ giữ gìn sức khỏe.”
“Mặc nhiều quần áo vào, ăn uống cũng phải đúng giờ.”
Hai ông bà cố gắng nói tiếng phổ thông, phát âm vô cùng khó nhọc. Hai người vắt óc nói mấy câu khách sáo mãi, càng nói lại càng xa cách. Dưới gầm bàn, Hạ Quy Sơn khẽ ngoắc lấy tay Lục Yểu, ngón cái nhẹ nhàng vuốt qua đầu ngón tay cậu.
Đúng lúc ấy có người gõ cửa, mang thịt gà vịt đã đặt từ sớm đến. Bà ngoại như được giải thoát, vội vàng đi nhận đồ. Ông Lương nhân cơ hội hỏi:
“Muộn thế này rồi ở lại ăn cơm nhé? Để bà ngoại cháu đi mua thêm ít đồ ăn.”
Lục Yểu đáp vâng một tiếng, kéo Hạ Quy Sơn chạy ra ngoài dạo.
Căn nhà sát bên cạnh trước kia chính là nơi gia đình ba người họ từng sống trước khi Lương Tiểu Minh bỏ trốn theo Lục Chính Đông. Sau này vì Lục Chính Đông không chịu kết hôn, chọc giận hai ông bà nên cả nhà mới dọn khỏi đây. Cánh cửa chỉ khép hờ, không khóa, nhưng đồ đạc bên trong đã hoàn toàn khác xưa, chẳng còn sót lại chút dấu vết nào của cuộc sống trước kia nữa. Trên khung cửa sổ vẫn còn khắc chiều cao của cậu theo từng năm, lớp vân gỗ ngày xưa đã bạc màu.
Căn nhà từng cất giữ cả tuổi thơ của cậu, từ lâu đã có chủ mới.
Lục Yểu đứng sững trước cửa, nỗi buồn không gọi thành tên khiến sống mũi cậu cay xè.
Đúng lúc ấy, một bóng người béo tròn cưỡi xe đồ chơi lao thẳng về phía cậu. Đứa trẻ vừa lao vừa hét, Lục Yểu chỉ kịp né nửa bước, chưa kịp kéo Hạ Quy Sơn thì đã thấy anh phản ứng cực nhanh, một tay nhấc bổng thằng bé khỏi xe, đồng thời đá chiếc xe sang vệ đường. Chỉ lệch thêm nửa tấc nữa là chiếc xe đã lao xuống nước làm bạn với cá.
Thằng bé mập sợ hãi mặt mũi trắng bệch, sau khi hoàn hồn nó lập tức khóc ầm lên.
“Thả tôi ra! Không thì đừng trách tôi!”
“Nghe rõ chưa! Tôi bảo bố tôi đánh ông! Ông nội tôi giết ông!”
“Tôi giết ông! Tôi sẽ giết ông!”
Nó giãy giụa tay chân, nước mũi nước mắt lem nhem đầy mặt. Nghe thấy động tĩnh, hàng xóm xung quanh chạy ra xem. Hai ông bà lão cuống cuồng chạy theo sau, vừa chạy vừa gọi:
“Mau thả nó xuống! Nó là con trai cậu cháu đấy!”
Hai ông bà vội lao tới ôm lấy đứa bé. Hạ Quy Sơn buông tay, cậu nhóc ngã phịch xuống nền đá xanh. Thấy ông bà tới nó càng khóc dữ hơn, ngồi lăn lộn ăn vạ trên đường:
“Họ bắt nạt cháu! Đánh chết họ đi! Đánh chết họ!”
“Cục cưng đừng khóc, đừng khóc.”
“Ai dám bắt nạt A Bảo, ông bà sẽ mắng nó!”
Lục Yểu bỗng nhớ đến Khố Nhĩ Ban dù ngã gãy chân cũng chỉ lặng lẽ khóc, nhớ đến A Y Na chỉ cần được đi học là vui suốt mấy ngày và biết bao đứa trẻ Khương Lan khác cha mẹ không ở bên. Cậu thấy chuyện này thật nực cười, nhưng cũng thật hợp lý.
Bữa trưa là những món ăn quen thuộc của vùng Giang Nam: thịt kho tương, tôm sông luộc, đùi gà chiên, cá quế hấp, thêm vài món rau theo mùa và canh đậu phụ. Đĩa thịt kho bóng mỡ óng ánh bị hai ông bà liên tục gắp cho cháu nội. Thằng bé mập ăn như hổ đói, miệng còn chưa nuốt xong, mắt đã dán sang chiếc đùi gà trong bát bên cạnh.
Ông cụ bèn đẩy luôn cả đĩa về phía nó, miệng cười bảo:
“Cục cưng ăn nhiều vào, mau lớn nhé.”
Cuối cùng thằng bé dứt khoát bỏ luôn đôi đũa, dung tay bốc ăn. Lục Yểu lặng lẽ ăn cơm trắng, nhạt như nhai sáp.
Ăn gần xong bữa hai ông bà mới chợt nhớ trên bàn vẫn còn khách. Họ gắp một đũa rau xanh vào bát Lục Yểu, dặn cậu đừng khách sáo, hôm nay chuẩn bị không chu đáo nên tiếp đón chưa được tốt.
Hạ Quy Sơn mỉm cười: “Ngon lắm ạ, bọn cháu ăn no rồi, cảm ơn ông bà.”
Anh liếc qua bát của cậu bé mập. Thằng bé lập tức run lên, miếng thịt trong miệng rơi xuống bàn, mắt đỏ hoe lại sắp khóc.
Dưới gầm bàn, bàn tay Hạ Quy Sơn lặng lẽ vươn sang. Lòng bàn tay anh khô ráo và ấm áp, nhẹ nhàng bao trọn lấy tay Lục Yểu.
Anh ghé sát tai cậu, nhỏ giọng nói bằng tiếng Khương Lan:
“Mình không thèm đâu. Lát nữa anh dẫn em đi ăn món ngon hơn.”
Bữa cơm nhanh chóng kết thúc. Lục Yểu lấy cớ xin phép ra về. Hai ông bà tiễn cậu tới cửa, họ liếc mắt nhìn nhau một cái, rồi ông cụ ấp úng nói:
“Yểu Yểu à… cháu cũng thấy đấy, nhà ông bà bây giờ không rộng. Cậu cháu mấy năm trước lại mất việc, mợ cháu cũng chẳng khá giả gì, trong nhà còn có đứa nhỏ, ba người chen chúc ở căn bên cạnh…”
Bà ngoại gật đầu phụ họa, cười gượng:
“Đúng vậy, nhà chật lắm, không ở thêm được đâu. Cháu ở ngoài sống tốt là được rồi. Ông bà vẫn khỏe, không cần lúc nào cũng nhớ mà về.”
Lục Yểu siết chặt hai tấm ảnh trong túi áo, trong lòng như bị ai khẽ chích một cái. Cuối cùng cậu chỉ nói:
“Con sẽ chăm sóc mẹ thật tốt. Tạm biệt ông bà, chúc ông bà mạnh khỏe, sống lâu trăm tuổi, cả nhà hạnh phúc.”
Sau khi rời đi rất xa rồi Lục Yểu mới chậm chạp nhận ra có một nỗi buồn âm ỉ đang từ tim mình chảy ra. Rất sâu, rất nặng. Nặng đến mức khiến cậu không thở nổi. Cậu đưa tay ôm lấy eo Hạ Quy Sơn, vùi mặt vào lồng ngực anh.
Con người đôi khi chính là như vậy. Lúc yêu thì dốc lòng yêu thương, đến khi xảy ra chuyện thì quên cũng rất nhanh.
Không có gì là thời gian không thể xóa nhòa. Cũng không có ai là không thể thay thế.
Giống như Lục Chính Đông năm đó chụp bức ảnh ấy cho bọn họ, có lẽ cũng đã từng làm cha dù chỉ trong vài phút ngắn ngủi.
Lục Yểu tin đã từng có một khoảnh khắc ông ta cảm thấy hạnh phúc. Chỉ tiếc niềm hạnh phúc ấy không thể thắng nổi sự sợ hãi. Càng không thắng nổi lòng tham và d*c v*ng của chính mình.
Giờ đây tất cả đã qua rồi. Giống như đóa phù dung sớm nở tối tàn, những điều đẹp đẽ và cả ký ức không đẹp đẽ ấy đều đã chôn vùi trong ký ức.