Tối qua Triệu Tồn Anh hầu như không ngủ, cộng thêm chóp xoay vai phải nhức nhối. Ba giờ sáng từ Đại Duyệt Loan về đến nhà, tắm rửa xong anh lại dán thêm một miếng cao.
Trời sáng, nhẩm tính thời gian, anh ủ dột gọi điện cho Triệu Lan nhưng không ai nhấc máy. Bà đã cài chế độ im lặng.
Mãi đến lúc anh lái xe tới bệnh viện đi làm, Triệu Lan mới gọi lại, hỏi: “Sáng nay con ăn gì rồi?”
Triệu Tồn Anh vừa tìm chỗ đỗ xe vừa đáp: “Chắc con gọi đại cái bánh sandwich thôi.”
Triệu Lan đang ngồi trong quán ăn sáng, nói: “Mẹ gọi một phần đậu phụ cuộn ăn với tào phớ ngọt. Chú con thèm đồ bột mì nên đang xếp hàng ở tiệm bên cạnh mua bánh kếp trứng cuộn quẩy rồi.”
“Hai người đúng là trời sinh một cặp.” Triệu Tồn Anh nói: “Một người thì đạm ăn kèm với đạm, một người thì tinh bột cuộn tinh bột.”
Triệu Lan húp một ngụm tào phớ ngọt: “Tào phớ ở đây y hệt món đậu hũ non ở quê mình, như thể sinh đôi cùng trứng vậy.”
…
“Mẹ dùng từ chú ý chút đi.”
“Kết bạn với giáo viên dạy Văn xong là con cũng được nâng tầm lên hả?”
Triệu Tồn Anh đáp: “Con của ngày hôm nay đã khác con của ngày hôm qua rồi.”
“Thế tại sao con của ngày hôm nay lại mất ngủ?” Triệu Lan rút khăn ướt lau tay: “Mẹ thấy lúc sáu giờ có một cuộc gọi nhỡ.”
“Là con dậy sớm đấy.” Triệu Tồn Anh đỗ xe xong bước xuống: “Con cứ tưởng sáu giờ mẹ đã dậy rồi.”
“Dạo này mẹ toàn ngủ muộn, sáng phải bảy giờ mới tỉnh giấc.”
“Đi đường mệt quá chứ gì?” Triệu Tồn Anh hừ mũi: “Con đã nhấn mạnh là lịch trình của hai người thiếu khoa học rồi, có ai lần đầu tự lái xe đi du lịch mà lại đòi chạy vòng quanh bờ biển đâu…”
“Mẹ ngủ muộn là vì phấn khích quá đấy con trai, không nỡ nhắm mắt sớm.” Triệu Lan bảo: “Cái sự thảnh thơi của mẹ với chú Chung con, hạng làm công ăn lương cắm rễ ở văn phòng như con không thể tưởng tượng nổi đâu.”
…
Triệu Tồn Anh đi ra chỗ có nắng, bắt đầu nói vào chuyện chính: “Hôm qua bên Đại Duyệt Loan xảy ra xích mích, nửa đêm Đường Bảo bị sốt nhẹ.”
“Tình hình có nghiêm trọng không?”
“Không sao ạ, con dỗ dành con bé rồi.”
“Ai xích mích với ai?”
“Chắc là Đường Bảo nhận ra cô Lâm không bằng lòng với con, nên mới lên tiếng bênh vực con rồi sinh chuyện.”
“Con nhận ra được vấn đề nằm ở đâu là tốt rồi.”
Triệu Tồn Anh im lặng.
“Con cứ cố gắng làm tốt những việc hiện tại cần làm, cho con bé những gì trong khả năng của con, như vậy đã là một người bố có trách nhiệm rồi.” Triệu Lan nói: “Chút tâm sức còm cõi còn sót lại sau công việc, con hãy dành để tập trung vào những việc quan trọng ấy.”
Triệu Tồn Anh “vâng” một tiếng.
“Nuôi trẻ con cho nó ranh mãnh một tí cũng đâu có xấu gì, con đừng lo lắng thái quá hay cảm thấy mắc nợ. Trẻ con mà diễn thì còn giỏi hơn cả người lớn, chẳng lẽ mẹ lại chưa lĩnh giáo bao giờ.”
…
Triệu Tồn Anh rầu rĩ đáp: “Nhưng trong lòng con cứ thấy bứt rứt sao ấy.”
“Con cứ cố gắng giữ quan hệ hòa hảo với cô Lâm và Kiều Dương Dương đi.” Triệu Lan nói: “Nếu không thì dồn sức vào mổ xẻ, viết luận văn mà xét duyệt chức danh.”
“… Trước bốn mươi lăm tuổi thì con hết cửa rồi.” Triệu Tồn Anh liếc nhìn vết răng trên cẳng tay mình, mỉm cười như thấu rõ: “Đường Bảo cũng ghê gớm lắm chứ chẳng vừa đâu.”
Triệu Lan bật cười, bùi ngùi cất lời từ tận đáy lòng: “Đi xa ngần ấy ngày, mẹ chẳng nhớ nhung ai, chỉ nhớ mỗi cô cháu gái ngoan của mẹ thôi.”
Triệu Tồn Anh đứng phơi nắng đến toát cả mồ hôi. Anh vừa cầm điện thoại trò chuyện vừa đi về phía tòa nhà điều trị: “Đường Bảo có kể ngày nào mẹ cũng gọi video cho con bé phải không?”
“Người không ở cạnh thì phải chịu khó gọi video để củng cố độ hiện diện chứ.”
Triệu Tồn Anh hỏi: “Suôn sẻ chứ ạ?”
“Mẹ tìm cháu nội mẹ là chuyện thiên kinh địa nghĩa, ai mà cản nổi mẹ?” Triệu Lan nói: “Mấy hôm trước mẹ mới gửi tặng cô Lâm một chuỗi hạt đấy.”
Thấy cửa thang máy sắp đóng, Triệu Tồn Anh nói với bà: “Mẹ nhọc lòng rồi.”
“Tạm biệt con trai cưng.”
“Đợi tôi với…” Triệu Tồn Anh vừa vẫy tay vừa hét lớn. Không kịp nữa rồi, anh phải chen lên chuyến thang máy này để về khoa.
“Bên ngoại khoa kìa, người bên ngoại khoa kìa, đóng cửa mau…”
“Đợi tôi với mà.” Triệu Tồn Anh trượt một chân tới, bấm lấy bấm để vào nút mở cửa.
Cửa thang máy mở ra. Chính giữa thang là một chiếc xe đẩy chở các bộ dụng cụ y tế, y bác sĩ bị dồn ép tản ra xung quanh. Anh ôm lấy vai phải, hô lên: “Người bệnh đây, nhường người bệnh với.”
“Trời đất ơi… người ngợm chen chúc đến bẹp dúm cả rồi.”
“Bẹp dúm lại càng tốt, treo ngược lên trần thang máy khéo còn tiết kiệm không gian hơn ấy chứ.” Triệu Tồn Anh nói rồi chật vật xoay người lại. Vừa xoay qua đã chạm ngay ánh mắt của Từ Chính. Cố tình muốn chọc tức anh, Từ Chính đưa tay bịt mũi, ngoảnh mặt đi chỗ khác chê bai: “Mùi cao dán chó nồng nặc.”
Triệu Tồn Anh chẳng thèm chấp nhặt con ngựa già này.
Sáng nay bác sĩ đến thay băng cho bệnh nhân. Khổng Đa Lị xuống tầng dưới làm thủ tục xuất viện giúp cô ấy. Vẫn là nữ bệnh nhân mắc u đặc giả nhú tuyến tụy hôm trước, cô chăm sóc trọn vẹn bảy ngày. Gần trưa, cô đưa người bệnh ra tận cổng bệnh viện lên xe công nghệ. Tiễn bệnh nhân xong, trên đường quay lại tòa nhà điều trị, WeChat của cô nổ thông báo liên tục. Hôm nay có điểm thi chuyển cấp, học sinh của hai lớp tra được điểm liền nối đuôi nhau báo tin vui cho cô.
Cô vừa trả lời tin nhắn WeChat, vừa chê nắng gắt nên vội tấp vào trốn dưới tán một gốc hòe nhỏ. Tốc độ gõ chữ của cô cực nhanh, lướt qua lướt lại giữa các khung chat, cô nhắn tin riêng với sáu học sinh cùng lúc, lại còn phải quán xuyến thêm hai nhóm chung của hai lớp. Em nào điểm cao như ý thì rộn ràng báo lên nhóm, em nào thi không đạt kỳ vọng thì nhắn tin riêng cho cô. Bên này đang mải nhắn với học sinh, bên kia cô vẫn lo liệu được đơn việc mới mà y tá vừa phân xuống. Bệnh nhân hôm nay mới làm thủ tục nhập viện, mai phẫu thuật, dự kiến một tuần sau mổ sẽ xuất viện.
Cân nhắc một lát, cô quyết định không nhận đơn này. Chiều nay phải về trường, cô muốn dành cả ngày mai để nghỉ ngơi. Vừa từ chối y tá xong, cô lại nhận được tin nhắn thoại của một em học sinh. Nghe giọng điệu hớn hở vô cùng, em ấy bảo đã rủ thêm ba bạn nữa tới bệnh viện tìm cô.
Cô bật cười đồng ý, ngước nhìn căn tin rồi bảo tới đây cô sẽ bao cả nhóm đi ăn. Ngay sau đó cô gửi định vị sang, không quên dặn dò mấy đứa đến nhớ đeo khẩu trang cẩn thận.
Khổng Đa Lị đứng dưới bóng râm, hai bên cánh mũi và quanh mép lấm tấm mồ hôi, hai má cũng đỏ bừng vì nắng. Mải cúi đầu bấm điện thoại nên cổ áo thun của cô cũng ướt đẫm mồ hôi. Kỳ lạ thay, cô chẳng hề thấy nóng bức, chỉ thấy lòng bàn tay rịn nước và tim đập thình thịch, đến tiếng ve sầu kêu râm ran trên tán lá đỉnh đầu cũng chẳng mảy may khiến cô thấy chói tai phiền phức. Trả lời liên tục thêm mấy tin nhắn, mỏi chân quá, cô bèn cởi luôn chiếc áo gile xanh đồng phục [1] trải xuống đất, tựa lưng vào gốc cây khoanh chân ngồi đợi tin.
Cô đang chờ một hồi âm cực kỳ quan trọng. Tháng trước ngày thi, cô từng mời bảy em học sinh đi chơi Escape Room, và cô đang ngóng điểm thi của một em trong số đó. Khâu điền nguyện vọng của học sinh này có sự can thiệp toàn diện và tư vấn sát sao từ cô. Bố mẹ em ấy từng trải qua nỗi đau mất con khi đã bước sang tuổi trung niên, ngót nghét năm mươi tuổi mới sinh lại được em ấy, năm nay hai ông bà cũng đã sáu mươi lăm rồi. Chuyện điền nguyện vọng chuyển cấp họ gần như mù tịt. Cô và phụ huynh đã phải trao đổi qua lại trên WeChat ròng rã suốt hơn nửa năm trời. Cuối cùng, dựa trên năng lực thực tế của học sinh, Khổng Đa Lị đã chốt lại một nguyện vọng mang tính chiến lược.
Chuyện này khiến cô vô cùng áp lực. Kể từ lúc học sinh nộp hồ sơ, cô cứ canh cánh trong lòng mãi. Có những chuyện trên đời hễ ôm đồm nhiều là kiểu gì cũng sinh lỗi, mặc kệ không quản thì tuyệt đối chẳng bao giờ sai! Nói đâu xa, như cái tin tức rúng động hai năm trước, giáo viên gọi điện cho phụ huynh học sinh, phụ huynh đến trường tát em học sinh đó một bạt tai, kết cục là em ấy nhảy lầu tự tử ngay tại chỗ. Sau khi họp bàn rút kinh nghiệm từ vụ việc đó, bọn họ đã đi đến kết luận: Đối với những học sinh có hoàn cảnh gia đình đặc biệt – mặc kệ (không can thiệp).
Trong văn phòng của họ có treo một bức thư pháp: Dạy chữ rèn người, lập đức dưỡng tài. [2]
Mỗi lần nhìn thấy dòng chữ ấy, thâm tâm cô lại khó lòng bình lặng. Cả những lời ca thán đủ đường của đồng nghiệp về phía nhà trường lẫn phụ huynh cũng vậy. Nhưng ca thán thì cứ ca thán, than vãn xong cũng chẳng ai có bất cứ động thái thay đổi thực tế nào. Khổng Đa Lị hiếm khi hùa theo những lời ca thán đó, bởi làm thế chỉ khiến cô thêm cảm thấy bản thân bất lực và yếu kém. Để không bị cảm giác bất lực ấy nuốt chửng, cô chọn cách xuống lớp tìm một học sinh có tinh thần tự giác, bảo em ấy mang bài văn theo mình về văn phòng. Cô dùng những hành động cụ thể, thiết thực để đánh bật sự bất lực kia.
Qua mấy năm theo nghề giáo, cô đã dần học hỏi và đúc kết cho mình một bộ chiến lược sinh tồn chốn công sở cùng triết lý giáo dục riêng. Định hướng lớn thì cô chẳng thể xoay chuyển. Cô không thay đổi được hệ thống giáo dục, cũng chẳng thay đổi được phụ huynh, thậm chí sự ảnh hưởng của cô lên học sinh cũng vô cùng nhỏ bé. Nhưng may mắn thay, đa số học sinh vẫn có thể tiếp thu sự ảnh hưởng đó. Vậy là cô cứ nhắm thẳng vào những em mà bản thân có khả năng tác động tới. Một lớp có 50 học sinh, cô chỉ cần tạo ra được ảnh hưởng tích cực và sâu sắc đến đôi ba em thôi đã là giỏi giang lắm rồi.
Cách để cô tự xoa dịu bản thân trong công việc giảng dạy hằng ngày chính là: Cố gắng hết sức để chịu trách nhiệm với từng học sinh cụ thể. Trên lớp thì tận tụy truyền đạt kiến thức, sau giờ học nếu học sinh tìm đến hỏi bài, cô sẽ kiên nhẫn giải đáp.
Cô không có đủ sức mạnh to lớn để đảm bảo không bỏ sót bất kỳ học sinh nào, nhưng cô có thể đảm bảo bản thân không bao giờ chủ động từ bỏ bất cứ một ai.
Còn điều khiến cô canh cánh nhất lúc này, chính là việc bản thân không thể hoàn toàn làm ngơ, khoanh tay đứng nhìn. Ví như tin tức mà cô đang ngóng đợi ngay lúc này, kết quả của cô học trò có người mẹ sáu mươi lăm tuổi mà cô đã đích thân tư vấn điền nguyện vọng. Giả sử em ấy làm bài dưới sức, rồi bố mẹ em lại không thể chấp nhận nổi cú sốc đó thì sao… Cô vừa làm công tác tâm lý cho chính mình, vừa tự răn đe bản thân thêm lần nữa: năm nay là lần đầu tiên cô chủ nhiệm lớp cuối cấp, sau này phải rút kinh nghiệm, tuyệt đối không được nhúng tay vào việc điền nguyện vọng cụ thể cho học sinh nữa.
Không nói đến những cái khác, nội áp lực tâm lý thôi cũng đã quá sức chịu đựng rồi.
Đang ngồi đây lẩm bẩm một mình thì một học sinh nhắn tin WeChat cho cô: [Thưa cô, em được 329 điểm.] Ngay sau đó em ấy gửi thêm một tin: [Thưa cô, em không phải người có tố chất học hành.]
Rõ như ban ngày rồi.
Khổng Đa Lị nhắn lại: [Chẳng phải mẹ em đã chọn ngành Thương mại điện tử ở trường nghề cho em rồi sao?]
Học sinh đáp: [Thưa cô, lý tưởng nghề nghiệp của em là làm livestream, thế hệ 2K5 dũng cảm xông pha đường đua livestream thương mại điện tử!]
Khổng Đa Lị mỉm cười nhắn lại: [Hậu sinh khả úy, hậu sinh khả úy!]
Học sinh đáp: [Thưa cô, tụi em sẽ đặt một bàn tiệc tri ân cô ở tòa Đại Ngọc Mễ [3], một ngày làm thầy, cả đời làm mẹ.]
Khổng Đa Lị vội nhắn: [Cô không dám nhận, không dám nhận đâu.] Liền theo đó hỏi tiếp: [Từ “tụi em” mà em nói cụ thể gồm những ai…]
Học sinh đáp: [Lưu Hạo Dương, Dương Hàn Vũ, Tôn Ninh… Tụi em đông lắm, cô nhất định phải tới đấy nhé.]
Xin ghi nhận tấm lòng này. Khổng Đa Lị chọn bừa một em có học lực nhỉnh hơn trong số đó để hỏi: [Tôn Ninh tra điểm chưa em?]
Học sinh đáp: [Tôn Ninh được 589 điểm, bố cậu ấy bắt học Công nghệ Ô tô Năng lượng mới.]
Khổng Đa Lị nhắn: [Khá lắm khá lắm, đúng là vượt ngoài mong đợi luôn.] Sau đó lại trêu em ấy: [Sau này đừng có xóa kết bạn với cô nha, mai mốt team livestream của em mà nổi tiếng, cô giới thiệu người qua chỗ em nộp CV, em đừng có bảo không quen biết cô đấy.]
Học sinh đáp: [Cô chỉ cần mở lời một tiếng thôi ạ!]
Khổng Đa Lị nhắn: [Hẹn chiều nay gặp ở trường nhé.]
Học sinh đáp: [Thưa cô, em muốn xin lỗi cô, chuyện này đã giấu kín trong lòng em suốt bốn học kỳ rồi.]
Khổng Đa Lị đoán ra trong vòng một nốt nhạc. Cái thằng nhóc này, cô vừa thầm chửi trong bụng thì đã thấy tin nhắn WeChat của cậu chàng gửi tới: [Thưa cô, đợt thi cuối kỳ II năm lớp 7, con rắn giả nhét trong túi xách của cô là do em với Dương Hàn Vũ cùng nhau bỏ vào đấy ạ.]
Khổng Đa Lị nhắn: [Cái đồ học trò nghịch ngợm, ân đoạn nghĩa tuyệt luôn nhé.] Kèm theo đó là một nhãn dán biểu cảm nứt toác đầu.
Học sinh đáp: [Đừng mà cô, lúc đó em chỉ định hù cô chút thôi, ai dè sau đó lại làm cô giật mình ngã cầu thang bong gân mắt cá chân.] Em ấy lại nhắn tiếp: [Vốn dĩ em cũng định đứng ra nhận lỗi, nhưng lại sợ lộ ra thì bị ăn kỷ luật.]
Khổng Đa Lị nhắn: [Em cũng khôn lỏi ghê nhỉ… Hành vi đó của em không đáng bị kỷ luật sao?]
Học sinh đáp: [Thế nên bây giờ em xin lỗi cô ạ, cô có thể chụp màn hình đăng lên vòng bạn bè tag Chủ nhiệm với Tổ trưởng khối cho mấy thầy xem.]
…
Khổng Đa Lị hùa theo trêu chọc: [Tầm nhìn của em cũng xa xăm phết đó! Cô bắt sóng được rồi, sau này em mà phát đạt, có phóng viên đến tìm cô phỏng vấn, cô sẽ dành hết lời tốt đẹp để khen em.]
Vừa nhắn xong, cô nhận được điểm số của một học sinh khác, hai mắt bỗng chốc tối sầm lại. Điểm thấp nhất của cả hai lớp cho đến hiện tại đã xuất hiện: Tổng điểm 219.
Cô chỉ muốn lăn ra ngất xỉu cho xong. Nhưng sống trên đời luôn có những điều bất ngờ. Giây tiếp theo, cô ôm riết lấy chiếc điện thoại rồi hét toáng lên, ngay lập tức bấm gọi để xác nhận lại. Nhận được câu trả lời chắc nịch, nước mắt cô lập tức tuôn rơi. Cô học trò mà cô cất công tư vấn nguyện vọng đã báo điểm lại rồi: Tổng điểm 673! Mức điểm cao nhất của cả hai lớp! Lúc trước cô dự đoán điểm của em ấy chỉ tầm 655 thôi!
Kích động xong, cô lại bắt đầu tặc lưỡi tiếc rẻ. Lỗ to rồi, lỗ to rồi! Hồi đó điền nguyện vọng đáng lẽ ra phải mạo hiểm hơn nữa! Đáng lẽ phải xông thẳng vào trường top 1 luôn mới phải!
Cô cảm thấy mình đã quá bảo thủ, quá cầu toàn rồi!
Cùng lúc đó, trong nhóm chat giáo viên của khối, các lớp chọn cũng lần lượt báo tin vui: Nào là 689, 697, 701, 683, 687, 679, 691…
Cô quá đỗi vui sướng, quăng thẳng luôn mức điểm cao nhất của lớp mình là 673 lên, môn Ngữ văn đạt 113 điểm! Cũng vì quá vui sướng nên cô tự nhiên bỏ ngoài tai lời của một số giáo viên. Ví như: Chúc mừng chúc mừng nhé, cô Khổng vất vả rồi, một hai tháng tự học buổi tối trước kỳ thi đúng là không uổng công phụ đạo, sớm biết kéo được điểm lên thế này thì tôi cũng tình nguyện tăng ca phụ đạo rồi.
Khổng Đa Lị chỉ màng tới mấy chữ chúc mừng, sau đó nhắn một tin phản hồi chung cho tất cả: [Chung vui, chung vui ạ.] Kèm theo đó là một loạt nhãn dán biểu cảm cười nhe nanh.
Cô luôn cảm thấy năng lực nghề nghiệp của bản thân có hạn nên chẳng dám tùy tiện nói lời to tát, dẫu có phải gánh hai cái lớp có học lực đội sổ gần như toàn khối thì cũng không dám than vãn nửa lời. Cô đã vô số lần tự thuyết phục bản thân rằng, điểm số của học sinh không quan trọng, thứ hạng của khối không quan trọng, không nên có sự phân biệt đối xử với các học sinh. Thế nhưng, đến khi cô thực sự dắt dẫn một lứa học trò đi hết một khóa, lần lượt nhận được tin vui báo đỗ kỳ thi chuyển cấp của các em, thì cái cảm xúc ngổn ngang đó thật khó diễn tả thành lời. Trong mớ cảm xúc hỗn độn ấy, sự phấn chấn hân hoan là mãnh liệt nhất, lấn át tất cả mọi cung bậc cảm xúc khác. Và khi trạng thái hân hoan này choán ngợp lấy mọi thứ, cô mới chợt bừng tỉnh nhận ra những lời tự an ủi, thuyết phục bản thân suốt bấy lâu nay, trong khoảnh khắc này lại trở nên mong manh, yếu ớt, không chịu nổi một đòn!
Cảm giác về giá trị nghề nghiệp mới quan trọng làm sao! Và điểm số cũng mới quan trọng làm sao!
Khoảnh khắc ý thức được điều này, trái tim cô như bị giáng nhẹ một đòn. Nhưng cô nhanh chóng chọn cách ôm trọn lấy niềm vui sướng ấy. Cứ phấn chấn cái đã, vui sướng xong rồi tính sau!
Ngay trước mắt cô lúc này như hiện lên hình ảnh Jean Valjean [4] đang cắm cúi chạy thục mạng. Một Jean Valjean tay siết chặt ổ bánh mì vừa ăn trộm được, bất chấp cảnh sát đang truy đuổi gắt gao phía sau, ném ổ bánh mì ấy về phía những đứa cháu của chị gái mình và gào thật to: Ăn mau, ăn mau đi…
Dù là sám hối hay vào tù thì đó cũng là chuyện của lúc bị tóm rồi.
673 điểm lận đó!
–
[1] Áo gile xanh: Đồng phục đặc trưng thường dùng để nhận diện nhân viên chăm sóc/hộ lý hoặc tình nguyện viên tại các bệnh viện ở Trung Quốc.
[2] Nguyên văn “教书育人，立德树人” (Giáo thư dục nhân, lập đức thụ nhân): Khẩu hiệu quen thuộc trong ngành giáo dục Trung Quốc, mang ý nghĩa dạy học để bồi dưỡng con người, lấy đạo đức làm nền tảng để ươm mầm tài năng.
[3] Đại Ngọc Mễ (大玉米 – Bắp ngô lớn): Biệt danh của tòa nhà chọc trời Greenland Plaza ở Trịnh Châu, Hà Nam, Trung Quốc do có thiết kế giống hình lõi ngô.
[4] Jean Valjean: Nhân vật chính trong tiểu thuyết kinh điển “Những người khốn khổ” của Victor Hugo.