Đêm khuya, trong thư phòng đèn đuốc sáng trưng.
Lý Lâm Phủ đang xem xét danh sách các Toản tu sử phụ trách《 Thiên Bảo Đại Điển 》. (1)
Bây giờ đã là tháng Năm, việc biên tu đại điển đã tiến hành sơ bộ hơn một tháng, danh sách này vốn đã được các quan lại dưới trướng Hữu tướng phủ kiểm tra một lần. Kết quả là đám phế vật này làm việc sai sót đầy rẫy, mãi đến khi Lý Lâm Phủ phát hiện Lại bộ đã triệu hồi rất nhiều chính địch bị biếm truất về Trường An.
Dĩ nhiên, có thể đe dọa tướng vị đã bị hắn trừ khử từ lâu, số còn lại chỉ là những người có học thức nhưng chức vụ không cao. Dù vậy hắn cũng không dung thứ, bèn tự mình thẩm hạch danh sách, thức trắng cả đêm, miệt mài lọc ra những người này.
Chính địch mà hắn chọn ra có mấy loại, phần lớn là công văn điều động của Lại bộ chưa được phê duyệt, bị hắn kịp thời bác bỏ; một số ít đã được điều về Trường An, hầu hết chưa được chuyển sang chức vị khác, chỉ tạm thời đảm nhiệm Toản tu sử, những người này đừng hòng có chức vị mới.
Những con cá lọt lưới muốn nhân lúc Thánh nhân tu thư thoát khỏi cảnh biếm truất, Lý Lâm Phủ muốn bọn họ vì hưởng chút lợi nhỏ mà mất luôn chức vị, cả đời sau chỉ còn biết thủ tuyển trong vô vọng. (2)
Canh ba, Lý Lâm Phủ mệt mỏi đến mắt hoa đầu váng. Hắn xoa thái dương, nhìn lại chữ trên giấy, vẫn thấy hơi mờ.
Nhưng hắn kiên trì nhìn cái tên tiếp theo.
"Vương Xương Linh."
Vương Xương Linh không tính là chính địch, nhưng cũng là một trong những đối tượng hắn biếm truất đàn áp.
Nếu nhớ không nhầm, đó là năm Khai Nguyên thứ hai mươi lăm, Lý Lâm Phủ vừa đăng thượng tướng vị, trục xuất Trương Cửu Linh, Vương Xương Linh lúc đó chỉ là một tiểu quan, dám lên tiếng thay Trương Cửu Linh, hắn liền biếm hắn đến Lĩnh Nam.
Không ngờ, Vương Xương Linh không chết, mà còn sống rất thoải mái.
~~
Cùng lúc đó, trong sân Bí Thư Tỉnh, có mấy người đang uống rượu ngâm thơ.
"Lạc Dương thân hữu như tương vấn, nhất phiến băng tâm tại ngọc hồ." (3)
"Ha ha, đến, cùng uống một chén, chúc mừng Vương đại huynh trở về!"
Chén rượu được nâng lên, hướng về vầng trăng sáng, Vương Xương Linh ngửa đầu, đổ thẳng rượu vào miệng.
Những người xung quanh cũng bắt chước, vẻ điên cuồng lộ rõ. Ngay cả Vương Duy - vị Thi Phật vốn điềm đạm sái thoát, lúc này trên mặt cũng tràn ngập nụ cười, tựa như trở về thưở thiếu thời vô câu vô thúc. (4)
Ngoại trừ Tiết Bạch, hắn rất kiềm chế mà nâng chén rượu lên, chỉ hớp một ngụm nhỏ.
"Có ca nữ không?" Vương Xương Linh đột nhiên hỏi.
Hắn năm nay đã năm mươi tuổi, tướng mạo khôi ngô, vóc người hùng tráng, khí chất phong thái có chút giống Nhan Chân Khanh, nhưng phong cách hành sự lại khác, mang nhiều nét ngang tàng phóng túng hơn.
Vương Duy nói: "Đại huynh nếu muốn nghe khúc, vậy liền gọi người đến."
Tiết Bạch hiện là Thái nhạc thừa, nhưng ca nữ của Thái Thường Tự không chỉ có ở Thái nhạc thự, Vương Duy không cần nhờ Tiết Bạch, tự gọi một tùy tùng, khẽ dặn: "Nhạc Thánh hôm nay đang dạy ở Nhạc phường, đi thúc giục một chút, mời hắn mang đệ tử đến."
Đổi lại Tiết Bạch, chắc chắn sẽ không phạm lỗi nhỏ thế này, để không ảnh hưởng đến quan lộ, mặc dù hắn thường gây ra những rắc rối lớn, nhưng những nhà thơ Đại Đường này lại chẳng hề để tâm.
"Tiết lang có biết, lão phu tại sao lúc này lại muốn nghe khúc trước không?"
"Xin nghe chỉ giáo."
Vương Xương Linh bèn kể một tiểu cố sự.
Trước đây hắn từng cùng Cao Thích, Vương Chi Hoán đến tửu lâu uống rượu, chợt gặp ca nữ diễn tấu những khúc nhạc nổi tiếng nhất lúc bấy giờ. Ba người đều là nhân vật nổi tiếng nhất trong thi đàn, bèn đánh cược xem ca nữ hát thơ của ai nhiều nhất.
"Tiết lang đoán xem, cuối cùng ai thắng?"
"Chắc là Vương đại huynh thắng?"
Vương Xương Linh mỉm cười rồi giơ hai ngón tay, nói: "Họ hát hai bài của ta, chỉ hát một bài của Cao Tam Thập Ngũ. Chi Hoán huynh không phục, nói những ca nữ này đều là nha đầu bất xuất danh, chỉ hát được mấy khúc tầm thường. Hắn chỉ vào ca cơ xinh đẹp nhất xuất sắc nhất, nói đây là người thanh nhã, đến lúc nàng hát, nếu không phải thơ Vương Chi Hoán, cả đời không tranh cao thấp với chúng ta nữa, còn nếu phải, ta cùng Cao Tam Thập Ngũ sẽ bái hắn làm sư."
Tiết Bạch hỏi: "Vậy ca kỹ đó hát bài nào?"
Vương Xương Linh gõ nhẹ bàn, cất giọng hát.
"Hoàng Hà viễn thượng bạch vân gian, nhất phiến cô thành vạn nhận sơn. Khương địch hà tu oán dương liễu, xuân phong bất độ Ngọc Môn quan." (5)
Không biết Vương Duy lấy đâu ra sáo thổi lên, tiếng sáo vi vút, lan khắp Bí Thư Tỉnh.
Vương Xương Linh hứng khởi, hát liền hai lần, rót hai chén rượu xuống đất, thì thầm: "Hạo Nhiên huynh, Chi Hoán huynh, ta lại về Trường An rồi."
Khi tiếng nhạc dứt, hắn lại phấn chấn, chỉ vào Vương Duy, Tiết Bạch.
"Hôm nay ba chúng ta, lại thi thố một phen, thế nào?"
Vương Duy gật đầu: "Hảo."
Tiết Bạch vẫn chưa đủ cuồng, khiêm tốn nói: "Tuyệt không dám sánh cùng hai vị."
"Không cần tự khiêm nhường, ngươi là tân binh nổi bật trong thi đàn." Vương Xương Linh cười nói: "Nay ta thành người lớn tuổi nhất trong ba người, cũng có thể như Chi Hoán huynh lúc trước giở trò ăn gian."
Nói là muốn ăn gian, nhưng với danh tiếng Vương Xương Linh trong thi đàn Đại Đường hiện nay, chỉ cần thi thố, tức là công nhận Tiết Bạch - người trẻ tuổi này.
Một lúc sau, Lý Quy Niên quả nhiên dẫn nữ đệ tử đến, lục tục bày nhạc cụ ra, bài đầu tiên hát chính là thơ của Vương Duy, không ngờ là bài thơ ca công tụng đức đăng trên công báo kia.
"Phượng ỷ triều bích lạc, long đồ diệu kim kính. Duy nhạc giáng nhị thần, đái thiên lâm vạn tính." (6)
Bài thứ hai hát là thơ ca công tụng đức của Tiết Bạch…... kỳ thực vẫn là thơ của Vương Duy.
Bọn họ uống rượu trong nha môn hoàng thành, còn nghe khúc, tán dương Thánh nhân là điều cần thiết.
Nhưng Vương Xương Linh lại thấy chán nản, quả nhiên giở trò ăn gian, bước lên cướp lấy một cây tỳ bà, nói: "Để ta, hát cho các ngươi nghe một bài thơ mới của ta."
Ngón tay lướt trên dây đàn, giai điệu vang lên, giọng hắn trầm buồn, hát chính là《 Xuân Cung Khúc 》.
"Tạc dạ phong khai lộ tỉnh đào, vị ương tiền điện nguyệt luân cao."
"Bình Dương ca vũ tân thừa sủng, liêm ngoại xuân hàn tứ cẩm bào." (7)
Bài hát như xuyên qua ngàn năm thời gian, đưa người ta trở về thời Hán.
Đó là lúc tiết xuân ấm áp, tiền điện Vị Ương cung, trăng cao chiếu sáng, ánh bạc trải dài, hoa đào nở rộ nhờ ân mưa móc. Ca nữ Vệ Tử Phu nhà Bình Dương công chúa, xinh đẹp múa hay, được Hán Vũ Đế sủng ái, đặc biệt ban cẩm bào.
Sủng ái đến mức Hán Vũ Đế phế cả Hoàng hậu Trần A Kiều, có thể thấy được hắn có mới nới cũ, hoang dâm xa xỉ thế nào.
Một bài thơ, bề ngoài viết về kẻ mới được sủng ái, nhưng ngầm bày tỏ nỗi oán hận của người cũ.
Nụ cười trên mặt Lý Quy Niên trở nên gượng gạo, ngay cả nếp nhăn nơi khóe mắt cũng lộ ra bất đắc dĩ.
"Rượu cũng gần hết, mọi người cũng say rồi, nghỉ sớm đi."
"Đúng vậy a, người khác đang biên thư, chúng ta ở đây uống rượu nghe khúc, không ổn."
Mọi người đều nói thế, bầu không khí gần như bị phá hỏng, Tiết Bạch bèn nói: "Ta dẫn Vương đại huynh về hào xá."
"Nhờ Tiết lang."
Tiết Bạch liền dẫn Vương Xương Linh đến hậu nha.
Đi qua hành lang, Vương Xương Linh dừng bước, vuốt cột bên hành lang, nói: "Bí Thư Tỉnh, hai mươi mốt năm rồi... Năm Khai Nguyên thứ mười lăm, ta đỗ tiến sĩ, cũng như ngươi, khởi đầu làm Giáo thư lang."
Hắn nhìn Tiết Bạch, lại nói: "Nhưng lúc đó ta không còn trẻ như ngươi, đã gần thành gia lập thất chi niên. Dương danh lộ quả thật không dễ đi, ta thuở thiếu thời vốn muốn đến biên tái bái yết Tiết độ sứ, nhưng không quá suôn sẻ, may mắn thơ ca truyền khắp thiên hạ, được Trương công tán thành, lúc đầu làm quan, quan lộ cũng thuận lợi."
"Cũng nhờ Trương công che chở, ta mới có thể sống đến hôm nay."
"Từng nghe qua."
Nguyệt quang không tính quá mờ, Tiết Bạch bèn thổi tắt đèn lồng, cùng Vương Xương Linh ngồi trong đình viện tán gẫu, hắn có một tin muốn nói.
Nhưng người lên tiếng trước lại là Vương Xương Linh.
"Ngươi đỗ trạng nguyên, khởi đầu làm Giáo thư lang, hai bước này đã đúng, bước tiếp theo là phải ngoại phóng làm Kỳ úy rồi?" (8)
"Xác thực có chuẩn bị."
Con đường thăng tiến trong quan trường Đại Đường cơ bản là như vậy, Giáo thư lang, Kỳ huyện huyện úy, có kinh nghiệm cơ sở trung ương và địa phương, bước tiếp theo mới có thể điều về làm trung cấp thanh vọng ngôn quan.
Như Nhan Chân Khanh, mười hai năm trước là Giáo thư lang, giữa chừng để tang ba năm, sau đó thi lại Bác học hồng từ khoa, làm Kỳ úy, rồi làm Ngự sử, tuần tra Lũng Hữu. Thoạt nhìn quan giai rất thấp, nhưng tư lịch, danh vọng đã đủ, hơn nữa tài năng ai cũng thấy, kỳ thực đã bước ra bước quan trọng, chỉ cần thăng một hai lần nữa là có thể tiến vọt, vào hàng ngũ ứng cử viên cho vị trí Thượng thư, Tể tướng.
Vương Xương Linh vốn dĩ cũng định thăng tiến như vậy, thở dài: "Ta làm Giáo thư lang bốn năm, đỗ Bác học hồng từ khoa, điều làm Tỷ Thủy huyện úy, bậc chính cửu phẩm hạ."
Hắn chân thành khuyên bảo: "Ngươi có công lao, không cần thi lại Lại bộ thí cũng có thể thăng quan. Nhưng nhớ kỹ, không được tham quan phẩm, thà giảm phẩm, cũng phải làm Kỳ úy. Thà làm Tỷ Thủy úy, chứ không làm Giang Ninh thừa a."
Vừa mới quen biết nhau, có thể nghe được Vương Xương Linh nhắc nhở như vậy quả thực không dễ chút nào, chả trách hắn giao hữu khắp thiên hạ.
"Tạ Vương đại huynh đề điểm." Tiết Bạch nghiêm túc cảm ơn.
Những đạo lý này hắn đều biết, nhưng chỉ khi thốt ra từ miệng Vương Xương Linh mới có cảm nhận sâu sắc.
Đại Đường lấy Quan Trung làm gốc, tất cả tài phú, tài nguyên, quan vị đều nghiêng về Quan Trung... ngoại trừ những năm này binh quyền chảy về biên trấn, tất cả mọi thứ khác đều ưu tiên cung cấp cho Quan Trung, muốn thăng tiến nhanh nhất, phải ở Kỳ huyện. (9)
Vương Xương Linh thấy thiếu niên này nghe khuyên, gật đầu hài lòng, thở dài: "Chuyện quan trường, ta cũng chỉ nhắc ngươi đến đây, về sau, ta cũng không dạy được, mong ngươi đừng đi theo vết xe đổ của ta."
Đó là năm Khai Nguyên thứ hai mươi lăm, hắn đã làm quan mười năm, định tiến lên bước quan trọng làm Giám sát ngự sử, vừa gặp lúc Trương Cửu Linh thất thế, Lý Lâm Phủ lên làm tể tướng.
Dù lúc đó là nhà thơ số một Đại Đường, thế lớn ập đến, trong nháy mắt khiến mười năm nỗ lực của hắn tan thành mây khói, vì liên lụy, bị biếm đến Lĩnh Nam.
"Lĩnh Nam quá khổ." Dù là Vương Xương Linh, nhắc đến Lĩnh Nam cũng thở dài: "Ta vốn định chết ở Lĩnh Nam, nhưng may mắn được trời xanh thương xót, tháng hai năm Khai Nguyên thứ hai mươi bảy, Thánh nhân đại xá thiên hạ. Ta mới đến Lĩnh Nam không lâu, liền quay về Trường An, sau đó được lượng di làm Giang Ninh thừa."
Lượng thi tức là quan lại phạm tội được ân xá, dời đến nơi gần hơn an trí, cả đời hắn hầu như không có hy vọng thăng quan, không bị biếm truất đã may mắn.
Lúc này, Tiết Bạch mới nói tin mình biết.
"Ta có một trưởng bối ở Lại bộ, dạo trước nói với ta, Vương đại huynh sợ lại sắp bị biếm rồi..."
~~
"Vương Xương Linh?"
Lý Lâm Phủ lẩm bẩm, nhớ lại hình như hơn một tháng trước từng thấy có người tố cáo Vương Xương Linh ở Giang Ninh phạm nhiều sai sót.
Hắn đứng dậy, gọi một nữ thị đang ngủ gật, ra lệnh: "Bảo mạc liêu lập tức tìm văn thư từ Giang Ninh tháng trước." (10)
"Rõ."
Mạc liêu của tướng phủ cũng vất vả, ngay trong đêm phải tìm ra văn thư mà Hữu tướng cần.
Lý Lâm Phủ nhận lấy lật xem, quả nhiên, mấy quan huyện Giang Ninh vạch tội Vương Xương Linh "bất căng tế hành, ngôn hành tương bối".
Cái gọi "Bất căng tế hành" chính là bình thường không chú trọng tiểu tiết. Trong công văn đã liệt kê rất nhiều, tỉ như Vương Xương Linh yêu thích rượu chè, thường hay say xỉn không dậy nổi; làm việc qua loa, không chịu để tâm đến chuyện tuyển nhân sự huyện; nuôi ca kỹ riêng, ngày ngày đắm chìm tửu sắc...
Phía dưới công văn, đính kèm một bức thư riêng, trong thư viết một bài thơ Vương Xương Linh, tên là "Xuân cung khúc".
Lý Lâm Phủ nhớ mình đã xử lý việc này, bèn sai người tìm bản lưu công văn gửi Lại bộ.
"Hữu tướng, tìm thấy rồi."
"Đưa đây."
Hắn nhận lấy xem, trên công văn viết "biếm làm Long Tiêu úy" rõ ràng còn có con dấu của Hữu tướng.
"Đúng là bọn ăn hại! Bản tướng đã biếm truất rồi, còn dám điều về kinh? Gọi Trần Hi Liệt đến gặp bản tướng!"
"A lang, bây giờ vẫn còn tiêu cấm..."
"Bảo Trần Hi Liệt đến! Hắn bình thường ngủ chưa đủ sao?!"
~~
"A, chuyện này..."
Trần Hi Liệt vội vã đến Hữu tướng phủ lúc canh tư.
Hắn đang ngủ say thì bị gọi đến, giờ vẫn mơ màng, mở to mắt nhìn chữ trên công văn, sắc mặt đầy ngơ ngác.
"Vương Xương Linh? Hạ quan điều hắn về Trường An sao? Ta không biết chuyện này. Thánh nhân hạ chỉ tu soạn đại điển, triệu tập học giả trong thiên hạ về kinh, danh sách rất dài, sợ có một hai ngàn người, ta còn tưởng... Hữu tướng đã sai người kiểm tra rồi."
Lý Lâm Phủ nổi giận, giận thái độ qua loa của Trần Hi Liệt, nhưng chính vì nhìn trúng điểm này, hắn mới đặt Trần Hi Liệt lên vị trí Tả tướng nhiều năm như vậy.
"Hữu tướng bớt giận." Trần Hi Liệt lại nói: "Công văn này, ta cũng chưa từng thấy. Việc Lại bộ, đa phần do Đạt Hề thị lang quản."
Như một quyền đấm vào không khí, Lý Lâm Phủ tức giận không có chỗ phát tiết, bèn sai người gọi Đạt Hề Tuần đến.
Canh năm, Đạt Hề Tuần nhìn thấy công văn liền biến sắc, trong lòng kêu khổ.
Việc khác làm không tốt không sao, nhưng với khí lượng hẹp hòi của Hữu tướng, xảy ra sơ suất như vậy là tiêu rồi.
Trước đó, hắn quả thật nhận được công văn này, lúc ấy nghĩ Vương Xương Linh tuy chỉ là một tiểu quan, nhưng danh tiếng rất lớn, biếm truất Vương Xương Linh ắt sẽ bị người người chửi mắng. Đến lúc đó, những người như Lý Bạch, Vương Duy, Cao Thích lại sẽ không ngớt lời phản đối. Vì thế, hắn đặc biệt tìm Đỗ Hữu Lân để gánh tội thay.
"Bẩm Hữu tướng, là Đỗ Hữu Lân!"
Đạt Hề Tuần lau mồ hôi trên trán, nói: "Vương Xương Linh theo Dương đảng, vì vậy, Đỗ Hữu Lân cố ý trì hoãn..."
"Còn dám ngoan cố?" Lý Lâm Phủ ném xuống bài thơ của Vương Xương Linh viết, "Hắn nếu chịu theo Dương đảng, đã không đến nỗi cả đời quanh quẩn ở bát cửu phẩm... toàn là phế vật chỉ biết tư lợi!"
Đạt Hề Tuần vội vàng đáp: "Vâng, vâng, nhưng việc này thật là Đỗ Hữu Lân luôn lừa dối hạ quan, hắn nói đã phát công văn, biếm Vương Xương Linh đến Long Tiêu huyện rồi. Tả tướng lại không nói qua với ta, đã điều người về Trường An."
"Ngươi trách lão phu?" Trần Hi Liệt lập tức quát, "Việc Lại bộ, ngươi nào có hỏi qua lão phu. Nay làm không xong việc, còn dám trách lão phu?"
"Đủ rồi."
Lý Lâm Phủ quát một tiếng, lười nhìn hai thuộc hạ vô dụng này thêm, bình tĩnh uy nghiêm mà đi về sau bình phong, nhẹ nhàng ra lệnh hai chữ.
"Biếm đi."
"Rõ."
~~
Hôm sau, Trần Hi Liệt đến Bí Thư Tỉnh thị sự, việc đầu tiên là sai người lấy danh sách Toản tu sử đến.
Hắn ngồi xuống công phòng, thở dài, trong lòng thầm mắng.
"Con gà chọi, chuyện bé xé ra to, thật sự cho rằng ngươi cao hơn ta một bậc?"
Một lúc sau, danh sách đưa đến, Trần Hi Liệt tìm tên Vương Xương Linh, cầm bút gạch đi, lại sai người tìm bản sao cáo thân gửi đến Lại bộ. (11)
Đúng lúc này, ngoài công phòng có người nói: "Tả tướng, Tiết trạng nguyên đến."
"Ai, thật là, lão phu đã nói, Tiết lang đến, không cần báo, còn không mau mời vào?"
"Rõ."
Cửa công phòng mở ra, Tiết Bạch dẫn Vương Xương Linh bước vào.
"Bái kiến Tả tướng."
Vương Xương Linh cũng chắp tay: "Trần công, nhiều năm không gặp... bái kiến Tả tướng."
"Thiếu Bá, đừng khách sáo." Trần Hi Liệt vội bước lên, nắm tay Vương Xương Linh, quét mắt nhìn từ đầu đến chân rồi thở dài: "Gần hai mươi năm không gặp, ngươi bây giờ sao còn già hơn cả ta?!"
"Gió sương trên đường biếm truất mài mòn thân người đó." Vương Xương Linh cười đáp.
Hai người, một tử bào, một thanh bào, địa vị cách xa nhau, trông thật không hài hòa.
Trần Hi Liệt thổn thức không thôi, quay đầu nói với Tiết Bạch: "Năm đó Thiếu Bá ở đây hiệu thư, lão phu là Tập hiền viện học sĩ, thỉnh thoảng qua lại, thỉnh thoảng qua lại, năm đó hắn phong hoa chính mậu lắm a."
"Thì ra Tả tướng cùng Vương toản tu là cố tri." Tiết Bạch nói: "Vậy thì tốt."
"Cửu biệt trọng phùng a."
Trần Hi Liệt nghe Tiết Bạch nói ba chữ "vậy thì tốt" dự cảm không ổn, quay lưng ho khan: "Khụ khụ khụ... lão phu ngẫu cảm phong hàn..."
"Tả tướng bệnh rồi?" Tiết Bạch lập tức nói: "Vậy thì việc tuyển bản thảo cho《 Thiên Bảo Văn Tụy 》 giao cho Vương biên tu làm. Để Tả tướng tĩnh dưỡng, thế nào?"
"Không có gì đáng ngại, không có gì đáng ngại." Trần Hi Liệt chuyển sang như thường, khoát tay nói: "Chút bệnh nhỏ, ngày mai sẽ khỏe thôi."
"Như vậy ta yên tâm rồi, bất quá, Tả tướng thân là tể chấp, làm sao có thời gian lo việc phiền phức như tuyển bản thảo chứ. Vương biên tu danh mãn thiên hạ, đích thị nhân tuyển có một không hai, hôm nay đến, chính là muốn thỉnh Tả tướng bổ nhiệm Vương biên tu làm chủ biên《 Thiên Bảo Văn Tụy 》."
"Ấy, thế Tiết lang đây?"
"Ta làm phó biên, Tả tướng làm đốc san, chẳng phải rất tốt sao?"
"Rất tốt, rất tốt." Trần Hi Liệt nở nụ cười, nói: "Vậy thì, lão phu sẽ gửi đề xuất bổ nhiệm đến Lại bộ, chờ Trung Thư Tỉnh phê chuẩn. Thiếu Bá có thể yên tâm chờ tin vui."
Nói xong, hắn khẽ giơ tay, mời Tiết Bạch, Vương Xương Linh rời đi.
Tiết Bạch bèn nói: "Ta vừa hay định đến Lại bộ, mời Tả tướng lập đề xuất, ta thuận đường mang đi được không?"
"Đợi lão phu xong việc, sẽ tự đến Lại bộ lập đề xuất."
"Không biết Tả tướng có công vụ gì, cần ta giúp không?"
"Không cần." Trần Hi Liệt hơi không vui, khoát tay nói: "Ngươi làm tốt phần việc của mình, bản tướng còn có công vụ của Chính sự đường."
Dứt lời, hắn lập tức đứng dậy, định tự mình mang cáo thân của Vương Xương Linh đến Lại bộ giao cho Đạt Hề Tuần.
Vừa bước ra khỏi Bí Thư Tỉnh, phía trước đã vang lên tiếng reo hò.
"Tả tướng đã đáp ứng, để Vương phu tử thẩm thơ của chúng ta!"
"......"
Lại là đám thư sinh nghèo khó đó, không chuyên tâm đọc sách, đầu hành quyển, suốt ngày mong một sớm một chiều đăng báo thành danh, đáng cười đáng thương thay.
Trên mặt Trần Hi Liệt treo nụ cười ôn hòa, nghĩ thầm lần này mình sẽ không bị thanh thế của giới sĩ nhân cuốn theo nữa,《 Thiên Bảo Văn Tụy 》nằm trong tay, không dùng Vương Xương Linh, những sĩ nhân này đều phải xem hắn như Thiên Lôi, bảo đánh đâu thì đánh đấy.
~~
Sau khi đến Lại bộ gặp Đạt Hề Tuần, Trần Hi Liệt liền trở về Chính sự đường.
Một quan viên đệ thượng công văn, nói: "Tả tướng, những cái này đều cần ngài phê chuẩn."
"Biết rồi."
Trần Hi Liệt cầm ấn từng cái đóng, chợt ánh mắt dừng lại, nhìn kỹ đề xuất trên bàn... đề xuất bổ nhiệm Vương Xương Linh làm chủ biên《 Thiên Bảo Văn Tụy 》.
"Ai làm?"
Trần Hi Liệt giật mình, lập tức hiểu ra, là Đỗ Hữu Lân.
Hắn lập tức đặt ấn xuống, định xé đề xuất.
Nhưng ngay sau đó, hắn dừng tay.
Đỗ Hữu Lân dám viết đề xuất này, tức là nhắc nhở hắn, Dương đảng đã nắm chắc, hắn không đến nỗi không hiểu.
Trần Hi Liệt bèn cất đề xuất vào ngực, chỉ đợi xem kết quả thế nào.
"Dương đảng muốn vật lộn với Tác Đấu Kê, lão phu có gì phải vội?"
~~
Bí Thư Tỉnh, San báo viện.
Tiết Bạch đặt một chồng bản thảo thơ dày trước mặt Vương Xương Linh, cười nói: "Vậy nhờ Vương đại huynh."
"Ta chỉ sợ sắp bị biếm, Tiết lang có nắm chắc giữ ta lại?"
"Đơn giản."
Vương Xương Linh lắc đầu cười khổ, nói: "Thánh nhân ghét ta đó."
"Không, Thánh nhân khoan dung, còn rất thích thơ của Vương đại huynh." Tiết Bạch nói: "Có thể ân xá ngươi một lần, chứng tỏ Thánh nhân không ghét ngươi, mà chỉ vì bị ngươi mạo phạm."
"Bản tính ta như vậy." Vương Xương Linh nói: "Không sửa được."
Hắn đã cúi đầu xem bản thảo, trong nháy mắt, nhàu một bài thơ ném ra ngoài cửa. Sau đó, cầm bút, trên bản thảo tiếp theo viết xuống tám chữ "ngôn chi vô vật, điệu tình tạo tác" đặt sang một bên. (12)
"Không cần sửa." Tiết Bạch nói: "Mời ngươi tới chủ trì Văn Tụy báo, chính là vì tính 'bất căng tế hành' này."
Vương Xương Linh ngẩng đầu, vuốt râu hoa râm, hơi nghi hoặc.
Tiết Bạch nói: "Cần làm rất đơn giản, mắng. Đã mắng quân vương, tiếp đó sao có thể không mắng tể tướng, quốc cữu? Vương đại huynh đã bất căng tế hành, cứ thoải mái mắng quyền quý khắp Trường An, như vậy, mới không 'ngôn hành tương bối'." (13)
"Ha ha ha ha." Vương Xương Linh nghe xong cười lớn.
Tiết Bạch bước lên, viết xuống tứ đại tự "Thiên Bảo Văn Tụy" đẩy đến trước mặt hắn: "Xem, đây chính là một tờ báo mắng người."
_____________
*Vương Xương Linh (王昌龄, khoảng 698–757): tự Thiếu Bá, là một trong những nhà thơ nổi bật thời Thịnh Đường, được mệnh danh "Thi gia tử vương" (Thiên tử trong làng thơ) hoặc "Thất tuyệt thánh thủ" (Bậc thầy thơ thất ngôn tứ tuyệt).
~Được Lý Bạch, Đỗ Phủ kính trọng, thơ ông là gạch nối giữa phong cách "biên tái" (Lưu Trường Khanh) và "lãng mạn" (Lý Bạch).
~Giai thoại: Ông bị ám sát trong loạn An Lộc Sơn (755–763) cái chết đầy bí ẩn trở thành đề tài trong văn học đời sau. Thơ ông được chép trong《Toàn Đường thi》với 181 bài, trong đó 74 bài thất tuyệt được đánh giá là đỉnh cao của thể loại này.
(1) Toản tu sử:
~"Toản tu" (纂修): Biên soạn, chỉnh lý tài liệu quan trọng (thường là sử sách, điển lệ triều đình).
~"Sử" (使): Chức quan đặc trách.
(2)
~biếm truất: giáng chức đến nơi xa kinh thành.
~thủ tuyển: chờ bổ nhiệm, chờ phục chức.
(3) "Lạc Dương thân hữu như tương vấn, nhất phiến băng tâm tại ngọc hồ."
~"Nếu thân hữu Lạc Dương có hỏi đến ta, hãy bảo rằng tấm lòng này trong sáng như viên băng trong bình ngọc."
~Bối cảnh: Tác giả bị giáng chức, gửi gắm tấm lòng thanh liêm qua thơ tiễn bạn.
(4) sái thoát: không màng thế tục.
(5) "Hoàng Hà viễn thượng bạch vân gian, nhất phiến cô thành vạn nhận sơn. Khương địch hà tu oán dương liễu, xuân phong bất độ Ngọc Môn quan."
~Dòng Hoàng Hà như chảy ngược lên tận mây trời, (phản chiếu) một tòa thành lẻ loi giữa núi non trùng điệp. Sáo người Khương não nuột khúc ly tình, gió xuân chẳng thể vượt qua ải Ngọc Môn.
~Tác giả: Vương Chi Hoán.
~Diễn tả nỗi cô đơn nơi biên ải và nỗi oán hận kín đáo với triều đình.
(6) "Phượng ỷ triều bích lạc, long đồ diệu kim kính. Duy nhạc giáng nhị thần, đái thiên lâm vạn tính."
~"Phượng xa lướt về bầu trời xanh thẳm, long đồ chiếu rọi như kim kính. Ta hạ xuống núi Nhạc, đội vương miện của trời cho đất nước, che chở muôn dân trăm họ."
~Kim kính: Gương phản chiếu chân lý, ẩn dụ chính quyền minh bạch.
(7) "Tạc dạ phong khai lộ tỉnh đào, Vị Ương tiền điện nguyệt luân cao."
"Bình Dương ca vũ tân thừa sủng, liêm ngoại xuân hàn tứ cẩm bào."
~ tạm dịch ~
"Đêm qua gió xuân thổi nở hoa đào bên giếng lộ, trăng sáng vắt ngang trời trước điện Vị Ương cung.
"Vũ nữ Vệ Tử Phu của công chúa Bình Dương vừa mới được sủng ái, vì ngoài rèm xuân lạnh, đã được ban áo gấm lụa là."
(Mượn chuyện có mới nới cũ của Hán Vũ Đế để ngầm châm biếm Ly Long Cơ)
(8) Kỳ úy: quan trông coi việc hình án, tuần tra tại các vùng lân cận kinh đô. (Kỳ: Kinh kỳ)
(9) Kỳ huyện: chỉ các huyện trực thuộc vùng kinh đô, nằm trong phạm vi quản lý trực tiếp của triều đình trung ương.
~Phạm vi: Bán kính khoảng 500 lý (~250km) xung quanh Trường An/Lạc Dương.
~Đặc quyền: Quan lại do trung ương bổ nhiệm; Được ưu tiên phân bổ ngân sách; Miễn giảm thuế so với địa phương khác.
(10) Mạc liêu: Chỉ đội ngũ quan chức phụ tá làm việc trong phủ đệ của các quan lớn (Tổng đốc, Tuần phủ, Tướng quân...) thời phong kiến, có vai trò tương tự ban tham mưu/cố vấn hiện đại.
~Đãi ngộ: Không nằm trong ngạch quan chức nhà nước; Lương bổng do chủ quan tự chi trả; Có cơ hội được tiến cử làm quan chính thức.
(11) cáo thân: văn bản quyết định bổ nhiệm.
(12) "ngôn chi vô vật, điệu tình tạo tác": câu từ sáo rỗng, uốn éo kiểu cách. (phê phán lối viết cố ý dùng ngôn từ khó hiểu để tỏ ra uyên bác hoặc bắt chước phong cách người khác một cách gượng ép)
(13) ngôn hành tương bối: nói một đằng, mắng một nẻo.
Lý Lâm Phủ đang xem xét danh sách các Toản tu sử phụ trách《 Thiên Bảo Đại Điển 》. (1)
Bây giờ đã là tháng Năm, việc biên tu đại điển đã tiến hành sơ bộ hơn một tháng, danh sách này vốn đã được các quan lại dưới trướng Hữu tướng phủ kiểm tra một lần. Kết quả là đám phế vật này làm việc sai sót đầy rẫy, mãi đến khi Lý Lâm Phủ phát hiện Lại bộ đã triệu hồi rất nhiều chính địch bị biếm truất về Trường An.
Dĩ nhiên, có thể đe dọa tướng vị đã bị hắn trừ khử từ lâu, số còn lại chỉ là những người có học thức nhưng chức vụ không cao. Dù vậy hắn cũng không dung thứ, bèn tự mình thẩm hạch danh sách, thức trắng cả đêm, miệt mài lọc ra những người này.
Chính địch mà hắn chọn ra có mấy loại, phần lớn là công văn điều động của Lại bộ chưa được phê duyệt, bị hắn kịp thời bác bỏ; một số ít đã được điều về Trường An, hầu hết chưa được chuyển sang chức vị khác, chỉ tạm thời đảm nhiệm Toản tu sử, những người này đừng hòng có chức vị mới.
Những con cá lọt lưới muốn nhân lúc Thánh nhân tu thư thoát khỏi cảnh biếm truất, Lý Lâm Phủ muốn bọn họ vì hưởng chút lợi nhỏ mà mất luôn chức vị, cả đời sau chỉ còn biết thủ tuyển trong vô vọng. (2)
Canh ba, Lý Lâm Phủ mệt mỏi đến mắt hoa đầu váng. Hắn xoa thái dương, nhìn lại chữ trên giấy, vẫn thấy hơi mờ.
Nhưng hắn kiên trì nhìn cái tên tiếp theo.
"Vương Xương Linh."
Vương Xương Linh không tính là chính địch, nhưng cũng là một trong những đối tượng hắn biếm truất đàn áp.
Nếu nhớ không nhầm, đó là năm Khai Nguyên thứ hai mươi lăm, Lý Lâm Phủ vừa đăng thượng tướng vị, trục xuất Trương Cửu Linh, Vương Xương Linh lúc đó chỉ là một tiểu quan, dám lên tiếng thay Trương Cửu Linh, hắn liền biếm hắn đến Lĩnh Nam.
Không ngờ, Vương Xương Linh không chết, mà còn sống rất thoải mái.
~~
Cùng lúc đó, trong sân Bí Thư Tỉnh, có mấy người đang uống rượu ngâm thơ.
"Lạc Dương thân hữu như tương vấn, nhất phiến băng tâm tại ngọc hồ." (3)
"Ha ha, đến, cùng uống một chén, chúc mừng Vương đại huynh trở về!"
Chén rượu được nâng lên, hướng về vầng trăng sáng, Vương Xương Linh ngửa đầu, đổ thẳng rượu vào miệng.
Những người xung quanh cũng bắt chước, vẻ điên cuồng lộ rõ. Ngay cả Vương Duy - vị Thi Phật vốn điềm đạm sái thoát, lúc này trên mặt cũng tràn ngập nụ cười, tựa như trở về thưở thiếu thời vô câu vô thúc. (4)
Ngoại trừ Tiết Bạch, hắn rất kiềm chế mà nâng chén rượu lên, chỉ hớp một ngụm nhỏ.
"Có ca nữ không?" Vương Xương Linh đột nhiên hỏi.
Hắn năm nay đã năm mươi tuổi, tướng mạo khôi ngô, vóc người hùng tráng, khí chất phong thái có chút giống Nhan Chân Khanh, nhưng phong cách hành sự lại khác, mang nhiều nét ngang tàng phóng túng hơn.
Vương Duy nói: "Đại huynh nếu muốn nghe khúc, vậy liền gọi người đến."
Tiết Bạch hiện là Thái nhạc thừa, nhưng ca nữ của Thái Thường Tự không chỉ có ở Thái nhạc thự, Vương Duy không cần nhờ Tiết Bạch, tự gọi một tùy tùng, khẽ dặn: "Nhạc Thánh hôm nay đang dạy ở Nhạc phường, đi thúc giục một chút, mời hắn mang đệ tử đến."
Đổi lại Tiết Bạch, chắc chắn sẽ không phạm lỗi nhỏ thế này, để không ảnh hưởng đến quan lộ, mặc dù hắn thường gây ra những rắc rối lớn, nhưng những nhà thơ Đại Đường này lại chẳng hề để tâm.
"Tiết lang có biết, lão phu tại sao lúc này lại muốn nghe khúc trước không?"
"Xin nghe chỉ giáo."
Vương Xương Linh bèn kể một tiểu cố sự.
Trước đây hắn từng cùng Cao Thích, Vương Chi Hoán đến tửu lâu uống rượu, chợt gặp ca nữ diễn tấu những khúc nhạc nổi tiếng nhất lúc bấy giờ. Ba người đều là nhân vật nổi tiếng nhất trong thi đàn, bèn đánh cược xem ca nữ hát thơ của ai nhiều nhất.
"Tiết lang đoán xem, cuối cùng ai thắng?"
"Chắc là Vương đại huynh thắng?"
Vương Xương Linh mỉm cười rồi giơ hai ngón tay, nói: "Họ hát hai bài của ta, chỉ hát một bài của Cao Tam Thập Ngũ. Chi Hoán huynh không phục, nói những ca nữ này đều là nha đầu bất xuất danh, chỉ hát được mấy khúc tầm thường. Hắn chỉ vào ca cơ xinh đẹp nhất xuất sắc nhất, nói đây là người thanh nhã, đến lúc nàng hát, nếu không phải thơ Vương Chi Hoán, cả đời không tranh cao thấp với chúng ta nữa, còn nếu phải, ta cùng Cao Tam Thập Ngũ sẽ bái hắn làm sư."
Tiết Bạch hỏi: "Vậy ca kỹ đó hát bài nào?"
Vương Xương Linh gõ nhẹ bàn, cất giọng hát.
"Hoàng Hà viễn thượng bạch vân gian, nhất phiến cô thành vạn nhận sơn. Khương địch hà tu oán dương liễu, xuân phong bất độ Ngọc Môn quan." (5)
Không biết Vương Duy lấy đâu ra sáo thổi lên, tiếng sáo vi vút, lan khắp Bí Thư Tỉnh.
Vương Xương Linh hứng khởi, hát liền hai lần, rót hai chén rượu xuống đất, thì thầm: "Hạo Nhiên huynh, Chi Hoán huynh, ta lại về Trường An rồi."
Khi tiếng nhạc dứt, hắn lại phấn chấn, chỉ vào Vương Duy, Tiết Bạch.
"Hôm nay ba chúng ta, lại thi thố một phen, thế nào?"
Vương Duy gật đầu: "Hảo."
Tiết Bạch vẫn chưa đủ cuồng, khiêm tốn nói: "Tuyệt không dám sánh cùng hai vị."
"Không cần tự khiêm nhường, ngươi là tân binh nổi bật trong thi đàn." Vương Xương Linh cười nói: "Nay ta thành người lớn tuổi nhất trong ba người, cũng có thể như Chi Hoán huynh lúc trước giở trò ăn gian."
Nói là muốn ăn gian, nhưng với danh tiếng Vương Xương Linh trong thi đàn Đại Đường hiện nay, chỉ cần thi thố, tức là công nhận Tiết Bạch - người trẻ tuổi này.
Một lúc sau, Lý Quy Niên quả nhiên dẫn nữ đệ tử đến, lục tục bày nhạc cụ ra, bài đầu tiên hát chính là thơ của Vương Duy, không ngờ là bài thơ ca công tụng đức đăng trên công báo kia.
"Phượng ỷ triều bích lạc, long đồ diệu kim kính. Duy nhạc giáng nhị thần, đái thiên lâm vạn tính." (6)
Bài thứ hai hát là thơ ca công tụng đức của Tiết Bạch…... kỳ thực vẫn là thơ của Vương Duy.
Bọn họ uống rượu trong nha môn hoàng thành, còn nghe khúc, tán dương Thánh nhân là điều cần thiết.
Nhưng Vương Xương Linh lại thấy chán nản, quả nhiên giở trò ăn gian, bước lên cướp lấy một cây tỳ bà, nói: "Để ta, hát cho các ngươi nghe một bài thơ mới của ta."
Ngón tay lướt trên dây đàn, giai điệu vang lên, giọng hắn trầm buồn, hát chính là《 Xuân Cung Khúc 》.
"Tạc dạ phong khai lộ tỉnh đào, vị ương tiền điện nguyệt luân cao."
"Bình Dương ca vũ tân thừa sủng, liêm ngoại xuân hàn tứ cẩm bào." (7)
Bài hát như xuyên qua ngàn năm thời gian, đưa người ta trở về thời Hán.
Đó là lúc tiết xuân ấm áp, tiền điện Vị Ương cung, trăng cao chiếu sáng, ánh bạc trải dài, hoa đào nở rộ nhờ ân mưa móc. Ca nữ Vệ Tử Phu nhà Bình Dương công chúa, xinh đẹp múa hay, được Hán Vũ Đế sủng ái, đặc biệt ban cẩm bào.
Sủng ái đến mức Hán Vũ Đế phế cả Hoàng hậu Trần A Kiều, có thể thấy được hắn có mới nới cũ, hoang dâm xa xỉ thế nào.
Một bài thơ, bề ngoài viết về kẻ mới được sủng ái, nhưng ngầm bày tỏ nỗi oán hận của người cũ.
Nụ cười trên mặt Lý Quy Niên trở nên gượng gạo, ngay cả nếp nhăn nơi khóe mắt cũng lộ ra bất đắc dĩ.
"Rượu cũng gần hết, mọi người cũng say rồi, nghỉ sớm đi."
"Đúng vậy a, người khác đang biên thư, chúng ta ở đây uống rượu nghe khúc, không ổn."
Mọi người đều nói thế, bầu không khí gần như bị phá hỏng, Tiết Bạch bèn nói: "Ta dẫn Vương đại huynh về hào xá."
"Nhờ Tiết lang."
Tiết Bạch liền dẫn Vương Xương Linh đến hậu nha.
Đi qua hành lang, Vương Xương Linh dừng bước, vuốt cột bên hành lang, nói: "Bí Thư Tỉnh, hai mươi mốt năm rồi... Năm Khai Nguyên thứ mười lăm, ta đỗ tiến sĩ, cũng như ngươi, khởi đầu làm Giáo thư lang."
Hắn nhìn Tiết Bạch, lại nói: "Nhưng lúc đó ta không còn trẻ như ngươi, đã gần thành gia lập thất chi niên. Dương danh lộ quả thật không dễ đi, ta thuở thiếu thời vốn muốn đến biên tái bái yết Tiết độ sứ, nhưng không quá suôn sẻ, may mắn thơ ca truyền khắp thiên hạ, được Trương công tán thành, lúc đầu làm quan, quan lộ cũng thuận lợi."
"Cũng nhờ Trương công che chở, ta mới có thể sống đến hôm nay."
"Từng nghe qua."
Nguyệt quang không tính quá mờ, Tiết Bạch bèn thổi tắt đèn lồng, cùng Vương Xương Linh ngồi trong đình viện tán gẫu, hắn có một tin muốn nói.
Nhưng người lên tiếng trước lại là Vương Xương Linh.
"Ngươi đỗ trạng nguyên, khởi đầu làm Giáo thư lang, hai bước này đã đúng, bước tiếp theo là phải ngoại phóng làm Kỳ úy rồi?" (8)
"Xác thực có chuẩn bị."
Con đường thăng tiến trong quan trường Đại Đường cơ bản là như vậy, Giáo thư lang, Kỳ huyện huyện úy, có kinh nghiệm cơ sở trung ương và địa phương, bước tiếp theo mới có thể điều về làm trung cấp thanh vọng ngôn quan.
Như Nhan Chân Khanh, mười hai năm trước là Giáo thư lang, giữa chừng để tang ba năm, sau đó thi lại Bác học hồng từ khoa, làm Kỳ úy, rồi làm Ngự sử, tuần tra Lũng Hữu. Thoạt nhìn quan giai rất thấp, nhưng tư lịch, danh vọng đã đủ, hơn nữa tài năng ai cũng thấy, kỳ thực đã bước ra bước quan trọng, chỉ cần thăng một hai lần nữa là có thể tiến vọt, vào hàng ngũ ứng cử viên cho vị trí Thượng thư, Tể tướng.
Vương Xương Linh vốn dĩ cũng định thăng tiến như vậy, thở dài: "Ta làm Giáo thư lang bốn năm, đỗ Bác học hồng từ khoa, điều làm Tỷ Thủy huyện úy, bậc chính cửu phẩm hạ."
Hắn chân thành khuyên bảo: "Ngươi có công lao, không cần thi lại Lại bộ thí cũng có thể thăng quan. Nhưng nhớ kỹ, không được tham quan phẩm, thà giảm phẩm, cũng phải làm Kỳ úy. Thà làm Tỷ Thủy úy, chứ không làm Giang Ninh thừa a."
Vừa mới quen biết nhau, có thể nghe được Vương Xương Linh nhắc nhở như vậy quả thực không dễ chút nào, chả trách hắn giao hữu khắp thiên hạ.
"Tạ Vương đại huynh đề điểm." Tiết Bạch nghiêm túc cảm ơn.
Những đạo lý này hắn đều biết, nhưng chỉ khi thốt ra từ miệng Vương Xương Linh mới có cảm nhận sâu sắc.
Đại Đường lấy Quan Trung làm gốc, tất cả tài phú, tài nguyên, quan vị đều nghiêng về Quan Trung... ngoại trừ những năm này binh quyền chảy về biên trấn, tất cả mọi thứ khác đều ưu tiên cung cấp cho Quan Trung, muốn thăng tiến nhanh nhất, phải ở Kỳ huyện. (9)
Vương Xương Linh thấy thiếu niên này nghe khuyên, gật đầu hài lòng, thở dài: "Chuyện quan trường, ta cũng chỉ nhắc ngươi đến đây, về sau, ta cũng không dạy được, mong ngươi đừng đi theo vết xe đổ của ta."
Đó là năm Khai Nguyên thứ hai mươi lăm, hắn đã làm quan mười năm, định tiến lên bước quan trọng làm Giám sát ngự sử, vừa gặp lúc Trương Cửu Linh thất thế, Lý Lâm Phủ lên làm tể tướng.
Dù lúc đó là nhà thơ số một Đại Đường, thế lớn ập đến, trong nháy mắt khiến mười năm nỗ lực của hắn tan thành mây khói, vì liên lụy, bị biếm đến Lĩnh Nam.
"Lĩnh Nam quá khổ." Dù là Vương Xương Linh, nhắc đến Lĩnh Nam cũng thở dài: "Ta vốn định chết ở Lĩnh Nam, nhưng may mắn được trời xanh thương xót, tháng hai năm Khai Nguyên thứ hai mươi bảy, Thánh nhân đại xá thiên hạ. Ta mới đến Lĩnh Nam không lâu, liền quay về Trường An, sau đó được lượng di làm Giang Ninh thừa."
Lượng thi tức là quan lại phạm tội được ân xá, dời đến nơi gần hơn an trí, cả đời hắn hầu như không có hy vọng thăng quan, không bị biếm truất đã may mắn.
Lúc này, Tiết Bạch mới nói tin mình biết.
"Ta có một trưởng bối ở Lại bộ, dạo trước nói với ta, Vương đại huynh sợ lại sắp bị biếm rồi..."
~~
"Vương Xương Linh?"
Lý Lâm Phủ lẩm bẩm, nhớ lại hình như hơn một tháng trước từng thấy có người tố cáo Vương Xương Linh ở Giang Ninh phạm nhiều sai sót.
Hắn đứng dậy, gọi một nữ thị đang ngủ gật, ra lệnh: "Bảo mạc liêu lập tức tìm văn thư từ Giang Ninh tháng trước." (10)
"Rõ."
Mạc liêu của tướng phủ cũng vất vả, ngay trong đêm phải tìm ra văn thư mà Hữu tướng cần.
Lý Lâm Phủ nhận lấy lật xem, quả nhiên, mấy quan huyện Giang Ninh vạch tội Vương Xương Linh "bất căng tế hành, ngôn hành tương bối".
Cái gọi "Bất căng tế hành" chính là bình thường không chú trọng tiểu tiết. Trong công văn đã liệt kê rất nhiều, tỉ như Vương Xương Linh yêu thích rượu chè, thường hay say xỉn không dậy nổi; làm việc qua loa, không chịu để tâm đến chuyện tuyển nhân sự huyện; nuôi ca kỹ riêng, ngày ngày đắm chìm tửu sắc...
Phía dưới công văn, đính kèm một bức thư riêng, trong thư viết một bài thơ Vương Xương Linh, tên là "Xuân cung khúc".
Lý Lâm Phủ nhớ mình đã xử lý việc này, bèn sai người tìm bản lưu công văn gửi Lại bộ.
"Hữu tướng, tìm thấy rồi."
"Đưa đây."
Hắn nhận lấy xem, trên công văn viết "biếm làm Long Tiêu úy" rõ ràng còn có con dấu của Hữu tướng.
"Đúng là bọn ăn hại! Bản tướng đã biếm truất rồi, còn dám điều về kinh? Gọi Trần Hi Liệt đến gặp bản tướng!"
"A lang, bây giờ vẫn còn tiêu cấm..."
"Bảo Trần Hi Liệt đến! Hắn bình thường ngủ chưa đủ sao?!"
~~
"A, chuyện này..."
Trần Hi Liệt vội vã đến Hữu tướng phủ lúc canh tư.
Hắn đang ngủ say thì bị gọi đến, giờ vẫn mơ màng, mở to mắt nhìn chữ trên công văn, sắc mặt đầy ngơ ngác.
"Vương Xương Linh? Hạ quan điều hắn về Trường An sao? Ta không biết chuyện này. Thánh nhân hạ chỉ tu soạn đại điển, triệu tập học giả trong thiên hạ về kinh, danh sách rất dài, sợ có một hai ngàn người, ta còn tưởng... Hữu tướng đã sai người kiểm tra rồi."
Lý Lâm Phủ nổi giận, giận thái độ qua loa của Trần Hi Liệt, nhưng chính vì nhìn trúng điểm này, hắn mới đặt Trần Hi Liệt lên vị trí Tả tướng nhiều năm như vậy.
"Hữu tướng bớt giận." Trần Hi Liệt lại nói: "Công văn này, ta cũng chưa từng thấy. Việc Lại bộ, đa phần do Đạt Hề thị lang quản."
Như một quyền đấm vào không khí, Lý Lâm Phủ tức giận không có chỗ phát tiết, bèn sai người gọi Đạt Hề Tuần đến.
Canh năm, Đạt Hề Tuần nhìn thấy công văn liền biến sắc, trong lòng kêu khổ.
Việc khác làm không tốt không sao, nhưng với khí lượng hẹp hòi của Hữu tướng, xảy ra sơ suất như vậy là tiêu rồi.
Trước đó, hắn quả thật nhận được công văn này, lúc ấy nghĩ Vương Xương Linh tuy chỉ là một tiểu quan, nhưng danh tiếng rất lớn, biếm truất Vương Xương Linh ắt sẽ bị người người chửi mắng. Đến lúc đó, những người như Lý Bạch, Vương Duy, Cao Thích lại sẽ không ngớt lời phản đối. Vì thế, hắn đặc biệt tìm Đỗ Hữu Lân để gánh tội thay.
"Bẩm Hữu tướng, là Đỗ Hữu Lân!"
Đạt Hề Tuần lau mồ hôi trên trán, nói: "Vương Xương Linh theo Dương đảng, vì vậy, Đỗ Hữu Lân cố ý trì hoãn..."
"Còn dám ngoan cố?" Lý Lâm Phủ ném xuống bài thơ của Vương Xương Linh viết, "Hắn nếu chịu theo Dương đảng, đã không đến nỗi cả đời quanh quẩn ở bát cửu phẩm... toàn là phế vật chỉ biết tư lợi!"
Đạt Hề Tuần vội vàng đáp: "Vâng, vâng, nhưng việc này thật là Đỗ Hữu Lân luôn lừa dối hạ quan, hắn nói đã phát công văn, biếm Vương Xương Linh đến Long Tiêu huyện rồi. Tả tướng lại không nói qua với ta, đã điều người về Trường An."
"Ngươi trách lão phu?" Trần Hi Liệt lập tức quát, "Việc Lại bộ, ngươi nào có hỏi qua lão phu. Nay làm không xong việc, còn dám trách lão phu?"
"Đủ rồi."
Lý Lâm Phủ quát một tiếng, lười nhìn hai thuộc hạ vô dụng này thêm, bình tĩnh uy nghiêm mà đi về sau bình phong, nhẹ nhàng ra lệnh hai chữ.
"Biếm đi."
"Rõ."
~~
Hôm sau, Trần Hi Liệt đến Bí Thư Tỉnh thị sự, việc đầu tiên là sai người lấy danh sách Toản tu sử đến.
Hắn ngồi xuống công phòng, thở dài, trong lòng thầm mắng.
"Con gà chọi, chuyện bé xé ra to, thật sự cho rằng ngươi cao hơn ta một bậc?"
Một lúc sau, danh sách đưa đến, Trần Hi Liệt tìm tên Vương Xương Linh, cầm bút gạch đi, lại sai người tìm bản sao cáo thân gửi đến Lại bộ. (11)
Đúng lúc này, ngoài công phòng có người nói: "Tả tướng, Tiết trạng nguyên đến."
"Ai, thật là, lão phu đã nói, Tiết lang đến, không cần báo, còn không mau mời vào?"
"Rõ."
Cửa công phòng mở ra, Tiết Bạch dẫn Vương Xương Linh bước vào.
"Bái kiến Tả tướng."
Vương Xương Linh cũng chắp tay: "Trần công, nhiều năm không gặp... bái kiến Tả tướng."
"Thiếu Bá, đừng khách sáo." Trần Hi Liệt vội bước lên, nắm tay Vương Xương Linh, quét mắt nhìn từ đầu đến chân rồi thở dài: "Gần hai mươi năm không gặp, ngươi bây giờ sao còn già hơn cả ta?!"
"Gió sương trên đường biếm truất mài mòn thân người đó." Vương Xương Linh cười đáp.
Hai người, một tử bào, một thanh bào, địa vị cách xa nhau, trông thật không hài hòa.
Trần Hi Liệt thổn thức không thôi, quay đầu nói với Tiết Bạch: "Năm đó Thiếu Bá ở đây hiệu thư, lão phu là Tập hiền viện học sĩ, thỉnh thoảng qua lại, thỉnh thoảng qua lại, năm đó hắn phong hoa chính mậu lắm a."
"Thì ra Tả tướng cùng Vương toản tu là cố tri." Tiết Bạch nói: "Vậy thì tốt."
"Cửu biệt trọng phùng a."
Trần Hi Liệt nghe Tiết Bạch nói ba chữ "vậy thì tốt" dự cảm không ổn, quay lưng ho khan: "Khụ khụ khụ... lão phu ngẫu cảm phong hàn..."
"Tả tướng bệnh rồi?" Tiết Bạch lập tức nói: "Vậy thì việc tuyển bản thảo cho《 Thiên Bảo Văn Tụy 》 giao cho Vương biên tu làm. Để Tả tướng tĩnh dưỡng, thế nào?"
"Không có gì đáng ngại, không có gì đáng ngại." Trần Hi Liệt chuyển sang như thường, khoát tay nói: "Chút bệnh nhỏ, ngày mai sẽ khỏe thôi."
"Như vậy ta yên tâm rồi, bất quá, Tả tướng thân là tể chấp, làm sao có thời gian lo việc phiền phức như tuyển bản thảo chứ. Vương biên tu danh mãn thiên hạ, đích thị nhân tuyển có một không hai, hôm nay đến, chính là muốn thỉnh Tả tướng bổ nhiệm Vương biên tu làm chủ biên《 Thiên Bảo Văn Tụy 》."
"Ấy, thế Tiết lang đây?"
"Ta làm phó biên, Tả tướng làm đốc san, chẳng phải rất tốt sao?"
"Rất tốt, rất tốt." Trần Hi Liệt nở nụ cười, nói: "Vậy thì, lão phu sẽ gửi đề xuất bổ nhiệm đến Lại bộ, chờ Trung Thư Tỉnh phê chuẩn. Thiếu Bá có thể yên tâm chờ tin vui."
Nói xong, hắn khẽ giơ tay, mời Tiết Bạch, Vương Xương Linh rời đi.
Tiết Bạch bèn nói: "Ta vừa hay định đến Lại bộ, mời Tả tướng lập đề xuất, ta thuận đường mang đi được không?"
"Đợi lão phu xong việc, sẽ tự đến Lại bộ lập đề xuất."
"Không biết Tả tướng có công vụ gì, cần ta giúp không?"
"Không cần." Trần Hi Liệt hơi không vui, khoát tay nói: "Ngươi làm tốt phần việc của mình, bản tướng còn có công vụ của Chính sự đường."
Dứt lời, hắn lập tức đứng dậy, định tự mình mang cáo thân của Vương Xương Linh đến Lại bộ giao cho Đạt Hề Tuần.
Vừa bước ra khỏi Bí Thư Tỉnh, phía trước đã vang lên tiếng reo hò.
"Tả tướng đã đáp ứng, để Vương phu tử thẩm thơ của chúng ta!"
"......"
Lại là đám thư sinh nghèo khó đó, không chuyên tâm đọc sách, đầu hành quyển, suốt ngày mong một sớm một chiều đăng báo thành danh, đáng cười đáng thương thay.
Trên mặt Trần Hi Liệt treo nụ cười ôn hòa, nghĩ thầm lần này mình sẽ không bị thanh thế của giới sĩ nhân cuốn theo nữa,《 Thiên Bảo Văn Tụy 》nằm trong tay, không dùng Vương Xương Linh, những sĩ nhân này đều phải xem hắn như Thiên Lôi, bảo đánh đâu thì đánh đấy.
~~
Sau khi đến Lại bộ gặp Đạt Hề Tuần, Trần Hi Liệt liền trở về Chính sự đường.
Một quan viên đệ thượng công văn, nói: "Tả tướng, những cái này đều cần ngài phê chuẩn."
"Biết rồi."
Trần Hi Liệt cầm ấn từng cái đóng, chợt ánh mắt dừng lại, nhìn kỹ đề xuất trên bàn... đề xuất bổ nhiệm Vương Xương Linh làm chủ biên《 Thiên Bảo Văn Tụy 》.
"Ai làm?"
Trần Hi Liệt giật mình, lập tức hiểu ra, là Đỗ Hữu Lân.
Hắn lập tức đặt ấn xuống, định xé đề xuất.
Nhưng ngay sau đó, hắn dừng tay.
Đỗ Hữu Lân dám viết đề xuất này, tức là nhắc nhở hắn, Dương đảng đã nắm chắc, hắn không đến nỗi không hiểu.
Trần Hi Liệt bèn cất đề xuất vào ngực, chỉ đợi xem kết quả thế nào.
"Dương đảng muốn vật lộn với Tác Đấu Kê, lão phu có gì phải vội?"
~~
Bí Thư Tỉnh, San báo viện.
Tiết Bạch đặt một chồng bản thảo thơ dày trước mặt Vương Xương Linh, cười nói: "Vậy nhờ Vương đại huynh."
"Ta chỉ sợ sắp bị biếm, Tiết lang có nắm chắc giữ ta lại?"
"Đơn giản."
Vương Xương Linh lắc đầu cười khổ, nói: "Thánh nhân ghét ta đó."
"Không, Thánh nhân khoan dung, còn rất thích thơ của Vương đại huynh." Tiết Bạch nói: "Có thể ân xá ngươi một lần, chứng tỏ Thánh nhân không ghét ngươi, mà chỉ vì bị ngươi mạo phạm."
"Bản tính ta như vậy." Vương Xương Linh nói: "Không sửa được."
Hắn đã cúi đầu xem bản thảo, trong nháy mắt, nhàu một bài thơ ném ra ngoài cửa. Sau đó, cầm bút, trên bản thảo tiếp theo viết xuống tám chữ "ngôn chi vô vật, điệu tình tạo tác" đặt sang một bên. (12)
"Không cần sửa." Tiết Bạch nói: "Mời ngươi tới chủ trì Văn Tụy báo, chính là vì tính 'bất căng tế hành' này."
Vương Xương Linh ngẩng đầu, vuốt râu hoa râm, hơi nghi hoặc.
Tiết Bạch nói: "Cần làm rất đơn giản, mắng. Đã mắng quân vương, tiếp đó sao có thể không mắng tể tướng, quốc cữu? Vương đại huynh đã bất căng tế hành, cứ thoải mái mắng quyền quý khắp Trường An, như vậy, mới không 'ngôn hành tương bối'." (13)
"Ha ha ha ha." Vương Xương Linh nghe xong cười lớn.
Tiết Bạch bước lên, viết xuống tứ đại tự "Thiên Bảo Văn Tụy" đẩy đến trước mặt hắn: "Xem, đây chính là một tờ báo mắng người."
_____________
*Vương Xương Linh (王昌龄, khoảng 698–757): tự Thiếu Bá, là một trong những nhà thơ nổi bật thời Thịnh Đường, được mệnh danh "Thi gia tử vương" (Thiên tử trong làng thơ) hoặc "Thất tuyệt thánh thủ" (Bậc thầy thơ thất ngôn tứ tuyệt).
~Được Lý Bạch, Đỗ Phủ kính trọng, thơ ông là gạch nối giữa phong cách "biên tái" (Lưu Trường Khanh) và "lãng mạn" (Lý Bạch).
~Giai thoại: Ông bị ám sát trong loạn An Lộc Sơn (755–763) cái chết đầy bí ẩn trở thành đề tài trong văn học đời sau. Thơ ông được chép trong《Toàn Đường thi》với 181 bài, trong đó 74 bài thất tuyệt được đánh giá là đỉnh cao của thể loại này.
(1) Toản tu sử:
~"Toản tu" (纂修): Biên soạn, chỉnh lý tài liệu quan trọng (thường là sử sách, điển lệ triều đình).
~"Sử" (使): Chức quan đặc trách.
(2)
~biếm truất: giáng chức đến nơi xa kinh thành.
~thủ tuyển: chờ bổ nhiệm, chờ phục chức.
(3) "Lạc Dương thân hữu như tương vấn, nhất phiến băng tâm tại ngọc hồ."
~"Nếu thân hữu Lạc Dương có hỏi đến ta, hãy bảo rằng tấm lòng này trong sáng như viên băng trong bình ngọc."
~Bối cảnh: Tác giả bị giáng chức, gửi gắm tấm lòng thanh liêm qua thơ tiễn bạn.
(4) sái thoát: không màng thế tục.
(5) "Hoàng Hà viễn thượng bạch vân gian, nhất phiến cô thành vạn nhận sơn. Khương địch hà tu oán dương liễu, xuân phong bất độ Ngọc Môn quan."
~Dòng Hoàng Hà như chảy ngược lên tận mây trời, (phản chiếu) một tòa thành lẻ loi giữa núi non trùng điệp. Sáo người Khương não nuột khúc ly tình, gió xuân chẳng thể vượt qua ải Ngọc Môn.
~Tác giả: Vương Chi Hoán.
~Diễn tả nỗi cô đơn nơi biên ải và nỗi oán hận kín đáo với triều đình.
(6) "Phượng ỷ triều bích lạc, long đồ diệu kim kính. Duy nhạc giáng nhị thần, đái thiên lâm vạn tính."
~"Phượng xa lướt về bầu trời xanh thẳm, long đồ chiếu rọi như kim kính. Ta hạ xuống núi Nhạc, đội vương miện của trời cho đất nước, che chở muôn dân trăm họ."
~Kim kính: Gương phản chiếu chân lý, ẩn dụ chính quyền minh bạch.
(7) "Tạc dạ phong khai lộ tỉnh đào, Vị Ương tiền điện nguyệt luân cao."
"Bình Dương ca vũ tân thừa sủng, liêm ngoại xuân hàn tứ cẩm bào."
~ tạm dịch ~
"Đêm qua gió xuân thổi nở hoa đào bên giếng lộ, trăng sáng vắt ngang trời trước điện Vị Ương cung.
"Vũ nữ Vệ Tử Phu của công chúa Bình Dương vừa mới được sủng ái, vì ngoài rèm xuân lạnh, đã được ban áo gấm lụa là."
(Mượn chuyện có mới nới cũ của Hán Vũ Đế để ngầm châm biếm Ly Long Cơ)
(8) Kỳ úy: quan trông coi việc hình án, tuần tra tại các vùng lân cận kinh đô. (Kỳ: Kinh kỳ)
(9) Kỳ huyện: chỉ các huyện trực thuộc vùng kinh đô, nằm trong phạm vi quản lý trực tiếp của triều đình trung ương.
~Phạm vi: Bán kính khoảng 500 lý (~250km) xung quanh Trường An/Lạc Dương.
~Đặc quyền: Quan lại do trung ương bổ nhiệm; Được ưu tiên phân bổ ngân sách; Miễn giảm thuế so với địa phương khác.
(10) Mạc liêu: Chỉ đội ngũ quan chức phụ tá làm việc trong phủ đệ của các quan lớn (Tổng đốc, Tuần phủ, Tướng quân...) thời phong kiến, có vai trò tương tự ban tham mưu/cố vấn hiện đại.
~Đãi ngộ: Không nằm trong ngạch quan chức nhà nước; Lương bổng do chủ quan tự chi trả; Có cơ hội được tiến cử làm quan chính thức.
(11) cáo thân: văn bản quyết định bổ nhiệm.
(12) "ngôn chi vô vật, điệu tình tạo tác": câu từ sáo rỗng, uốn éo kiểu cách. (phê phán lối viết cố ý dùng ngôn từ khó hiểu để tỏ ra uyên bác hoặc bắt chước phong cách người khác một cách gượng ép)
(13) ngôn hành tương bối: nói một đằng, mắng một nẻo.